# Toktamış Han > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Toktam%C4%B1%C5%9F_Han > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Toktamış Han, https://tr.wikipedia.org/wiki/Toktam%C4%B1%C5%9F_Han (CC-BY-SA-4.0) ![Moskova Kuşatması için surların önüne gelen Toktamış ve ordusu. (1382)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/Facial_Chronicle_-_b.10%2C_p.049_-_Tokhtamysh_at_Moscow.jpg) *Moskova Kuşatması için surların önüne gelen Toktamış ve ordusu. (1382) (public-domain)* - **Veraset:** Altın Orda Hanı - **Hüküm süresi:** 1379-1390 - **Önce gelen:** Mamay Mirza - **Sonra gelen:** Timur Kutluk - **Çocukları:** Celaleddin Han; Cabbar Berdi; Kerim Berdi; Kadir Berdi; Kebek - **Hanedan:** Börçigin - **Babası:** Tulu Hoca Oğlan - **Annesi:** Köten Könçük Hatun - **Doğum tarihi:** (?) - **Ölüm tarihi:** 1405 - **Ölüm yeri:** Tümen - **Dini:** İslam **Toktamış Han** (d. (?) - ö. 1405, [Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCmen_Oblast%C4%B1)), [Altın Orda Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alt%C4%B1n_Orda_Devleti) hanı. Yıllarca süren fetret devrine son vererek [Altın Orda Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alt%C4%B1n_Orda_Devleti)'nda birliği sağlamıştır. [Cengiz Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cengiz_Han)'ın oğlu [Cuci Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cuci)'ın soyundan gelir. ## İlk yılları ve hanlığı Doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber 1340'lı yılların sonu ile 1350'li yılların başında doğduğu tahmin edilmektedir. Babası Tulu Hoca [Urus Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Urus_Han) tarafından öldürülünce Toktamış Han [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur)'a sığındı. [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur) kendisine tarihi rivayetlere göre [Otrar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otrar) ile [Sabran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sabran)'ın veya [Sugnak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sugnak) şehirlerinin yönetimini verdi. Ancak bu şehirler [Urus Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Urus_Han)'ın elinde olduğu için kendisiyle ve oğulları ile savaşarak onları mağlup etti. Batı [Deşt-i Kıpçak](https://turkipedia.org/tr/wiki/De%C5%9Ft-i_K%C4%B1p%C3%A7ak) hakimi [Mamay Mirza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mamay_Mirza)'yı da mağlup ederek Cuci ulusu arasında birliği sağlayarak [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan) ve [Harezm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm) dışındaki [Altın Orda Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alt%C4%B1n_Orda_Devleti) topraklarını birleştirmiş oldu. ## Moskova Kuşatması Ülkesinde birlik sağladıktan sonra [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruslar) topraklarına yöneldi. Ağustos 1382 yılında bazı knezliklerin de desteğini alarak [Moskova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moskova)'yı kuşattı. Başarı gösteremeyince hileye başvurarak para karşılığında kuşatmayı kaldıracağına dair söz vermesine rağmen şehrin kapılarının açılması üzerine şehre saldırarak yerle bir etti ve büyük ganimetler elde ederek geri döndü. [Moskova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moskova)'da 24.000 kişinin öldürüldüğü söylenir.[^1] ## Toktamış-Timur savaşları ![Altın Orda'ya karşı askeri seferinde Timur'u askerleri önünde gösteren bir minyatǔr](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/66/Folio_230._The_army_petitions_Timur_to_fight_Tuqtamish_Khan_%28British_Library%2C_I.O._Islamic_137%29.jpg) *Altın Orda'ya karşı askeri seferinde Timur'u askerleri önünde gösteren bir minyatǔr (public-domain)* Toktamış Han, [Moskova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moskova)'yı yerle bir ettikten sonra 1383 yılında [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur)'un hakimiyetine olan [Harezm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm)'e girerek kendi adına para bastırdı. Ardından [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'e yöneldi ancak şehre giremedi. Burada da hileye başvurarak para karşılığında barış yapmayı kabul eder gibi görünerek şehre girdi ve [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'i yağmaladı ve alimlerini başkent [Saray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saray_%28Rusya%29)'a gönderdi. 1387 yılında Keş'i yağmaladıktan sonra ertesi yıl [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur)'un hakimiyetinde olan Sabran şehrini kuşattı ve [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur)'un oğlu Ömer Şeyh Mirza'yı [Otrar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otrar) yakınlarında mağlup etti ve birçok şehir ve köyü yağmaladı. [Buhara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buhara)'yı alma girişimi başarısız oldu. [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur) ile ilk kez 1391 yılının haziran ayında Kunduzca Nehri boyunda karşılaştı. Yapılan [Kunduzca Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kunduzca_Muharebesi)'ni Toktamış Han'ın ordusunu dağıtan [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur) kazandı ve birçok ganimet elde etti. Toktamış Han yenilmesine rağmen [Deşt-i Kıpçak](https://turkipedia.org/tr/wiki/De%C5%9Ft-i_K%C4%B1p%C3%A7ak) hakimiyetini korudu. 15 Nisan 1395'te ikinci kez [Terek Irmağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Terek_%28nehir%29) boyunda karşı karşıya geldiler. Yapılan savaşı yine [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur) kazandı ve Toktamış Han'ın takip ederek [Ükek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Ckek)'e ve ardından [Moskova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moskova)'ya giderek buraları yağmaladı. [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur) ile olan mücadelesi [Altın Orda Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alt%C4%B1n_Orda_Devleti)'nin yıkılmasına ortam hazırlamıştır.[^2] ## Son yılları ve ölümü [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur)'un geri dönmesinden sonra [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe)'ye hakim oldu. Edigey Mirza'nın desteğiyle han olan Timur Kutluk'a yenilmesi üzerine Litvanya Prensi Vitovt'a sığındı. Toktamış Han ile Vitovt'un birleşik ordusu 12 Ağustos 1399'da Edigey Mirza tarafından mağlup edildi. 1405 yılına kadar kaçak bir hayat sürdü. Bu sırada [Edigey Mirza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edige), Toktamış Han'ı yakalamak için çok uğraştı. [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur) ile ilişkilerini düzeltmeyi hedeflediyse de [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur)'un ani ölümü üzerine iyice yalnız kaldı. Edigey Mirza ve adamları tarafından takip edilirken Karaton Nehri yakınlarında atıyla beraber uçuruma yuvarlanarak öldü.[^3] ## Dış bağlantılar - Kamalov, Ilyas, (2012) "Toktamis Han", *TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 41, sayfa: 231-232* Online: [http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c41/c410125.pdf](http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c41/c410125.pdf) - Özyetgin, A. Melek, (2000) "Altın Ordu Hanı Toktamış'ın Bik Hâcî Adlı Kişiye Verdiği 1381 Tarihli Tarhanlık Yarlığı", *Tarih Dergisi, Sayi:XIII*. Online: [http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/12/848/10734.pdf](http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/12/848/10734.pdf) - Kamalov, Ilyas, (2012) "Toktamis Han", *TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 41, sayfa: 231-232* Online: [http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c41/c410125.pdf](http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c41/c410125.pdf) - Nizamüddin Şami (Tr.cev.: Necati Lugal) (Ilk bas.: 1949 2.bas.:1987) *Zafernâme*, Ankara, Türk Tarih Kurumu, [^1]: Kamalov, Ilyas, (2012) "Toktamis Han", TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 41, sayfa: 231-232 Online: [^2]: Kamalov, Ilyas, (2012) "Toktamis Han", TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 41, sayfa: 231-232 Online: [^3]: Kamalov, Ilyas, (2012) "Toktamis Han", TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 41, sayfa: 231-232 Online: