# Tepedelenli Ali Paşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Tepedelenli_Ali_Pa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Tepedelenli Ali Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Tepedelenli_Ali_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f2/Ali_Pasha_Tepedelenli_of_Ioannina._Drawn_from_nature_by_Louis_Dupr%C3%A9_1819.jpg) * (Louis Dupré, public-domain)* - **Yerli isim:** Ali Pashë Tepelena - **Makam:** Yanya Paşası - **Dönembaşı:** 1788 - **Dönemsonu:** 1822 - **Hükümdar:** I. Abdülhamid; III. Selim; IV. Mustafa; II. Mahmud - **Doğum tarihi:** 1740 - **Doğum yeri:** Tepedelen, Delvina Sancağı, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** (81-82 yaşlarında) - **Ölüm yeri:** Yanya, Yanya Paşalığı, Osmanlı İmparatorluğu - **Vatandaşlığı:** Osmanlı İmparatorluğu - **Eşi:** Emine (e. ?) - **Çocukları:** MuhtarVeliSelim - **Takma adı:** Yanya Aslanı ![Spyridon Ventouras tarafından yapılan portresi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b2/Ali_Pasha_Tepedelenli_by_Spyridon_Venturas_1818.jpg) *Spyridon Ventouras tarafından yapılan portresi (Spyridon Ventouras, public-domain)* **Tepedelenli Ali Paşa** (Ali Pashë Tepelena, تپه دلنلی علی پاشا; , [Tepedelen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tepedelen) - 24 Ocak 1822, [Yanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yanya)), [Yanya Paşalığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yanya_Pa%C5%9Fal%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nı yöneten [Arnavut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutlar) asıllı Osmanlı komutanı ve devlet adamıdır. **Yanya Aslanı** olarak anılırdı.[^1] ## Kökeni Kökeni gibi doğum tarihi de tartışmalı olup Yanya'nın kuzeybatısında yer alan Tepedelen'de muhtemelen 1740 veya 1744'te dünyaya geldi. Döneminde yazılmış bazı kaynaklarda tarihin 1750-1751 olarak gösterilmesi dikkat çekicidir.[^2] Atalarının XVII. yüzyılda Kütahya'dan göç etmiş Nazif isminde bir Mevlevî dervişine dayandığına[^3] veya Yıldırım Bayezid zamanındaki Arnavutluk seferine katılıp orada yerleşen Anadolu kökenli Türk fâtihlerinden geldiğine[^4] dair bilgilerin doğruluğunu araştırmak mümkün olmamakla beraber tevcih edilen üç tuğlu paşalık beratında kendisinden Anadolulu Ali diye bahsedilmektedir.[^5][^6][^7] ## Yaşamı Tepedelenli Ali Paşa 1744 yılında bugünkü [Arnavutluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk)'un [Tepedelen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tepedelen) ([Arnavutça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavut%C3%A7a): Tepelena) kasabasında doğdu. Zengin ve nüfuzlu bir ailenin çocuğu olmasına rağmen 1758 yılında babasının öldürülmesinden sonra ailesi nüfuzunu büyük ölçüde kaybetmişti. 1768 yılında zengin bir paşanın kızıyla evlendi ve [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hizmetinde hızla yükselmeye başladı. 1788 yılında Yanya valiliğine getirildi. ### Gücünün artması ![II. Mahmud](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/Mahmud_II.jpg/1280px-Mahmud_II.jpg) *II. Mahmud (Henry Guillaume Schlesinger, public-domain)* Bu dönemde bölgedeki [Rum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rum)lar [Filiki Eterya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filiki_Eterya) Derneği gibi dernekler kurarak [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'den bağımsızlıklarını kazanmak üzere çalışmalara başlamışlardı. Tepedelenli Ali Paşa bu bağımsızlık hareketlerini bastırmak için sert önlemler aldı. Fakat [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin o dönemdeki zayıflığından yararlanarak [Arnavutluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk) ile [Yunanistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan) arasındaki [Epir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Epir) bölgesinde nüfuz bölgesini genişletti. [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nden yarı-bağımsız bir şekilde davranmaya başladı. Değişik [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa) ülkeleriyle çıkarlarına göre doğrudan ilişkiler kurdu. 1809 yılında [İngiliz](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizler) yazar/şair [Lord Byron](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lord_Byron) Tepedelenli Ali Paşa'yı ziyaret etmiş ve bu ziyareti yazılarına konu almıştır. Ayrıca [Fransız](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar) yazar [Alexandre Dumas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alexandre_Dumas) [Monte Cristo Kontu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Monte_Kristo_Kontu) romanında Tepedelenli Ali Paşa'nın kızını konu almıştır. [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) Tepedelenli Ali Paşa'nın gitgide artan gücünden rahatsız olmakla birlikte başka sorunlarla uğraşmaktan dolayı uzun süre fazla bir şey yapamadı. ### Osmanlı Devletine isyanı Tepedelenli Ali Paşa'nın oğullarıyla birlikte bağımsız bir devlet kurma aşamasına gelmesi üzerine [II. Mahmut](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud) mühürdarı [Mehmet Sait Halet Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halet_Efendi)'nin de etkisiyle Tepedelenli Ali Paşa'yı görevden aldı. [Fener Rum Patrikhanesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Rum_Ortodoks_Patrikhanesi)'nin de [II. Mahmut](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud)'un bu kararı üzerinde etkili olduğu söylenir. Tepedelenli Ali Paşa bu kararı dinlemedi ve bir isyan başlattı. Bu isyanı bastırmak üzere [II. Mahmut](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud) önce [Paşo İsmail Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pa%C5%9Fo_%C4%B0smail_Pa%C5%9Fa), sonra eski sadrazam [Hurşit Ahmet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hur%C5%9Fid_Ahmed_Pa%C5%9Fa)'yı Tepedelenli Ali Paşa'nın üzerine gönderdi. Bulunduğu yerden ayrılmama yasaklarını çiğnedi ve Osmanlı Devleti'ne gard aldı. Hurşit Ahmet Paşa, Tepedelenli Ali Paşa'nın işgal ettiği yerleri geri alarak Tepedelenli Ali Paşa'nın oğullarıyla birlikte ordusunu yendi. Canına dokunulmaması şartıyla 24 Ocak 1822'de teslim olsa da, ileride tekrar isyan çıkarma riskine karşı olarak bu karar bozuldu ve idam edilmesi kararına varıldı. Bu haberi alınca silahına davrandığı için, kurşunla vurularak öldürüldü. Tepedelenli Ali Paşanın vücudu Yanya'daki Fethiye Camii avlusunda bulunan karısı Ümmügülsüm Hatun'un üzerine defnedildi, kesilen başı ise İstanbul'a gönderildi.[^8] ## Tepedelenli isyanının sonuçları Bu isyan böylece bastırılmış olmasına rağmen ortaya çıkan kargaşa bağımsızlık isteyen [Rum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rum)ların işine yaradı. Gitgide örgütlerini güçlendirdiler ve taleplerini arttırdılar. Sonunda 1829 yılında [Yunanistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan), [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'yla yapılan [Edirne Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne_Antla%C5%9Fmas%C4%B1_%281829%29)'yla bağımsızlığını kazandı. ## Dış bağlantılar - [Yanya'da adına yapılmış bir müze bulunmaktadır](https://museumalipasha.gr/en/museum/) 12 Ocak 2021 tarihinde erişilmiştir - [Tepedelenli Ali Paşa hakkında bir makale](https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1565651) - [TDV İslam Ansiklopedisi'nde Ali Paşa](https://islamansiklopedisi.org.tr/tepedelenli-ali-pasa) [^1]: Ottoman leader. [^2]: Beauchamp, George R. Discussion by George R. Beauchamp MD. Mart 2002, s. 612-613. [^3]: Mansel, Arif Müfid. Die Ruinen von Side. 31 Aralık 1963. [^4]: Abdürreşid İbrahim Efendi. [^5]: TEPEDELENLİ ALİ PAŞA. [^6]: Ali Paşa Tepedelenli. [^7]: Öztuna, Yılmaz. Türkiye tarihi: baslangicindan zamanimiza kadar. Hayat Kitaplari, 1966. [^8]: TEPEDELENLİ ALİ PAŞA.