# Topal Osman Paşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Topal_Osman_Pa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Topal Osman Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Topal_Osman_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4d/Topal_Osman_Pa%C5%9Fa.jpg) * (public-domain)* - **Makam:** Osmanlı Sadrazamı - **Dönembaşı:** 21 Eylül 1731 - **Dönemsonu:** 12 Mart 1732 - **Hükümdar:** I. Mahmud - **Öncegelen:** Kabakulak İbrahim Paşa - **Sonragelen:** Hekimoğlu Ali Paşa - **Doğum tarihi:** 1663? - **Doğum yeri:** Mora, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 26 Ekim 1733 - **Ölüm yeri:** Kerkük, Osmanlı İmparatorluğu **Topal Osman Paşa** (1663?, [Mora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_%28b%C3%B6lge%29) – 26 Ekim 1733, [Kerkük](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kerk%C3%BCk)), [I. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mahmud) saltanatında 21 Eylül 1731 - 12 Mart 1732 tarihleri arasında altı ay iki gün sadrazamlık yapmış [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) komutanı ve devlet adamıdır. ## Hayatı 1663 doğumlu olduğu düşünülmektedir. [Mora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_%28b%C3%B6lge%29)'da yerleşik bir [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) ailesindendir. Babası [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya) asıllı fakat Mora'ya yerleşmiş olan Bekir Ağa'dır.[^1] [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a gelince sarayda [koz bekçileri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koz_bek%C3%A7ileri) ocağına kaydedilmiş bir süre hizmet verdikten sonra [pandolbaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pandolba%C5%9F%C4%B1) olarak saray bahçelerinde görev yapmıştır.[^2] 21 yaşında padişah emriyle denizden [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'a gitmekkte iken Mısır sahili açıklarında bir [İspanyol](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0spanyollar) korsan gemisi tarafından esir edilerek [Malta](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malta)'ya götürülmüştür. Bu arada bacağından yaralanmış hayatının sonuna kadar kötürüm kalmış ve lakabı "topal" olmuştur. Fidyesi ödendikten sonra, Malta liman komutanı bir Fransız'ın himmetiyle, [Fransız](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar) gemisiyle [Dimyat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dimyat)'a götürülüp serbest bırakılmıştır[^3] 1711'de [Prut Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prut_Sava%C5%9F%C4%B1)'ne katılmıştır. 1714'te Mora'da [Martalosbaşılık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Martolosba%C5%9F%C4%B1l%C4%B1k) yapmış; [1715-1718 Osmanlı-Avusturya-Venedik Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1716-1718_Osmanl%C4%B1-Avusturya_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda Mora'nın Venediklilerden geri alınması savaşında başarılı hizmet görmüştür. Mora seferinde [Korent](https://turkipedia.org/tr/wiki/Korint) şehrine yapılan taarruzu yönetmiştir. 1715'te [beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beylerbeyi) olarak Turhala mutasarrıflığına; 1716'da Mora Seraskerliğine tayin oldu. [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_Ar%C5%9Fid%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC) ve [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik) ile devam eden savaşta bir Venedik fırkateynini mürettebatıyla esir aldığı için [Preveze](https://turkipedia.org/tr/wiki/Preveze) ve [Dubnice](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dubnice) tarafları da idaresine verildi. 1718'de [İnebahtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nebaht%C4%B1) muhafızlığına getirildi. 1718 Pasarofça Antlaşması'ndan sonra Mart 1718 [Bosna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna-Hersek) Valisi, ardından İnebahtı Muhafızlığı, 1721'de [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli) Valisi, Ağustos/Eylül 1727'de tekrar Bosna valisi; Ocak-Şubat 1728'de [Vıdın](https://turkipedia.org/tr/wiki/V%C4%B1d%C4%B1n) valisi yapıldı.[^4] 1731'e kadar [Arnavutluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk) ve [Selanik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik)'i kaza kaza gezerek eşkıya teftişi de yaptı. 21 Eylül 1731'de [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a gelerek mühr-i humayunu teslim aldı. 5 ay gibi kısa bir süre sadrazamlık yaptı. Bu sadrazamlık sırasında [1730-1732 Osmanlı-İran Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Safev%C3%AE_Sava%C5%9F%C4%B1_%281730-1732%29)'nda Osmanlı ordusu üstünlük kazanmaya başladı. Ocak 1732'de Safeviye saltanatından Tahmasp Şah'ın idaresinde bulunan İran'la [Ahmet Paşa Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Pa%C5%9Fa_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) imzalandı. Sadâretinde narh hususunda gayetle dikkat etmiştir. Aynı dönemde Fransız asıllı Comte de Bonneval [Ahmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Humbarac%C4%B1_Ahmed_Pa%C5%9Fa) adını alarak din değiştirmiş ve İstanbul'a getirtilerek surat topçusu, humbaracı ocağının reformuma görevlendirilmiştir. 12 Mart 1732'de Topal Osman Paşa yaklaşık 68 yaşında iken ihtiyarlığı ve halsizliğinden dolayı istifa etti.[^5] O yıl [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon) Valiliği'ne atandı. Ocak 1732 [Ahmet Paşa Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Pa%C5%9Fa_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) ne Osmanlıları ne de İranlıları memnun etmemişti. 1733'te İran'da Tahmasp'in Safaviye saltanatını temin etmiş olan "Tahmasp Kulu Han" yani [Nadi Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nadir_%C5%9Eah) bu antlaşmadan hoşlanmamıştı. Afganlarla yaptığı savaştan [İsfahan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sfahan)'a geri dönüp Şah Tahmasp'i İran tahtından indirip İran'da iktidarı tamamen ele geçirdi. Nadir Han Osmanlı Bağdat valisi olan Ahmet Paşa'ya bir mektupla [Ahmet Paşa Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Pa%C5%9Fa_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'nı kabul etmediğini ve Osmanlı-İran savaşının devam ettiğini bildirdi. Osmanlı Devleti hemen harekete geçti ve [1735-1736 Osmanlı-İran Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-%C4%B0ran_Sava%C5%9F%C4%B1_%281732-1736%29) başladı.[^6] Nadir Han [Kerkük](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kerk%C3%BCk) üzerinden Bağdat'a yürümeye başladı ve 100.000 kişilik bir ordu ile Bağdat önüne geldi. Irak cephesi seraskeri olan Bağdat valisi Ahmed Paşa idi ve Bağdat'ta kuşatma altında kalınca bu cephe serdarlığını yapamaz oldu. Bunun için Osmanlı Bağdat kuşatmasını kırmak için 1735'te Erzurum Valisi olan Topal Osman Paşa [Tiflis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiflis) muhafızı tayin edildi ve İran seraskeri yapıldı. Topal Osman Paşa 100.000 kişilik bir Osmanlı ordusuyla güneye inip Kerkük'ü geçip Samerar adlı bir mevkide İran ordusuna yaklaştı. Nadir Han Bağdat etrafında 12.000 kişilik birlik bırakarak 70.000 kadar büyük bir ordu ile Topal Osman Paşa komutasındaki Osmanlı ordusunu karşılamaya koyuldu. 20 Temmuz 1733'te Bağdat'a yürüyüşle 12 saat uzaklıkta **Docum (Düleyicik)** mevkiinde iki ordu "Docum Muharebesi"'ne girişti. 9 saat süren bir savaştan sonra Topal Osman Paşa ve Osmanlı ordusu galip geldi. Nadir Han yaralı olarak kaçmayı başardı. Osmanlı ordusu büyük miktarda İran savaş levazımatı eline geçirdi. Bağdat'ı 6-7 ay kuşatan İran birlikleri de çekilmeye zorlandılar ve Bağdat kuşatmadan kurtarıldı.[^7] Bağdat'ın kurtarılmasından sonra Ahmed Paşa İran seraskerliğini kabul etmedi. Topal Osman Paşa İran seraskeri ve Ahned Paşa'da Bağdat valisi kaldı. Topal Osman Paşa hasta idi seraskerlikten affını istedi. Kasım sonunda Sultan [I. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mahmud) onu takdir eden fermanlar yollayarak seraskerlikte devam etmesini sağladı.[^8] Nadir Han "Docum Muharebesi"'nde mağlup olmuş; büyük zayiat vermiş ve Hamedan'a çekilmişti. Fakat savaştan vazgeçmemişti. Önce Musul tarafına bir taarruz yoklaması yaptı. Sonra güya barış müzakereleri için haberler gönderdi. Ama yeni bir hücuma hazırlığa devam etti.[^9] Osmanlı ordusu ilkbaharda yeniden toplanmak üzere terhisler yapmış zayıf ve dağınık halde Kerkük önlerinde bir ordugahta bulunmaktaydı. Nadir Han bunu fırsat bilerek Kerkük önünde dağınık halde kamptaki Osmanlı ordusuna bir baskın taarruza geçti. Ekim 1733'te yapılan [Leylan Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Leylan_Muharebesi)'nde Osmanlı güçleri bozuldu. Osman Paşa bu muharebede savaşarak 26 Ekim'de hayatını kaybetti.[^10] ![Muharebede ölen Osman Paşa'nın resmi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3b/Topal_Osman_Pasha.jpg) *Muharebede ölen Osman Paşa'nın resmi (فارسی: نامشخص. احتمالاً محمد علی بیک نقاشباشی یا علی بن محمد زمان یا علی اشرف, public-domain)* Onu öldüren İranlı Allahyar Beig Geraylı adlı komutan paşanın başını kesip Nadir Şah'a sundu. Cenazesi Kerkük'te bulunan İmam Kasım Camii mezarlığındaki türbesinde gömülüdür.[^11] ## Eserleri Kaynaklarda Topal Osman Paşa'nın Mora'da [Tripoliçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tripoli%C3%A7e) şehrinde çarşı içinde bir camii yaptırdığını bildirirler. ## Değerlendirme Sicill-i Osmani onu şöyle değerlendirir:[^12] Görüş sahibi, tedbirli, cesur ve yiğitti. Osmanlılar Ansiklopedisi onu "tedbirli bir vezir" olarak görmektedir. ## Dış bağlantılar - Buz, Ayhan (2009) " Osmanlı Sadrazamları", İstanbul: Neden Kitap, ISBN 978-975-254-278-5 - Danışmend, İsmail Hâmi (1971),*Osmanlı Devlet Erkâni*, İstanbul: Türkiye Yayınevi. - Yasaroğlu, Kamil "Osman Paşa (Topal)" (1999) *Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi*, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.414 ISBN 975-08-0072-9 - [Mehmed Süreyya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_S%C3%BCreyya) (haz. Nuri Akbayar) (1996), *Sicill-i Osmani*, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.III s.428 [http://archive.org/details/sicılliosmani01sruoft](http://archive.org/details/sicılliosmani01sruoft) - ["Topal Othman Pasha" ''Encyclopedia of Islam'' C.X. s.554-556](http://ktp.isam.org.tr/pdfdkm/19/dkm190997.pdf) [^1]: Yaşaroğlu, Kamil "Osman Paşa (Topal)" (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.414 ISBN 975-08-0072-9 [^2]: Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.III s.428 [^3]: "Topal Othman Pasha" Encyclopedia of Islam C.X. s.554-556. [^4]: Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.III s.428 [^5]: Yaşaroğlu, Kamil "Osman Paşa (Topal)" (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.414 ISBN 975-08-0072-9 [^6]: Uzunçarsılı, İsmail Hakkı (1995), Osmanlı Tarihi İV. Cilt 1. Kısım:Karlofça Antlaşmasından XVİİİ. Yüzyılın Sonlarına Kadar Ankara:Türk Tarih Kurumu (5. Baskı) ISBN 975-16-0015-4n s.223-226 [^7]: Uzunçarsılı, İsmail Hakkı (1995), Osmanlı Tarihi İV. Cilt 1. Kısım:Karlofça Antlaşmasından XVİİİ. Yüzyılın Sonlarına Kadar Ankara:Türk Tarih Kurumu (5. Baskı) ISBN 975-16-0015-4n s.223-226 [^8]: Uzunçarsılı, İsmail Hakkı (1995), Osmanlı Tarihi İV. Cilt 1. Kısım:Karlofça Antlaşmasından XVİİİ. Yüzyılın Sonlarına Kadar Ankara:Türk Tarih Kurumu (5. Baskı) ISBN 975-16-0015-4n s.223-226 [^9]: Uzunçarsılı, İsmail Hakkı (1995), Osmanlı Tarihi İV. Cilt 1. Kısım:Karlofça Antlaşmasından XVİİİ. Yüzyılın Sonlarına Kadar Ankara:Türk Tarih Kurumu (5. Baskı) ISBN 975-16-0015-4n s.223-226 [^10]: Uzunçarsılı, İsmail Hakkı (1995), Osmanlı Tarihi İV. Cilt 1. Kısım:Karlofça Antlaşmasından XVİİİ. Yüzyılın Sonlarına Kadar Ankara:Türk Tarih Kurumu (5. Baskı) ISBN 975-16-0015-4n s.223-226 [^11]: Yaşaroğlu, Kamil "Osman Paşa (Topal)" (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.414 ISBN 975-08-0072-9 [^12]: Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.III s.428