# Trabzon Konferansı
> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon_Konferans%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Trabzon Konferansı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Trabzon_Konferans%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)
*Konferansın Transkafkasyalı ve Osmanlı katılımcılarının toplu fotoğrafı. Tam önde Akaki Çhenkeli, Hüseyin Rauf Bey ve Halil bey Hasmemmedov (public-domain)*
**Trabzon Konferansı** veya **Trebizond Barış Konferansı**, Mart ve Nisan 1918 arasında [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile [Transkafkasya Seymi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Transkafkasya_Seymi) ve hükûmeti arasında [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon)'da düzenlenen bir konferanstı. Açılış oturumu 14 Mart 1918'de yapıldı. Temsilciler, Osmanlı İmparatorluğu için Tümamiral [Hüseyin Rauf Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rauf_Orbay), Transkafkasya delegasyonu olarak Akaki Çhenkeli idi.[^1]
5 Aralık 1917'de [Erzincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzincan)'da [Ruslar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruslar) ve [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tarafından imzalanan [Erzincan Mütarekesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzincan_M%C3%BCtarekesi), [I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı cepheleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1%27nda_Osmanl%C4%B1_cepheleri)nin [İran Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran_Cephesi) ve [Kafkasya Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya_Cephesi)'nde [Rusya İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki silahlı çatışmaları sona erdirdi. Ateşkesin ardından Rusya'nın [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)'ndan çıkışını işaret eden [Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_Sovyet_Federatif_Sosyalist_Cumhuriyeti) ve [İttifak Devletleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttifak_Devletleri) arasında, 3 Mart 1918'de [Brest Litovsk Barış Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Brest-Litovsk_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) izledi.
## Arka plan
[Brest-Litovsk Antlaşması’na](https://turkipedia.org/tr/wiki/Brest-Litovsk_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) göre Kafkas sınırı, 1877 yılındaki gibi olmalıydı. Bu nedenle Rusların; [Kars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kars_%28il%29), [Ardahan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ardahan) ve [Batum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batum)'dan çekilmeleri gerekmekteydi. Rus ordusu dağıldığı için bu sancaklar boşaltılmış fakat Rusların bırakıp gittikleri Kars ve Ardahan'a [Ermeniler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler), Batum'a ise [Gürcüler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler) girmişti. Osmanlı Devleti'nin bu bölgelerin kendisine verilmesi talebine karşı çıkan [Mâverâ-yı Kafkas](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCney_Kafkasya) Hükûmeti bu talebi kabul etmemiş ve Brest-Litovsk Antlaşması'nı da tanımadığını belirtmiştir. Bir taraftan askerî harekâtını devam ettiren Osmanlı Devleti, diğer yandan da sorunun barışçıl yollarla çözümü için siyasi bir zemin aramaktaydı. Bu nedenle Mâverâ-yı Kafkas Hükûmeti'nin temsilcileri görüşme yapılması için [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon)'a çağrılmışlardır.[^2] Kafkas Cumhuriyeti sulh heyeti, Akaki Çhenkeli başkanlığında 11 murahhas aza, 8 askeri aza, diğerleri mali, ticari ve sınaî müşavirler ve tercümanlar, kâtipler ve emir zabitleri olmak üzere 43 kişiden ibaret idi.[^3] [Mehmed Emin Resulzade](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Emin_Resulz%C3%A2de), [İbrahim Bey Haydarov](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Bey_Haydarov), Haydar Bey Abaşidze, [Ahmed Bey Pepinov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Bey_Pepinov), [Halil Bey Hasmemmedov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halil_Bey_Hasmemmedov), [Mehmed Hasan Hacınski](https://turkipedia.org/tr/wiki/Memmedhasan_Hac%C4%B1nski), [Ekber Ağa Şeyhülislamov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ekber_A%C4%9Fa_%C5%9Eeyh%C3%BClislamov) ve Mir Yakub Mehdiyev gibi şahıslar da bu heyetin içinde bulunan Müslüman ve Türk delegelerdir.
## Sonrası
Müzakerelerin sonunda [Enver Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Enver_Pa%C5%9Fa), Brest-Litovsk'de [Doğu Anadolu Bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Anadolu_B%C3%B6lgesi) illerinin Osmanlı'nın yeniden kazanılmasının tanınması karşılığında İmparatorluğun Kafkasya'daki emellerini teslim etmeyi teklif etti.
5 Nisan'da, Transkafkasya delegasyonu Akakii Chkhenli'nin başkanı, Brest-Litovsk Anlaşması'nı daha fazla müzakere için bir temel olarak kabul etti ve yönetim organlarını bu pozisyonu kabul etmeye çağırdı. Tiflis'te egemen olan ruh hali çok farklıydı. Daha büyük kararlılıklarını dile getirdiler. Brest-Litovsk Antlaşması Ermeni-Gürcü bloğunu birleştirdi.[^4] Ermeniler Cumhuriyet'i reddetmeye zorladılar. Kendileriyle Osmanlı İmparatorluğu arasında bir savaş halinin varlığını kabul ettiler.
11 Mayıs'ta, [Batum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batum)'da yeni bir barış konferansı açıldı. Bu konferansta, Osmanlılar taleplerini, Tiflis'i, [Kars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kars) ve [Culfa, Doğu Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Culfa%2C_Do%C4%9Fu_Azerbaycan)'nı [Bakü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC)'yle birleştirmek için inşa edilmiş bir demiryolunu istedikleri Alexandropol ([Gümrü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCmr%C3%BC)) ve [Eçmiyazin](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C3%A7miyazin)'i de kapsayacak şekilde genişletti. Bu ulaşım koridorunun geçeceği Ermeni devleti, serbest geçiş hakkı verecekti. Cumhuriyetin heyetinin Ermeni ve Gürcü üyeleri duraklamaya başladı.[^5]
21 Mayıs'tan itibaren, Osmanlı ordusu onyedinci yüzyıldan beri Sultanın kontrolü altında olmayan Rus Ermenistan bölgelerine bir kez daha ilerledi. Çatışma, [Serdarabad Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Serdarabad_Muharebesi)'ne (21-29 Mayıs), [Karakilise Muharebesi (1918)](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karakilise_Muharebesi_%281918%29) (24-28 Mayıs) ve [Baş Abaran Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9F_Abaran_Muharebesi)'ne (21-24 Mayıs) yol açtı.[^6]
4 Haziran'da, [Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenistan_Demokratik_Cumhuriyeti) [Batum Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batum_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'nı imzalamak zorunda kaldı.
[^1]: Trabzon.
[^2]: Nâsır Yüceer, Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Ordusunun Azerbaycan ve Dağıstan Harekâtı Azerbaycan ve Dağıstan’ın Bağımsızlığını Kazanması, Genelkurmay Başkanlığı Yayınları, Ankara 2002.
[^3]: Elnur Hasan Mikail, Atatürk Dönemi Türkiye-Azerbaycan İlişkileri (1919-1938), Derin Yayınları, İstanbul 2014
[^4]: “Doğu Karadeniz’de Rus İşgali Ve Muhacirlik” Konferansı.
[^5]: Trabzon'da Bölücü Rum Etkinliği ve Türk Mücadelesi (1918-1919) : I. Millî Mücadele ve Çeteciler.
[^6]: Wayback Machine.