# Topkapı Hançeri

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Topkap%C4%B1_Han%C3%A7eri
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Topkapı Hançeri, https://tr.wikipedia.org/wiki/Topkap%C4%B1_Han%C3%A7eri (CC-BY-SA-4.0)

- **Eser adı:** Topkapı Hançeri
- **Müze:** Topkapı Sarayı
- **Şehir:** İstanbul, Türkiye
- **Türü:** Hançer
- **Yapım yılı:** 1746
- **Uzunluk:** 35

***Topkapı Hançeri***, Osmanlı zanaatkârları tarafından 1746 yılında İran şahına hediye edilmek üzere yapılmış, zümrütlerle süslü, kıvrık ağızlı bir [hançer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han%C3%A7er). Arap dünyasında yaygın olan ve [cenbiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cenbiye) olarak bilinen hançer tipinin bir örneğidir.[^1]

## Tarihi

Hançer, 1746 yılında[^2] [Osmanlı Sultanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_padi%C5%9Fahlar%C4%B1_listesi) [I. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mahmud) tarafından [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Af%C5%9Far_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) Şahı [Nadir Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nadir_%C5%9Eah)'a bir barış hediyesi olarak yaptırıldı. Hediye, Kesriyeli Ahmed Paşa'nın refakatindeki yaklaşık bin kişilik maiyet tarafından taşınan çok sayıdaki değerli armağandan biriydi.[^3] Fakat Osmanlı elçilik heyeti İran sınırına doğru ilerlerken, 20 Haziran 1747'de Nadir Şah'ın öldürüldüğü haberini alması üzerine hançerle birlikte [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a geri döndü.[^4][^5]

Nadir Şah da ölümünden hemen önce Osmanlı Sultanı I. Mahmud'a gönderilmek üzere görkemli hediyeler hazırlatmıştı. Bu armağanlar arasında Basra Körfezi'nden inciler, mücevherlerle süslü bir Babür tahtı ve iki dans eden Babür fili bulunuyordu.[^6] Ancak Osmanlı elçilik heyetinin hediyeyi teslim edemeden İstanbul'a dönmesi nedeniyle, Nadir Şah'ın tasarladığı bu hediyeleşme girişimi fiilen tek taraflı kaldı.[^7] Günümüzde Topkapı Hançeri, İstanbul'daki [Topkapı Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Topkap%C4%B1_Saray%C4%B1)'nın üçüncü avlusunda bulunan [Hazine Dairesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih_K%C3%B6%C5%9Fk%C3%BC)'nde muhafaza edilmektedir.[^8][^9]

## Tasarımı

35 cm uzunluğunda olan[^10] hançerin kını, çok sayıda küçük [elmas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Elmas)la süslenmiştir. Ayrıca meyve sepeti motifleriyle bezeli, çok renkli mine işçiliğine sahip bir bölüme sahiptir. Hançerin altın kabzasına üç büyük Kolombiya zümrüdü yerleştirilmiştir.[^11] Sapın ucunda, kaldırıldığında London marka küçük bir saatin ortaya çıktığı sekizgen [zümrüt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Z%C3%BCmr%C3%BCt) bir kapak bulunmaktadır.[^12][^13] Topkapı Hançeri'nde görülen büyük zümrütler, o dönemde [Yeni Granada Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni_Granada_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nda (günümüzde [Kolombiya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kolombiya)'da, Muzo kasabası yakınlarında) çıkarılıyordu. Bu uzak coğrafyalardan getirilen değerli taşlar, hançere egzotik ve sıra dışı bir nitelik kazandırıyordu.[^14] Söz konusu iri ve koyu yeşil zümrütler, Avrupalılar tarafından, 1530'larda bölgenin fethedilmesinin ardından keşfedilmişti.[^15] Topkapı Hançeri'ndeki zümrütler, [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), [Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) ve [Babürlüler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bab%C3%BCrl%C3%BCler) gibi İslam imparatorluklarının saray hayatındaki ihtişamı ve gösterişi yansıtan unsurlar olarak değerlendirilmektedir.[^16]

[^1]: Lane, Kris. Emeralds. 2021, s. 159-170. <https://www.jstor.org/content/oa_chapter_edited/j.ctv1vbd275.27>
[^2]: Önder, Mehmet. MFA-The Emerald Dagger. <https://www.ee.bilkent.edu.tr/~history/Ext/emerald_20.html>
[^3]: Sevinç, Tahir. İran'a Elçi Olarak Gönderilen Kesriyeli Ahmet Paşa'nın Sefaret Hazırlığı Ve Yolculuğu (1746-1747). 2011, s. 407-446. <https://belleten.gov.tr/tam-metin/139/tur>
[^4]: Önder, Mehmet. MFA-The Emerald Dagger. <https://www.ee.bilkent.edu.tr/~history/Ext/emerald_20.html>
[^5]: Lane, Kris. Colour of Paradise: Emeralds in the Age of the Gunpowder Empires. Yale University Press, 2010. <https://www.jstor.org/stable/j.ctt1npbd1>
[^6]: Lane, Kris. Colour of Paradise: Emeralds in the Age of the Gunpowder Empires. Yale University Press, 2010. <https://www.jstor.org/stable/j.ctt1npbd1>
[^7]: Lane, Kris. Colour of Paradise: Emeralds in the Age of the Gunpowder Empires. Yale University Press, 2010. <https://www.jstor.org/stable/j.ctt1npbd1>
[^8]: Büyük İstanbul Tarihi. <https://istanbultarihi.ist/302-topkapi-sarayi>
[^9]: Topkapı Sarayı’nın kıymetlisi: Fatih Köşkü. 15 Ocak 2024. <https://www.trthaber.com/foto-galeri/topkapi-sarayinin-kiymetlisi-fatih-kosku/62234.html>
[^10]: Bozoğlu, Begüm. Topkapı Hançeri Nedir?. 21 Eylül 2023. <https://arkeofili.com/topkapi-hanceri-nedir/>
[^11]: The Topkapi Emerald Dagger at the Topkapi Museum – Authority on Diamonds, Pearls & Gems. 25yrs Online. 28 Ağustos 2020. <https://internetstones.com/the-topkapi-emerald-dagger-at-the-topkapi-museum/>
[^12]: Lane, Kris. Emeralds. 2021, s. 159-170. <https://www.jstor.org/content/oa_chapter_edited/j.ctv1vbd275.27>
[^13]: Bozoğlu, Begüm. Topkapı Hançeri Nedir?. 21 Eylül 2023. <https://arkeofili.com/topkapi-hanceri-nedir/>
[^14]: Lane, Kris. Emeralds. 2021, s. 159-170. <https://www.jstor.org/content/oa_chapter_edited/j.ctv1vbd275.27>
[^15]: Lane, Kris. Emeralds. 2021, s. 159-170. <https://www.jstor.org/content/oa_chapter_edited/j.ctv1vbd275.27>
[^16]: Lane, Kris. Emeralds. 2021, s. 159-170. <https://www.jstor.org/content/oa_chapter_edited/j.ctv1vbd275.27>
