# Temrük Muharebesi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Temr%C3%BCk_Muharebesi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Temrük Muharebesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Temr%C3%BCk_Muharebesi (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/Sloane_3584_f.78v_Turkish_galleys_in_battle%2C_c.1636.PNG/1280px-Sloane_3584_f.78v_Turkish_galleys_in_battle%2C_c.1636.PNG)
* (public-domain)*

- **Çatışma:** Temrük Muharebesi
- **Parçası:** Osmanlı-Kazak Savaşları
- **Tarih:** 19 Ağustos 1638
- **Yer:** Temrük, Kerç Boğazı
- **Bölge:** Rusya
- **Sonuç:** Kesin Osmanlı zaferi
- **Savaşan:** Osmanlı İmparatorluğu; 15px Kazaklar
- **Komutan:** Piyale Kethüda; Yusuf Paşa (Kefe Valisi); 15px ??
- **Güç:** 1.000-1.500 asker; kadırgalar ve tombazlar; 1.700 asker; 24 şayka
- **Kayıp:** Yok denecek kadar az; 24 şayka esir; 1.200 ölü; 500 esir

**Temrük Muharebesi**, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun [Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29)la askerî mücadelelerinde evre.

Osmanlı İmparatorluğu'nun [Azak Kalesini geri almaya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azak_Seferi_%281641-1642%29) matuf keşif harekâtı sırasında [Piyale Kethüda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uzun_Piy%C3%A2le_Pa%C5%9Fa) komutasındaki [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) [Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29)ı 19 Ağustos 1638'de [Temrük](https://turkipedia.org/tr/wiki/Temr%C3%BCk)'te (bugün [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'da) kesin bir yenilgiye uğrattı.

## Muharebe öncesi

[Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29)'ın 1637 yılında bir baskınla işgal ettikleri [Azak Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azak_Kalesi)'ni geri almak amacıyla [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hazırlıklara başladı.

1638 yılında Osmanlı Padişahı [IV. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Murad) 1623'ten beri [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) işgali altındaki Bağdat'ı kurtarmak için [sefere çıkarken](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat_Seferi), [Piyale Kethüda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uzun_Piy%C3%A2le_Pa%C5%9Fa) komutasındaki 32 parçalık donanmanın [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'e çıkmasını emretti[^1] ve [Kırım Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_hanlar%C4%B1_listesi) [I. Bahadır Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Bahad%C4%B1r_Giray)'dan ise [Nogaylar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nogay_Ordas%C4%B1)la birlikte karadan Azak’a yürümesini istedi. Bahadır Giray'ın Nisan ayında [Kazak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29) şeflerine gönderdiği elçinin kaleyi teslim etme teklifinin reddedilmesi üzerine, keşif harekâtı fiilen başladı. Osmanlı donanması yaz başlarında [Taman Yarımadası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Taman_Yar%C4%B1madas%C4%B1) açıklarına ulaştı.

[Piyale Kethüda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uzun_Piy%C3%A2le_Pa%C5%9Fa) komutasındaki [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) [Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29)ı 26-28 Temmuz'da 1638'de [Çoçka Burnu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87o%C3%A7ka_Burnu)'nda (bugün [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'da *Коsa Çuşka*) [büyük bir yenilgiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87o%C3%A7ka_Burnu_Muharebesi) uğrattı.

## Muharebe

[Piyale Kethüda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uzun_Piy%C3%A2le_Pa%C5%9Fa) yaklaşık 20 [tombaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tombaz), [Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29)dan esir alınan 5 [şayka](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eayka) ve birçok sandalı alabildikleri kadar top ve askerle doldurarak 15 Ağustos’ta yeniden [Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29)ın üzerine gitti.

[Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29) bu hazırlıktan haberdar olmakla birlikte, kaçmaları mümkün olmadığından [Temrük](https://turkipedia.org/tr/wiki/Temr%C3%BCk)'e akan çayın sazlıklarına sığındılar. [Piyale Kethüda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uzun_Piy%C3%A2le_Pa%C5%9Fa) büyük tombazlarla çayın ağzını sıkıca kapattı. 19 Ağustos’ta Pişter Boğazı'nda sıkışan Kazakların 24 [şayka](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eayka)sı Osmanlılarca ele geçirilirken karaya çıkan 1.700 Kazağın 1.200'ü öldürülüp, 500'ü esir alındı. [Piyale Kethüda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uzun_Piy%C3%A2le_Pa%C5%9Fa) ele geçirdiği 30 [şayka](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eayka) ve esirlerin 250'siyle [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a döndü.[^2]

[^1]: "Târih-i Naʽîmâ", Naîmâ Mustafa Efendi, (Haz: Mehmet İpşirli), Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara (2014), c.3, s.905
[^2]: "Fezleke [Osmanlı Tarihi (1000-1065/1591-1655)]", Kâtip Çelebi, (haz. Zeynep Aycibin), Çamlıca Basım Yayın, İstanbul (2017), c.1, s.815