# Trakya-Paşaeli Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Trakya-Pa%C5%9Faeli_M%C3%BCd%C3%A2faa-i_Hukuk_Cemiyeti > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Trakya-Paşaeli Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti, https://tr.wikipedia.org/wiki/Trakya-Pa%C5%9Faeli_M%C3%BCd%C3%A2faa-i_Hukuk_Cemiyeti (CC-BY-SA-4.0) ![Lüleburgaz Kongresi İdare Heyeti, 31 Mart 1920., Oturanlar soldan sağa: Şakir Kesebir, Cafer Tayyar Paşa, Şevket Bey, Hilmi Ergene Ayaktakiler soldan Salih Cevdet, Cemal Bey, Nazmi beyzade İsmail, Salih Cemal, Şevket Ödül](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/97/Trakya_Pa%C5%9Faeli_M%C3%BCdafai_Hukuk_Cemiyeti_L%C3%BCleburgaz_Kongresi_%C4%B0dare_Heyeti_31_Mart_1920.jpg) *Lüleburgaz Kongresi İdare Heyeti, 31 Mart 1920., Oturanlar soldan sağa: Şakir Kesebir, Cafer Tayyar Paşa, Şevket Bey, Hilmi Ergene Ayaktakiler soldan Salih Cevdet, Cemal Bey, Nazmi beyzade İsmail, Salih Cemal, Şevket Ödül (Cem Altınel, CC-BY-SA-4.0)* **Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti**, 30 Kasım 1918 tarihinde [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'de kurulan [Anadolu Hareketi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Hareketi) yanlısı cemiyet. ## Tarihçe Cemiyetin [Talat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Talat_Pa%C5%9Fa)'nın yönlendirmesi ile 2 Kasım 1918'de İstanbul'da tacir [Kasım Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kas%C4%B1m_Yolageldili)'in Küçük Kınaciyan Hanı'ndaki yazıhanesinde Edirne milletvekili [Faik Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Faik_Kaltakk%C4%B1ran), Edirne Belediye Başkanı [Şevket Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eevket_Da%C4%9Fdeviren), avukat [Mehmet Şeref Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeref_Aykut) ve Edirneli yurtseverlerin katılımı ile yapılan toplantıda kurulmasına karar verilmiş; 30 Kasım 1918 tarihinde de Edirne merkez olmak üzere resmen kurulmuştur.[^1][^2] Talat Paşa'nın da üyesi olduğu cemiyet [Teşkilât-ı Mahsusa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Te%C5%9Fk%C3%AEl%C3%A2t-%C4%B1_Mahs%C3%BBsa) kanalıyla devlet tarafından desteklenmiştir.[^3] ![30 Aralık 1918 tarihli Trakya Paşaeli gazetesi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ef/30_Aral%C4%B1k_1918_tarihli_Trakya_Pa%C5%9Faeli_Gazetesi.jpg/1280px-30_Aral%C4%B1k_1918_tarihli_Trakya_Pa%C5%9Faeli_Gazetesi.jpg) *30 Aralık 1918 tarihli Trakya Paşaeli gazetesi (Ömer Faruk Köseoğlu, public-domain)* [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun yıkılacağını düşünen bu cemiyet, yıkılma tehlikesine karşın [Batı Trakya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_Trakya) ve [Doğu Trakya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Trakya)'yı tek bayrak altında toplamak, Trakya'daki Müslüman nüfusa sahip çıkmak ve bu bölgede bir Türk devleti kurmak amacıyla kurulmuştur. Çıkardıkları *Trakya Paşaeli* ve *Ahali* gazeteleriyle de bu düşüncelerini savunmuşlardır.[^4] 7 Eylül 1919'daki [Sivas Kongresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas_Kongresi) sonrasında ise 7 Ekim 1919'da Edirne Belediyesi'nde yapılan bir toplantıyı takiben [Şevket Dağdeviren](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eevket_Da%C4%9Fdeviren)'in [Mustafa Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'e çektiği bir telgrafla cemiyet, Anadolu'daki diğer cemiyetler ile birleşerek [Anadolu ve Rumeli Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_ve_Rumeli_M%C3%BCd%C3%A2faa-i_Hukuk_Cemiyeti) çatısına girmiştir.[^5][^6][^7] ![Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin mührü](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7f/Trakya_Pa%C5%9Faeli_M%C3%BCfafaa-i_Hukuk_Cemiyeti_M%C3%BCh%C3%BCr%C3%BC.jpg) *Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin mührü (public-domain)* [Türk Ulusal Bağımsızlık Savaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1_Bat%C4%B1_Cephesi)ı'nın örgütlenmesinin Mayıs 1919'da başladığı göz önünde bulundurulduğunda; bu tarihten 6 ay önce kurulan Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti benzeri birkaç cemiyetle birlikte anti-emperyalist direnişin öncü kuruluşlarındandır.[^8][^9] ## Etkinlikler Cemiyet merkezi Edirne şehridir ve cemiyetin bir başkanı ile 12 üyesi yönetim kurulunu oluşturur. Cemiyetin dönemin siyasi partileri ile bir ilişkisi yoktur.[^10] Cemiyet üyeleri, Doğu ve Batı Trakya'daki demografik, ekonomik, kültürel ve tarihsel Türk üstünlükleri ve haklarını anlatan harita, grafik ve broşürler hazırlayarak bunları Amerika Birleşik Devletleri ile [Anlaşma Devletleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0tilaf_Devletleri)'ne verdi ve [Paris Barış Konferansı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris_Bar%C4%B1%C5%9F_Konferans%C4%B1)'na gönderdi. Bir dizi basın açıklamasıyla yabancı basında çıkan yanlış haberleri düzeltmeye çalıştı, [San Remo Konferans](https://turkipedia.org/tr/wiki/San_Remo_Konferans%C4%B1)ı'na temsilci gönderdi.[^11][^12][^13] Cemiyet, 5 kongre: 1. 10 Temmuz 1919 Trakya Kongresi, 2. 16 - 18 Ekim 1919 Birinci Edirne Kongresi, 3. 15 Ocak 1920, 4. 31 Mart - 2 Nisan 1920 Lüleburgaz Kongresi ve 5. 9 - 13 Mayıs 1920 İkinci (Büyük) Edirne Kongresi'ni yaptı,[^14] 8 bildirim yayınladı ve cemiyetin resmi yayın organı olan *Trakya Paşaeli Gazetesi****ni 47 sayı çıkardı.***[^15] Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin etkinliği Trakya'nın her tarafında tanınıyordu. Trakya'nın Türklüğü'nü savunmayı görev edinmiş bu oluşum, I. Kolordu'ya savaş için gerekli unsurları da sağlıyor ve bir hükûmet gibi algılanıyordu.[^16] Cemiyet, [Lozan Barış Anlaşması’](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lozan_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)ndan sonra çalışmalarına son verdi ve üyeleri [fırka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siyasi_parti) (parti) içinde etkinliklerini sürdürdü.[^17][^18] ## Üyeleri - [Şevket Dağdeviren](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eevket_Da%C4%9Fdeviren) - [Kasım Yolageldili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kas%C4%B1m_Yolageldili) - [Şeref Aykut](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeref_Aykut) - [Faik Kaltakkıran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Faik_Kaltakk%C4%B1ran) - [Şevket Ödül](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eevket_%C3%96d%C3%BCl) - [Süleyman Şevket Dingiloğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eevket_Dingilo%C4%9Flu) - [Dr. Rifat Osman Tosyavizade](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rifat_Osman_Bey) - İskeçeli Müftü Mestan Ağa - [Şakir Kesebir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eakir_Kesebir) - Rasim Ertür - [Hafız Rakım Ertür](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haf%C4%B1z_Rak%C4%B1m_Ert%C3%BCr) - [Müftü Osman Hilmi Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCft%C3%BC_Osman_Hilmi_Efendi) - Hamdi Kuleli - Cezzarzade Şevki - [Ahırköylü Ahmet Muhtar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_Merter) [Merter](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merter) - [Ekrem Demiray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ekrem_Demiray) - [Cafer Tayyar Eğilmez](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cafer_Tayyar_E%C4%9Filmez) - [Hilmi Ergene](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_Hilmi_Ergeneli) - [Hayrettin Belli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hayrettin_Belli) - Çorlulu Niyazi - Lüleburgazlı Murat - Salih Cevdet - Edirneli Ahmet Cemal - Nazmi İsmail - Salih Cemal - Mustafa Asım - Bekir Hafız Mehmet - Ahmet Nazmi - Halil Sadi - Hasan Şevket - Saraylı Ali Naki - Babaeskili Hamdi - Bahaeddin - Hafız Emin - [Galip Bahtiyar Göker](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galip_Bahtiyar_G%C3%B6ker) - Tekirdağlı Adil - Dedeağaç Konsolosu Naili Şehbender Şükrü - Dimetokalı Fabrikatör Cemal - Maksud Derviş - [Ali Galip Pekel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Galip_Pekel) - [Şefik Bicioğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eefik_Bicio%C4%9Flu) - Müftüzade Cemal - [Ali Seyfi Tülümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Seyfi_T%C3%BCl%C3%BCmen) - Komanlızade Ömer - İbrahim Fuat - Kızanlıklı Muhsin Öğretmen - Öğretmen Okulu Müdürü Rıdvan Nafiz - Yazar [Mustafa Neyyir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Neyyir) ([Yüzellilikler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%BCzellilikler)'den) - Malkaralı Nazmi - Mustafa Paşazade Fethi - Hafız Rıza Ali Seyfeddin - Rasim Hacı İbrahim - Reşit Ahmet - [Ali Rıza Dursunkaya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_R%C4%B1za_Dursunkaya) [^1]: Trakya Paşaeli Müdafa-i Hukuk Cemiyeti 100. Yıl Hatırası. Edirne Belediyesi, 2019. [^2]: Güner, Zekai. Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin Kuruluşu ve Faaliyetleri (1 Aralık 1918-13 Mayıs 1920). Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, 1998, s. 203. [^3]: Bıyıklıoğlu, Tevfik. Trakya'da Milli Mücadele. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, 1992, s. 121-125. [^4]: Trakya Paşaeli Gazetesi. Atatürk Ansiklopedisi. [^5]: Özkaya, Yücel, İstiklal Harbinde Yararlı ve Zararlı Cemiyetler Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi sayfa: 61-67 Ankara 2011 [^6]: Altınel B. Cem, 1863 - 1931 Şevket Dağdeviren ve Edirne'si Edirne Belediyesi Yayınları No: 27 sayfa 42 - 67 Nisan 2017 İstanbul [^7]: Atatürk, Gazi M. Kemal, Söylev Cilt: III basıma hazırlayan Hıfzı Veldet Velidedeoğlu Cumhuriyet Kitapları, s: 340-400, İstanbul 10. baskı 2009 [^8]: Altınel B. Cem, 1863 - 1931 Şevket Dağdeviren ve Edirne'si Edirne Belediyesi Yayınları No: 27 sayfa 42 - 67 Nisan 2017 İstanbul [^9]: Altınel B. Cem Kuruluşunun 100. Yılında Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Derneği Yöneticilerinin Yaşam Öyküleri Edirne Belediye Başkanlığı Yayınları No:30 Edirne 2018 ISBN 978-605-67594-4-4 [^10]: Altınel B. Cem, 1863 - 1931 Şevket Dağdeviren ve Edirne'si Edirne Belediyesi Yayınları No: 27 sayfa 42 - 67 Nisan 2017 İstanbul [^11]: Bıyıklıoğlu, Tevfik. Trakya'da Milli Mücadele. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, 1992, s. 121-125. [^12]: Özkaya, Yücel, İstiklal Harbinde Yararlı ve Zararlı Cemiyetler Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi sayfa: 61-67 Ankara 2011 [^13]: Altınel B. Cem, 1863 - 1931 Şevket Dağdeviren ve Edirne'si Edirne Belediyesi Yayınları No: 27 sayfa 42 - 67 Nisan 2017 İstanbul [^14]: Özkaya, Yücel, İstiklal Harbinde Yararlı ve Zararlı Cemiyetler Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi sayfa: 61-67 Ankara 2011 [^15]: Altınel B. Cem, 1863 - 1931 Şevket Dağdeviren ve Edirne'si Edirne Belediyesi Yayınları No: 27 sayfa 42 - 67 Nisan 2017 İstanbul [^16]: Altınel B. Cem, 1863 - 1931 Şevket Dağdeviren ve Edirne'si Edirne Belediyesi Yayınları No: 27 sayfa 42 - 67 Nisan 2017 İstanbul [^17]: Altınel B. Cem, 1863 - 1931 Şevket Dağdeviren ve Edirne'si Edirne Belediyesi Yayınları No: 27 sayfa 42 - 67 Nisan 2017 İstanbul [^18]: Altınel B. Cem Kuruluşunun 100. Yılında Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Derneği Yöneticilerinin Yaşam Öyküleri Edirne Belediye Başkanlığı Yayınları No:30 Edirne 2018 ISBN 978-605-67594-4-4