# Tobol-İrtiş lehçesi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Tobol-%C4%B0rti%C5%9F_leh%C3%A7esi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Tobol-İrtiş lehçesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Tobol-%C4%B0rti%C5%9F_leh%C3%A7esi (CC-BY-SA-4.0)

- **Dilin adı:** Tobol-İrtiş lehçesi
- **Kendi dilindeki adı:** Тубыл-иртеш диалекты
- **Aile rengi:** Altay
- **Ülkeler:** Tümen Oblastı
- **Aile:** Kuzeydoğu Kafkas dilleri; Türk dilleri; Şaz Türkçesi; Kıpçak grubu; Kıpçak-Nogay; Sibirya Tatarcası
- **Diyalekt:** Tümen; Tobol; :Doğu Tobol (Tokuz-Uvat); Saz; Tevriz (Kurdak, Kurtak); Tara
- **Glotto:** tobo1249
- **Glottorefname:** Tobol-Irtysh dialect

**Tobol-İrtiş lehçesi** (Тубыл-иртеш диалекты *Tubıl-irteş dilektı*), çoğunlukla [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'nın [Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCmen_Oblast%C4%B1) ve [Omsk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Omsk_Oblast%C4%B1) oblastlarında konuşulan bir [Sibirya Tatarcası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sibirya_Tatarcas%C4%B1) [lehçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Leh%C3%A7e_%28dilbilim%29)dir.[^1] Adını [Tobol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tobol_Nehri) ve [İrtiş](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0rti%C5%9F) nehirlerinden almaktadır.

## Lehçeler

Tobol-İrtiş lehçesi 5 lehçesi bulunmaktadır:[^2]

- Tümen - Tümen, Yalutorovski, Nijnetavdinski, İsetski, Zavodoukovski, Yarkovski rayonları (Tümen Oblastı)
- Tokuz-Uvatlı Tobol (Doğu Tobol) - Tümen (eski Baykalovski ile), Vagayski (eski Dubrovinski ile), Yarkovski rayonları (Tümen Oblastı)
- Zabolotny - Tyumen Oblastı Tobolsky, Uvatsky İlçeleri
- Tevriz (Kurdak, Kurtak) - Tevriz, Ust-İşimski, Znamenski rayonları (Omsk Oblastı), ayrıca Vagayski rayonundaki bazı yerleşimler (Tümen Oblastı)
- Tara - Tara, Bolşereçensk, Kolosovski, Muromtsevski rayonları (Omsk Oblastı)

Tevriz lehçesi, [Güney Altay](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCney_Altayca), [Hakas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hakas%C3%A7a) ve [Şor](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eorca) lehçelerinin unsurlarını içerir.

[^1]: Hendrik, Boeschoten. The Turkic languages. Routledge, 2006, s. 7.
[^2]: Тумашева, Д. Г.. Диалекты сибирских татар: опыт сравнительного исследования. Изд-во Казанского университета, 1977.