# Toprakada Deniz Muharebesi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Toprakada_Deniz_Muharebesi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Toprakada Deniz Muharebesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Toprakada_Deniz_Muharebesi (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Vladimir_Kosov._Chesme_battle_of_1770.jpg/1280px-Vladimir_Kosov._Chesme_battle_of_1770.jpg)
* (Kosov vladimir 09071967, CC-BY-SA-4.0)*

- **Çatışma:** Toprakada Deniz Muharebesi
- **Parçası:** 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı
- **Tarih:** 5 Temmuz 1770
- **Yer:** Çeşme, İzmir
- **Bölge:** Ege Denizi
- **Sonuç:** Sonuçsuz
- **Savaşan:** Osmanlı İmparatorluğu; Rus İmparatorluğu
- **Komutan:** Mandalzade Hüsameddin Paşa; Cezayirli Gazi Hasan Paşa; Kont Orlov; Lord Elphinstone; Amiral Spiridov
- **Güç:** 15 kalyon; 2 karavel; 9 kalyon; 3 fırkateyn
- **Kayıp:** 1 kalyon; 500-600 asker; 1 kalyon; 700 asker

**Toprakada Deniz Muharebesi**, [1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1768-1774_Osmanl%C4%B1-Rus_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda evre.

[Mandalzade Hüsameddin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mandalz%C3%A2de_H%C3%BCs%C3%A2meddin_Pa%C5%9Fa) komutasındaki [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) ile [Kont Orlov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aleksey_Grigoryevi%C3%A7_Orlov) komutasındaki [Rus donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_Deniz_Kuvvetleri) arasında [Çeşme](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87e%C5%9Fme)'nin kuzeybatısındaki Toprak Adası civarında 5 Temmuz 1770 tarihinde meydana gelen küçük çaplı deniz muharebesinde[^1] taraflar birer [kalyon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalyon) kaybederken birbirine üstünlük sağlayamadılar.

## Muharebe

[Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) ile [Rus donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_Deniz_Kuvvetleri) arasında 27 Mayıs 1770'teki [Benefşe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Benef%C5%9Fe_Deniz_Muharebesi), 28 Mayıs'taki [Anabolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anabolu_Deniz_Muharebesi) ve 4 Haziran'daki [Suluca deniz muharebeleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suluca_Deniz_Muharebesi_%281770%29)nin ardından [Mandalzade Hüsameddin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mandalz%C3%A2de_H%C3%BCs%C3%A2meddin_Pa%C5%9Fa) komutasındaki [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) [Termiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Termiye), [Mukene](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mikonos), [Sisam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sisam) ve [Sığacık](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1%C4%9Fac%C4%B1k) civarında seyredip gerekli onarımları yaptıktan sonra [Çeşme](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87e%C5%9Fme) civarına geldi.[^2]

Eşzamanlı olarak, 'un Rus askerlerin desteğiyle başlayan [Mora İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_%C4%B0syan%C4%B1_%281770%29) eski Sadrazam ve [Mora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora) Seraskeri [Muhsinzade Mehmet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhsinz%C3%A2de_Mehmed_Pa%C5%9Fa) tarafından kesin bir yenilgiye uğratılmıştı. Bunun üzerine [Kont Orlov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aleksey_Grigoryevi%C3%A7_Orlov) hayatta kalan askerlerini gemilerine bindirerek [Ege Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ege_Denizi)'ne ilerledi ve 22 Haziran'da [Lord Elphinstone](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lord_Elphinstone) ve Amiral Spiridov komutasındaki Rus donanmasıyla birleşti. Ardından [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)'nın demirlediği [Çeşme](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87e%C5%9Fme)'ye yöneldi.[^3]

Rus donanması 5 Temmuz 1770'te Osmanlı donanmasına rastladığında en ön saflardaki [Cezayirli Gazi Hasan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cezayirli_Gazi_Hasan_Pa%C5%9Fa)'nın kalyonuyla öndeki Rus gemileri (*Evropa, Rostislav* ve Spiridov'un komutasındaki *Sv. Evstafii*) arasında saat 11.45 civarında şiddetli bir bombardıman başladı. Amiral Spiridov'un gemisinin dümeni vurulup Hasan Paşa'nın kalyonuna doğru sürüklenirken, *Trech Svyatitelei* ağır hasar aldı ve Osmanlı gemilerinin arasına düştü. Spiridov ile Hasan Paşa'nın gemileri rampalayarak askerleri göğüs göğüse çarpışmaya girmişken Hasan Pala'nın gemisinden ateşlenen bir top Spiridov'un gemisinin cephaneliğini havaya uçurdu, ancak Hasan Paşa'nın gemisi de kıç tarafından alev aldı. *Sv. Evstafii* infilak ederek 700 askeriyle batarken Amiral Spiridov dahil az sayıdaki subay kurtarılabildi. Hasan Paşa'nın gemisi de hemen ardından batarken Hasan Paşa dahil yüzerek kurtulabilen Osmanlı denizcileri [Çeşme](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87e%C5%9Fme)'de zorlukla karaya çıktılar.[^4]

## Muharebe sonrası

Toprakada önündeki bu muharebe [Kaptan-ı derya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaptan-%C4%B1_derya) [Mandalzade Hüsameddin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mandalz%C3%A2de_H%C3%BCs%C3%A2meddin_Pa%C5%9Fa)'yı [Çeşme](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87e%C5%9Fme) limanına sığınmaya sevketti. Bu da bir gün sonra [Çeşme Deniz Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87e%C5%9Fme_Deniz_Muharebesi)'nde [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)nın felakete uğramasına neden olan ölümcül bir hata oldu.[^5]

[^1]: "Türk Silahlı Kuvvetleri Tarihi (1683-1793)", ATASE Yayınları, Ankara (1982), s.256
[^2]: "Gazavât-ı Cezâyirli Gazî Hasan Paşa (Tahlil ve Tenkidli Metin)", Tevfik Temelkuran, İstanbul Üniversitesi, İstanbul (2000), s.21-22
[^3]: "Naval wars in the Levant, 1559-1853", R.C. Anderson, Princeton University Press (1952), s.285
[^4]: "Gazavât-ı Cezâyirli Gazî Hasan Paşa (Tahlil ve Tenkidli Metin)", Tevfik Temelkuran, İstanbul Üniversitesi, İstanbul (2000), s.22-25
[^5]: "Osmanlı Deniz Harp Tarihi", Afif Büyüktuğrul, İstanbul (1970), s.233