# Tel Aviv

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Tel_Aviv
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Tel Aviv, https://tr.wikipedia.org/wiki/Tel_Aviv (CC-BY-SA-4.0)

![Tel Aviv-Yafa şehrinin sınırları](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f1/Location_telaviv.png)
*Tel Aviv-Yafa şehrinin sınırları (Ynhockey, public-domain)*

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Emblem_of_Tel_Aviv.svg/1280px-Emblem_of_Tel_Aviv.svg.png)
* (Drork, public-domain)*

- **Yerli ad:** (İbranice); تل أبيب (Arapça)
- **Takma ad:** Beyaz Şehir, Asla uyumayan şehir, Orta Doğu'nun New York'u; Orta Doğu'nun Miami'si
- **Yerleşim türü:** Şehir
- **Raptiye etiket konum:** Tel Aviv
- **Altbölüm türü:** Ülke; Bölge; Alt bölge; Doğal bölge; Şehir
- **Altbölüm adı:** Tel Aviv; Tel Aviv; Tel Aviv; Tel Aviv-Yafa
- **Kuruluş sıfatı:** Kuruluş tarihi
- **Kuruluş tarihi:** 11 Nisan 1909
- **Parts:** 9 semt
- **Önder türü:** Belediye başkanı
- **Önder adı:** Ron Huldai
- **Önder parti:** Avoda
- **Latd:** 32
- **Latm:** 4
- **LatNS:** N
- **Longd:** 34
- **Longm:** 47
- **LongEW:** E
- **Km2 yüzölçümü:** 51.788
- **Nüfus yılı:** 2026
- **Toplam nüfus:** 601.995
- **Nüfus urban:** 1236200
- **Nüfus metro:** 3850000
- **Km2 nüfus yoğunluğu:** oto
- **Population demonym:** Tel Aviv'li
- **Zaman dilimi:** İSS
- **Utc offset:** +02.00
- **Zaman dilimi DST:** İYZ
- **Utc offset DST:** +03.00
- **Rakım m:** 5
- **Posta kodu türü:** Posta kodu
- **Posta kodu:** 61999
- **Alan kodu türü:** Alan kodu
- **Alan kodu:** +972 (İsrail) 3 (Şehir)
- **Website:** Resmî site
- **Dipnotlar:** Uluslararası kuruluşlar ve birçok ülke Tel Aviv'i İsrail'in başkenti olarak tanımakta ve elçilikler Tel Aviv'de bulunmaktadır.

**Tel Aviv-Yafa** veya kısaca **Tel Aviv** (,[^1] تل أبيب, *TalʼAbīb*), [İsrail](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0srail)'in [Guş Dan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gu%C5%9F_Dan) metropol bölgesinin en kalabalık şehridir. İsrail'in [Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz) kıyısında yer alan ve 601.995 nüfusa sahip olan şehir, ülkenin ekonomik ve teknolojik merkezi ve küresel bir yüksek teknoloji merkezidir. [Doğu Kudüs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Kud%C3%BCs) İsrail'in bir parçası olarak kabul edilirse Tel Aviv, [Kudüs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kud%C3%BCs)'ten sonra ülkenin en kalabalık ikinci şehridir; aksi takdirde, [Batı Kudüs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_Kud%C3%BCs)'ün önünde en kalabalık şehirdir.

Tel Aviv, İsrail'in çoğu dış elçiliğine ev sahipliği yapar. Beta+ dünya şehridir ve 2022 [Küresel Finans Merkezleri Endeksi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCresel_Finans_Merkezleri_Endeksi)'nde 53. sırada yer almaktadır. Tel Aviv, [Orta Doğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Do%C4%9Fu)'da üçüncü veya dördüncü en büyük ekonomiye ve kişi başına düşen en büyük ekonomiye sahiptir. Tel Aviv, küresel girişim ekosistemi merkezleri arasında 4. sırada yer almaktadır. Şehir şu anda dünyanın en yüksek yaşam maliyetine sahiptir. Tel Aviv, yılda 2,5 milyondan fazla uluslararası ziyaretçi ağırlamaktadır. Tel Aviv, 30.000'den fazla öğrencisiyle ülkenin en büyük üniversitesi olan [Tel Aviv Üniversitesine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tel_Aviv_%C3%9Cniversitesi) ev sahipliği yapmaktadır.

Şehir, 1909 yılında [Yişuv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yi%C5%9Fuv) (Yahudi sakinleri) tarafından kuruldu ve başlangıçta İbranice Ahuzat Bayit ([İbranice](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0branice): אחוזת בית, kelimenin tam anlamıyla 'Ev Sitesi' veya 'Çiftlik') adını aldı. Bu isim, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) içindeki [Kudüs Mutasarrıflığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kud%C3%BCs_Sanca%C4%9F%C4%B1)'nın bir parçası olan eski liman kenti [Yafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yafa)'nın (İbranice Yafo) eteklerinde modern bir konut sitesi olarak mahalleyi kuran Yahudi derneğinin adından gelmektedir. Adı, sonradan, [Nahum Sokolow](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nahum_Sokolow)'un [Theodor Herzl](https://turkipedia.org/tr/wiki/Theodor_Herzl)'in 1902 tarihli *Altneuland* ("Eski Yeni Toprak") romanının İbranice çevirisine başlık olarak kullandığı [İncil](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ncil)'deki Tel Abib ("Bahar Tepesi") adından esinlenerek Tel Aviv olarak değiştirildi. Tel Aviv'den önce Yafa'nın diğer Yahudi banliyöleri kurulmuştu, bunların en eskisi [Neve Tzedek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Neve_Tzedek)'ti. Tel Aviv, 1921'de Yafa Belediyesi içinde kasaba statüsü kazandı ve 1934'te Yafa'dan ayrıldı. Çoğunlukla Yahudi mültecilerin göçü, Tel Aviv'in büyümesinin, o zamanlar çoğunluğu [Arap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar) olan Yafa'nın büyümesini kısa sürede geride bırakması anlamına geliyordu. 1948'de [İsrail Bağımsızlık Bildirgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0srail_Ba%C4%9F%C4%B1ms%C4%B1zl%C4%B1k_Bildirgesi) şehirde ilan edildi ve hükûmet işlevleri, sonraki birkaç yıl içinde Kudüs'e taşınana kadar burada yürütüldü. [1947-1949 Filistin Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1948_Filistin_Sava%C5%9F%C4%B1)'ndan sonra Tel Aviv, Yafa'nın bazı kısımlarını belediye sınırlarına dâhil etmeye başladı, Nisan 1950'de Yafa ile tamamen birleşerek Tel Aviv adını aldı ve Ağustos 1950'de resmen [Tel Aviv-Yafo](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tel_Aviv-Yafo_Belediyesi) olarak yeniden adlandırıldı.

2003 yılında [UNESCO Dünya Mirası Alanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCnya_Miras%C4%B1) olarak belirlenen Tel Aviv'in [Beyaz Şehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyaz_Kent), [Bauhaus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bauhaus) ve diğer ilgili modernist mimari tarzları da içeren uluslararası stil binalarının dünyadaki en büyük yoğunluğunu barındırmaktadır. Popüler turistik yerler arasında Eski Yafa, Eretz İsrail Müzesi, [Sanat Müzesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tel_Aviv_Sanat_M%C3%BCzesi), [Yarkon Parkı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yarkon_Park%C4%B1), şehrin gezinti yolu ve plajı bulunmaktadır.

## Etimoloji

*Bahar tepesi* anlamına gelen *Tel Aviv*, 1910 yılında kent adı olarak birçok seçenek arasından belirlendi. Diğer seçenekler arasında *Herzliya* da bulunmaktaydı. Kentin adı ayrıca [Theodor Herzl](https://turkipedia.org/tr/wiki/Theodor_Herzl)'in *Altneuland* adlı Almanca kitabının [İbranice](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0branice) sürümünün de başlığıdır. [Almanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanca)'dan [Nahum Sokolow](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nahum_Sokolow) tarafından çevrilen kitap için Sokolow, bu İbranice ismi Ezekiel Kitabı'ndaki bir bölümden aldığını söyledi.[^2] Tel Aviv adının, antik [Yahudi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudiler) anavatanındaki rönesans fikrini tam karşıladığı düşünüldü. İbranice *Aviv*, "bahar" anlamına gelmekte olup yenilenmeyi temsil etmektedir. Yine *tel* sözcüğü de İbranice "höyük" anlamına gelmekte olup, eski topraklar üzerinde kurulan yeni bir uygarlığı anlatmaktadır.[^3] Yine Yafa veya özgün adıyla "Yafo"nun da kökenleri hakkında bazı görüşler bulunmaktadır. Kimi araştırmacılar bu ismin İbranice "güzel" veya "güzellik" anlamlarına gelen *yafah* veya *yofi* sözcüklerinden türediğini düşünmektedir. Bir başka inanca göre de [Nuh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nuh)'un oğlu [Yafes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yafes), kenti bularak kente adını vermişti.

## Tarih

### Yafa

![Yafa'nın eski limanı.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/Yafo.jpg/1280px-Yafo.jpg)
*Yafa'nın eski limanı. (Almog, public-domain)*

Antik Yafa limanı tarih boyunca sürekli el değiştirdi. 1955 yılından 1974 yılına kadar süren arkeolojik kazı çalışmalarında, bölgede [Bronz Çağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tun%C3%A7_%C3%87a%C4%9F%C4%B1)'ndan bazı binalar ve kapılar açığa çıkarıldı.[^4] Bunu izleyen ve 1997'den sonra başlayan diğer kazı çalışmalarında, daha da eskiye uzanan yerleşimler keşfedildi.[^5] Araştırmacılar ayrıca bölgede eski askeri yapılara, uzun duvarlara ve [Deniz Kavimleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deniz_Kavimleri)'ne adanan bir tapınağa rastladı.[^6] Bunların dışında [Pers](https://turkipedia.org/tr/wiki/Farslar), [Hellenistik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Helenistik_D%C3%B6nem) ve [Eski Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antik_M%C4%B1s%C4%B1r) kalıntılarıyla karşılaşıldı.[^7]

Yafa adı ilk defa MÖ 1470 yılında [III. Thutmose](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Thutmose) adlı firavunun bölgeyi ele geçirmesini kaydeden bir mektupta görüldü.[^8] Yine kentin adı [Yunus peygamberin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunus_%28peygamber%29) [Tarşiş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tar%C5%9Fi%C5%9F)'e açıldığı liman,[^9] [Dan kabilesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dan_kabilesi)nin sınır bölgesi[^10] ve [Süleyman Mabedi](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_Mabedi)'nin yapımı için [Lübnan](https://turkipedia.org/tr/wiki/L%C3%BCbnan)'da yapılan tomrukların [Kudüs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kud%C3%BCs)'e taşınmak üzere uğradığı yer[^11] olarak [İncil](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ncil)'de birçok kez anılmaktadır. Bazı kaynaklara göre Yafa, 4.000 yıldan fazla bir süre boyunca liman olarak kaldı.[^12]

1099 yılında [Godfrey de Bouillon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Godefroy_de_Bouillon) tarafından yönetilen [I. Haçlı Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Ha%C3%A7l%C4%B1_Seferi) ordusu, o dönemlerde [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman)lar tarafından terk edilen Yafa'yı ele geçirerek buraya bir kale ve liman inşa etti. Yafa ili olarak kent, uzun bir süre boyunca [Kudüs Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kud%C3%BCs_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın deniz taşımacılığının merkezi oldu. Yafa, 1192 yılında [Selahaddin Eyyubi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selahaddin_Eyy%C3%BBb%C3%AE) tarafından geri alındı. Ancak İngiliz kral [Aslan Yürekli Rişar](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Richard), kenti bir süre sonra tekrar ele geçirdi. 1223'te [Kutsal Roma İmparatoru](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [II. Friedrich](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Friedrich_%28Kutsal_Roma_%C4%B0mparatoru%29) buraya yeni savunma birimleri ekledi. 1268 yılında [Memlük](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk) sultanı [Baybars](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Baybars) kenti tekrar ele geçirdiğinde bölgedeki Haçlı egemenliği ortadan kalktı.[^13] 1336, 1344 ve 1346 yıllarında Yafa, olası yeni Haçlı saldırılarına karşı [Nasir al-Din Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nasir_al-Din_Muhammed) tarafından yağmalandı.[^14] 16. yüzyıla gelindiğinde Yafa, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tarafından ele geçirildi. Aynı şekilde [Gazze Sancağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazze_Sanca%C4%9F%C4%B1)'nın da bir kenti konumuna alındı.[^15] 1799 yılında [I. Napolyon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Napolyon_Bonapart) kenti ele geçirerek halkı katletti. Bunu izleyen yıllarda bir salgın hastalık baş gösterdi. Bu nedenle bölgedeki nüfus hızla azaldı.[^16]

Yafa, bir metropol olarak [18. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/18._y%C3%BCzy%C4%B1l)da [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun limanı koruma politikaları ve [Bedeviler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bedeviler) ile [korsan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Korsanl%C4%B1k)lar tarafından yapılan saldırılara karşı izlenen sert tutum sonucunda gelişmeye başladı.[^17] Ancak asıl büyüme [19. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/19._y%C3%BCzy%C4%B1l)da yaşandı. 1806 yılında 2.500[^18] olan nüfus, 1886 yılında 17.000'e ulaştı.[^19]

![Tel Aviv, Yafa'nın kuzeyinde yer alan bölgenin Bedevilerden satın alınmasıyla kuruldu. 1909 yılında çekilen bu foroğraf, ilk arsaların açık arttırmalarını göstermektedir.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e2/TelAviv-Founding.jpg/1280px-TelAviv-Founding.jpg)
*Tel Aviv, Yafa'nın kuzeyinde yer alan bölgenin Bedevilerden satın alınmasıyla kuruldu. 1909 yılında çekilen bu foroğraf, ilk arsaların açık arttırmalarını göstermektedir. (Avraham Soskin, public-domain)*

1800 yılından 1870 yılına kadar Yafa, [sur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sur)larla ve [kule](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kule)lerle çeviriliydi. Ancak güvenlik arttırılınca, kentin büyümesini sağlamak adına duvarlar yıkıldı.[^20] Kentte deniz kenarına yapılan setin yüksekliği 2,5 metre yüksekliğinde olup 1930'lu yıllara kadar bozulmadan kalmasıyla bilinmektedir. İngiliz sömürge yönetimi, daha sonra buraya yeni bir set daha inşa etti.[^21] 19. yüzyılın ortalarında kent halkı, ticaret sayesinde zenginleşti. Ticaret ürünleri arasında [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa) ile alışverişi yapılan [ipek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0pek) ve [Yafa portakalı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yafa_portakal%C4%B1) da bulunmaktaydı.[^22] 1860'larda Yafa'ya [Sefarad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sefarad_Yahudileri), [Fas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fas) Yahudileri ve [Aşkenaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C5%9Fkenaz_Yahudileri) göçleri başladı. Öyle ki 1882 yılında kentte 1,510'den fazla [Yahudi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudiler) bulunmaktaydı.[^23]

1880'lerde Yafa'ya gelen Aşkenaz göçleri [Birinci Aliyah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Aliyah) ile paralel olarak arttı. Yeni gelenler, [Siyonizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siyonizm) ideolojisiyle daha fazla motive olduğundan, daha fazla üretim yaptılar ve daha üretken işlerde bulundular.[^24] Bu amacın devam ettirilmesi adına Yahudilerin büyük kısmı Yafa'da kaldı, bir kısmı da Yafa'nın kuzeyindeki kumul alanlarına yerleşti.[^25] Bugünkü çağdaş Tel Aviv'in kuruluşu da [Neve Tzedek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Neve_Tzedek) adlı semtin 1887 ve 1896 yılları arasında yerleşen Aşkenaz Yahudileri tarafından kurulmasıyla başlar.[^26]

![Tel Aviv'den Yafa'nın görünümü.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Jaffa_View_from_Tel_Aviv.jpg/1280px-Jaffa_View_from_Tel_Aviv.jpg)
*Tel Aviv'den Yafa'nın görünümü. (Ilan Costica, CC-BY-3.0)*

### Kentsel gelişim (Ahuzat Bayit)

[İkinci Aliyah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Aliyah), nüfusu arttırdığı gibi bölgedeki kentsel alanın genişlemesine de neden oldu.[^27] 1906 yılında, aralarında Yafa sakinlerinin de bulunduğu bir grup Yahudi, Akiva Arye Weiss'i sürdürdü ve Yafa kentinin dışında bahçeli mahalleler üzerinde birleşti.[^28] *Ahuzat Bayit* (Türkçe: "çiftlik evi") projesinin amacı sağlıklı ve estetik bir çevreye sahip, planlı ve hijyenik bir Yahudi kenti kurmaktı.[^29] 1908 yılında grup Yafa'nın kuzeydoğusundaki altmış parsele ayrılmış olan 5 hektarlık bir alanı satın aldı. Daha sonraları Tel Aviv'in ilk belediye başkanı olacak olan [Meir Dizengoff](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meir_Dizengoff) da bu Ahuzat Bayit'in bir üyesiydi.[^30][^31] Dizengoff, tüm proje boyunca [Araplar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar)la barış içinde bir uyum gösterdi.[^32]

![Tel Aviv'de 1920-1930 yılları arasında bir zamanda tuğla taşıyan bir adam.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2b/Tel_Aviv_carrying_bricks.jpg/1280px-Tel_Aviv_carrying_bricks.jpg)
*Tel Aviv'de 1920-1930 yılları arasında bir zamanda tuğla taşıyan bir adam. (American Colony Jerusalem, public-domain)*

Nisan 1909'da altmış altı Yahudi aile, deniz kabuklarıyla yapılan bir [piyango](https://turkipedia.org/tr/wiki/Piyango) çekilişiyle bugün [Rothschild Bulvarı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rothschild_Bulvar%C4%B1)'na karşılık gelen ıssız çöl arazisindeki mahalleden arsalar aldı. Bu piyango çekilişi, kurum başkanı Akiva Arye Weiss tarafından yönetildi ve beyaz kabuklara ailelerin, gri kabuklara arsaların isimleri yazılarak yapıldı.[^33] Bir yıl içinde [Herzl](https://turkipedia.org/tr/wiki/Theodor_Herzl), [Ahad Ha'am](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahad_Ha%27am), [Yehuda Halevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yehuda_Halevi), [Lilienblum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moshe_Leib_Lilienblum) ve [Rothschild](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mayer_Amschel_Rothschild) adlı caddeler inşa edildi. Bunun yanında bir su sistemi kurularak üzerine ilk altmış altı ev kuruldu.[^34] Herzl Sokağı'nın sonundaki bir arsa [Herzliya Yahudi Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Herzliya_Lisesi)'nin kurulması için ayrıldı.[^35] 21 Mayıs 1910 tarihinde, *Tel Aviv* adı, bu yeni yerleşmeye verildi.[^36] Kentin planı [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa) tarzı, bahçeli evlere sahip, geniş cadde ve bulvarlar barındıran bir biçimdeydi.[^37]

1914 yılına gelindiğinde kent, 100 hektardan daha fazla bir alana sahipti.[^38] Ancak [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), 1917 yılında [Yafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yafa)'nın Yahudilerini buradan kovunca, büyüme durdu.[^39] Mısır'dan bilgi toplayan [*The New York Times*](https://turkipedia.org/tr/wiki/The_New_York_Times) adlı Amerikan gazetesi, Nisan 1917'deki bu sürgün olayını araştırdı.[^40]

### İngiliz sömürge dönemi

İngiliz sömürge dönemi sırasında [Yahudiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudiler) ile [Araplar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar) arasındaki sürtüşmeler artmaya başladı. 1 Mayıs 1921 tarihinde [Yafa ayaklanmaları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yafa_ayaklanmalar%C4%B1) patlak verdi. Bu sırada Arap bir çete Yahudileri öldürdü. Bu ortamdan kaçan Yahudiler, Yafa'dan Tel Aviv'e yerleşmeye başladı. Böylece 1910'da 2.000 olan kent nüfusu 1925 yılında on yedi kat artarak 34.000 sınırına ulaştı.[^41][^42] Yeni iş alanlarının belirmeye başladığı Tel Aviv, Yafa'nın ticari olarak gerilemesine neden oldu.[^43] 1925 yılında [Patrick Geddes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Patrick_Geddes), o sıralarda [Meir Dizengoff](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meir_Dizengoff) tarafından yönetilen Tel Aviv'in kent planlarını çizdi.[^44] Bir bahçe kent kurmayı amaçlayan ekip, kuzeyde [Yarkon Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yarkon_Nehri)'nden, doğuda [İbn Gvirol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Solomon_ibn_Gabirol)'nden başlayarak kent sınırları belirlendi. Bugün kent yerleşimleri bu sınırları aşmış olsa da, kent sınırları hâlen bu şekildedir.[^45]

Tel Aviv, 1926'ya kadar gelişimini sürdürdü. Ancak 1927 ile 1930 yılları arasında beliren bir ekonomik kriz sorunlara yol açtı.[^46][^47] Bu sıralarda, kentin kültürel gelişimini destekleyen Ohel ve [Habima](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habima_Tiyatrosu) tiyatroları kuruldu.[^48] Büyümeye devam eden kent, 1934 yılında belediye konumuna alındı.[^49]

[Naziler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nasyonal_sosyalizm)in [Almanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanya)'da güç kazanmaya başlamasıyla başlayan [Beşinci Aliyah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Be%C5%9Finci_Aliyah), kentin nüfusunu ivmeyle arttırdı.[^50] Avrupa'dan kaçan Yahudilerin önemli bir kısmı Tel Aviv'e yerleşti. Öyle ki 1937 yılında kent nüfusu 150.000'e tırmandı. İki yıl içinde de bu sayı 160.000'e yükseldi. Bu sayı, o sırada ülkedeki Yahudi nüfusunun üçte birinden fazlaydı.[^51] Yine bazı göçmenler de Yafa'dan karaya çıkarak burada kalmayı tercih etti. [1936-39 Arap ayaklanmaları](https://turkipedia.org/tr/wiki/1936-1939_Filistin_Arap_%C4%B0syanlar%C4%B1) sonucunda 1938 yılında Yafa'dan bağımsız bir havaalanı inşa edildi. [Lod Havaalanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ben_Gurion_Uluslararas%C4%B1_Havaliman%C4%B1) (daha sonra Ben Gurion Havaalanı) ve [Sde Dov Havaalanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sde_Dov_Havaalan%C4%B1) sırasıyla 1937 ve 1938 yıllarında açıldı.[^52]

Tel Aviv'in [Beyaz Kent](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyaz_Kent)'i, 1930'larda keşfedildi ve 2004 yılında [UNESCO](https://turkipedia.org/tr/wiki/UNESCO) tarafından [Dünya Mirası listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCnya_Miras%C4%B1_listesi)ne eklendi. Yine Almanya'daki [modernist](https://turkipedia.org/tr/wiki/Modernizm) mimari okulu olan [Bauhaus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bauhaus)'ta eğitim gören, ancak okulun Nazilerce 1933 yılında kapatılmasıyla buradan kaçan Yahudilerden bir bölümü bugünkü [Filistin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filistin) topraklarına yerleşti. Bunlardan [Arieh Şaron](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arieh_%C5%9Earon) gibi mimarlar kentin mimari dokusuna önemli katkılarda bulunmasıyla tanındı.[^53][^54]

Temmuz 1940'tan sonra Tel Aviv, [Faşist İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fa%C5%9Fist_%C4%B0talya_%281922-1943%29)'nın uğrak bir bombalama merkezi oldu. 9 Eylül 1940 tarihinde atılan bir bomba kentte 137 kişinin ölümüne neden oldu.[^55] [Birleşmiş Milletler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birle%C5%9Fmi%C5%9F_Milletler), savaş sonrasında bölgede bir [Yahudi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0srail) ve bir [Arap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filistin) devletinin kurulması gerektiği sonucuna vardı. Kent Yafa ile beraber 1945 yılında toplam 101.580 nüfusa sahipti. Bu nüfusun 53.930'u [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman), 16.800'ü [Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyan)'dı.[^56] Ancak Araplar, ülkenin bölünmesine karşı çıktı.[^57] 1947 ve 1948 yılları arasında, Yafa ve Tel Aviv sınır hatları arasında gerilimler yaşandı.[^58] Nisan 1948'den itibaren Yafa'nın yeni kurulan İsrail ordusu tarafından ele geçirilmesiyle Arap yerleşimciler bu bölgeyi terk ettiler.[^59]

### İsrail'in bağımsızlığından sonra

![Rothschild Bulvarı üzerinde Tel Aviv'in kurucularını konu alan bir yazıt. Yazıların Türkçesi "Seni kuracağım ve kurulmuş olacaksın ey, el değmemiş İsrail" şeklindedir.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/05/Tel_Aviv_foundations_memorial.JPG)
*Rothschild Bulvarı üzerinde Tel Aviv'in kurucularını konu alan bir yazıt. Yazıların Türkçesi "Seni kuracağım ve kurulmuş olacaksın ey, el değmemiş İsrail" şeklindedir. (me, CC-BY-SA-3.0)*

14 Mayıs 1948 tarihinde İsrail'in bağımsızlığını elde etmesiyle beraber Tel Aviv, 200.000 kadarlık bir nüfusa sahipti. Başta İsrail'in yönetim merkezi durumuna getirilen Tel Aviv, 1949'da yönetimin [Kudüs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kud%C3%BCs)'e taşınmasıyla beraber bu özelliğini yitirdi. Ancak Kudüs'ün durumu hakkındaki uluslararası tartışmalar nedeniyle, birçok büyükelçilik binası Tel Aviv'de kaldı.[^60] 1980 yılında İsrail'in koyduğu [Kudüs Yasası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kud%C3%BCs_Yasas%C4%B1) gereğince, 1980'lerin başında on üç büyük elçilik daha Kudüs'ten Tel Aviv'e alındı.[^61] Bugün ikisi dışında bütün elçilikler, Tel Aviv bölgesinde yer almaktadır.[^62] Nisan 1949'da Tel Aviv ve Yafa kentleri ve çevreleri Tel Aviv-Yafo adı altında tek bir belediyede birleştirildi. Bu konu uluslararası öneme sahipti çünkü, Yafa'nın ana kısmı, Birleşmiş Milletler Bölüşüm Planı'na göre, Arap kısmında yer alıyordu. 10 Aralık 1948 tarihinde, İsrail devleti, Yafa'nın kırsal kesimindeki Tel Aviv'in, eski Arap bölgeleri olan Abu Kabir ve Salama'nın ilhakı kararını aldı.[^63] 25 Şubat 1949 tarihinde, terk edilmiş Arap köyü el-Şaik Muvannis'te Tel Aviv'e katıldı. 18 Mayıs 1949 tarihinde Manşiya ve Yafa'nın merkezi kısmı eklendi. 4 Ekim 1949 tarihinde hükûmet Tel Aviv ve Yafa'nın birleşmesine oy birliğiyle karar verdi ama Tel Aviv Valisi [Israel Rokah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yisrael_Rokah)'ın karşı çıkışlarından dolayı 24 Nisan 1950 tarihine kadar yürürlüğe girmedi.[^64] Yeni birleşen şehrin adı, Yafa ismini korumak amacıyla Tel Aviv-Yafo oldu.[^65] Tel Aviv böylece 42 km²'lik bir alana sahip oldu. 1949 yılına gelindiğinde Tel Aviv'in altmış kurucusu anısına bir anıt inşa edildi.[^66] Geçen altmış yıl boyunca kent, laik, liberal fikirli, ışıklı gece hayatının bulunduğu ve kafe kültürüne sahip bir kente dönüştü.[^67]

Altmışlarda, kentteki bazı eski binalar yıkılarak yerine lüks binalar dikildi. [Shalom Meir Kulesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Shalom_Meir_Kulesi) de bunlardan biri olup, 1999 yılına kadar ülkenin en yüksek yapısı olarak kaldı. 1960'ların başında kent nüfusu, ülke nüfusunun yüzde on altısı olan 390.000'e kadar yükseldi.[^68] Seksenlerin sonuna doğru, büyük kısmı yaşlı nüfustan oluşan 317.000 kişi kentte yaşıyordu.[^69] Nüfusun yaklaşık otuz yıl içinde düşmüş olmasının nedeni, yüksek kiraların aileleri ve dolayısıyla genç nüfusu buradan uzaklaştırması idi.[^70]

Bu sırada başlayan kentsel süzülme sayesinde, kentin güneyindeki gecekondu mahalleleri ve kentin kuzeyindeki eski liman bölgesi baştan sona yenilendi.[^71] Çağdaş yapıları korumak adına İsrail hükûmeti yeni yasalar çıkararak [UNESCO](https://turkipedia.org/tr/wiki/UNESCO)'nun [Dünya Mirası listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCnya_Miras%C4%B1_listesi)ndeki Beyaz Kent'i koruma altına aldı. Doksanların başında azalan nüfus çizgisi tersine döndü. Özellikle dağılan [Sovyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi) ülkelerinden gelen nüfus şehri ve İsrail'i nüfus bakımından ivmeli olarak büyüttü.[^72] Kent ayrıca yüksek teknolojik yeniliklere de sahne oldu.[^73] Bunu yeni yüksek teknolojili ofis binalarının ve gökdelenlerin inşası izledi. 1993 yılında Tel Aviv, bir [dünya kenti](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCresel_%C5%9Fehir) olarak sınıflandırıldı.[^74] Kent ayrıca küresel kent konumu için güçlü bir aday olmaya başladı.[^75]

![Başbakan İzak Rabin'in suikaste uğradığı ve sonradan Rabin Meydanı adını alan Kikar Malchei Yisrael'in görünümü.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b8/Memorial_of_Israeli_Prime_Minister_Yitzchak_Rabin.jpg)
*Başbakan İzak Rabin'in suikaste uğradığı ve sonradan Rabin Meydanı adını alan Kikar Malchei Yisrael'in görünümü. (Christian Engeln, Munich, Germany, public-domain)*

1991 Körfez savaşında, Tel Aviv, [Irak’tan gönderilen Scud roketlerinin saldırısına](https://turkipedia.org/tr/wiki/1991_Irak%27%C4%B1n_%C4%B0srail%27e_roket_sald%C4%B1r%C4%B1lar%C4%B1) uğradı, ama çok az sayıda zayiat verildi. Hatikva'nın güneydoğusunda yaşayanlar, direkt roket saldırısına rağmen büyük sayıda insanın ölmemesini bir mucize olarak görüp bir melek heykeli diktiler.[^76]

4 Kasım 1995 tarihinde İsrail'in başbakanı [İzak Rabin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zak_Rabin) [suikast](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suikast)a uğradı. Kikar Malchei Yisrael adındaki bu yer, sonradan [Rabin Meydanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rabin_Meydan%C4%B1) adını aldı.[^77]

## Arap-İsrail Savaşı

[İsrail](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0srail)'in [Filistin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filistin)'i işgali üzerine başlayan [Birinci İntifada](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_%C4%B0ntifada)'nın ardından Tel Aviv sürekli olarak Filistinli militanlarca saldırıya sahne oldu. Bu kentte gerçekleşen ilk intihar saldırısı 19 Ekim 1994 tarihindeki bir otobüs saldırısıyla gerçekleşti. Olayda bir bombacı kendini ve yirmi bir sivili, [Hamas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamas) intihar kampanyası dahilinde öldürdü. Bu çatışmalar zincirindeki en kanlı olay [İkinci İntifada](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_%C4%B0ntifada) sırasında, 1 Haziran 2001 tarihinde yaşandı. Bu olayda "Dolphi" adlı bir diskoda bir intihar saldırısı yaşandı ve yirmi bir kişinin ölümü ve yüz kişinin yaralanmasıyla sonuçlandı. 17 Nisan 2006 tarihinde, bir otobüs terminaline saldırı düzenlendi. Bu olayda dokuz kişi öldü, kırk kişi yaralandı.[^78] 8 Haziran 2016'da gerçekleştirilen saldırıda ise 4 kişi öldü, 6 kişi ise yaralandı.[^79]

Son yıllarda Tel Aviv, çevresel sorunlara karşı önlemler alan, duyarlı bir kent hâline geldi. Mart 2008'deki [Earth Hour](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCnya_Saati) uygulaması sırasında kentin ışıkları tamamen söndürüldü.[^80] Şubat 2009'da belediye su tasarrufu kampanyası başlattı. Bu kapsamda, kentte yıl boyunca kişi başına en az su tüketen aileye ücretsiz araç park etme ödülü verilmektedir.[^81]

## Coğrafya

![Kentin Akdeniz kıyıları matkot oyunlarının popüler olduğu bir mekandır.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Matkot_players_on_the_beach_in_Tel_Aviv_Israel.jpg/1280px-Matkot_players_on_the_beach_in_Tel_Aviv_Israel.jpg)
*Kentin Akdeniz kıyıları matkot oyunlarının popüler olduğu bir mekandır. (David Shankbone, CC-BY-3.0)*

Tel Aviv, 32°5′0″ kuzey enlemi ile 34°48′0″ doğu boylamının kesiştiği yerde, [Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz) kıyılarında kuruludur. Kentin bulunduğu bölge, [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa), [Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Asya) ve [Afrika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afrika) arasındaki stratejik köprülerden biridir. Yafa'nın kuzey kısmındaki liman civarında bulunan kumlu ve verimsiz topraklara sahip bölgede kurulan Tel Aviv, günümüzde düzleştirilmiş ve engebesiz bir yeryüzü şekline sahiptir. Kentteki en belirgin yer şekilleri, Akdeniz kıyılarındaki bazı uçurumlar ve [Yarkon Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yarkon_Nehri)'nin ağız kısmıdır.[^82] Tel Aviv kentsel bölgesinin zamanla genişlemesinden dolayı bugün Yafa ve Tel Aviv kenti arasında belirgin bir coğrafi sınır yoktur. Kentin altmış kilometre güneydoğusunda başkent [Kudüs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kud%C3%BCs), doksan kilometre kuzeyinde [Hayfa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hayfa) yer alır.[^83] Kentin komşuları arasında kuzeyde [Herzliya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hertsliya), kuzeydoğuda [Ramat Haşaron](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ramat_Ha%C5%9Faron), doğuda [Ramat Gan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ramat_Gan) ile [Giv'atayim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Giv%27atayim), güneydoğuda [Holon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Holon) ve güneyde [Bat Yam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat_Yam) yer alır.[^84] Tel Aviv, ekonomik olarak kuzeyden güneye gidildikçe değişiklik gösterir. Güney kısım, [Neve Tzedek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Neve_Tzedek) semti ile Yafa'nın dışına yeni yapılan siteler dışında yoksul bölgeler iken, orta kısım [Azrieli Merkezi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azrieli_Merkezi) gibi önemli finans ve ekonomi yapılarını barındırmaktadır. Kuzey kısımda ise [Tel Aviv Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tel_Aviv_%C3%9Cniversitesi) ve lüks konutlar yer alır. Bu zengin mahalleler, [Herzliya Pituah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Herzliya_Pituah), [Ramat Haşaron](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ramat_Ha%C5%9Faron) ve [Kfar Şmaryahu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kfar_%C5%9Emaryahu) yerleşmelerine kadar devam eder.[^85]

![Tel Aviv metropolitan alanı üzerinden görünüm](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/93/Tel_Aviv_Panorama.jpg/1280px-Tel_Aviv_Panorama.jpg)
*Tel Aviv metropolitan alanı üzerinden görünüm (RaphaelQS, CC-BY-SA-4.0)*

### İklim

Tel Aviv, [Akdeniz iklimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz_iklimi)nin görüldüğü bir kenttir. Kentte yazlar sıcak ve nemli, kışlar serin ve yağışlıdır. Denize yakınlığı nedeniyle Tel Aviv, yıl boyunca nemlidir. Kış aylarında sıcaklıklar nadiren 5 °C'nin altına düşer. 1950 yılından beri [kar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kar) yağmayan kentte kış ayları boyunca sıcaklık, ortalama 10 ila 15 °C arasında değişir.[^86] Yaz aylarında sıcaklık 26 °C civarında olup, kimi zamanlarda 32 °C'yi aşabilmektedir. Yüksek nem oranına rağmen, yazın kentte hemen hemen hiç [yağmur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ya%C4%9Fmur) yağmaz. Yıllık yağış oranı 530,5 mm kadar olan kentteki yağışlı aylar, ekim ve nisan arasındaki aylardır.[^87] Kentte yılın 300 günü güneşli olup, bugüne kadar ölçülen en yüksek sıcaklık 43 °C kadardır. Buna karşılık kentte ölçülen en düşük sıcaklık -1,9 °C kadardır.[^88][^89]

Tel Aviv, yıllık ortalama 530,7 milimetre yağış alır ve bu genelde ekim ayı ile nisan ayı arasında olur. Kış, ağır yağışlarla en ıslak sezondur. Kar oldukça nadir görülür. En son 1950 yılı Şubat ayında kar yağışı görüldü. Tel Aviv yılın 300 gününü güneşli geçirir genelde.

### Semtler

![Gece vakti, kumsaldan Tel Aviv'in parodisi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f5/Skyline_of_Tel_Aviv_by_night.jpg)
*Gece vakti, kumsaldan Tel Aviv'in parodisi (שומבלע, CC-BY-SA-2.5)*

![Güney Kirya bölgesindeki binalardan bir görünüm.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fd/Drom-kirya01.jpg)
*Güney Kirya bölgesindeki binalardan bir görünüm. (MathKnight, CC-BY-SA-3.0)*

Tel Aviv, yakın geçmişi içinde doğal olarak oluşan dokuz semte ayrılmış durumdadır. Bunlardan en önemlisi, eski liman olan ve kentten çok önceleri de bir yerleşme bölgesi olan Yafa'dır. Kent nüfusu geleneksel olarak [Araplar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar)dan oluşur. Ancak eski binaların, yeni ve çağdaş yapılarla değiştirilmesiyle beraber Arap nüfusun dışında da yeni bir dinamik nüfus kente yerleşmeye başladı. Bu durum günümüzde eski bir [Yahudi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudiler) kenti olan [Neve Tzedek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Neve_Tzedek)'te de yaşanmaktadır.[^90] [HaKirya](https://turkipedia.org/tr/wiki/HakiRya) adlı bölgede İsrail Savunma Kuvvetleri üslerinden biri bulunmaktadır.[^91]

Tarihi olarak, [Ramat Aviv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ramat_Aviv) gibi kentin kuzey semtleri [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa) kökenli [Aşkenazi Yahudilerini](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C5%9Fkenaz_Yahudileri) barındırırken; [Neve Tzedek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Neve_Tzedek) ve [Florentin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Florentin) gibi güney semtler, genel olarak [Sefarad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sefarad_Yahudileri) ve [Mizrahi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mizrahi_Yahudileri) kökenli Yahudileri barındırır.[^92] Yine de 1980'lerden beri, güney kısımlarda da yenileştirme hareketleri yapılmaktadır.[^93] Tel Aviv'in kuzeyinde yer alan eski liman bölgesi de, 1965 yılında kapatılmasının ardından kentsel bir alana dönüştü. Öyle ki, bu bölgede günümüzde lokantalar ve marketler yer almaktadır.[^94]

## Mimari

![Bauhaus Müzesi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/Bauhaus_Tel-Aviv_museum.jpg/1280px-Bauhaus_Tel-Aviv_museum.jpg)
*Bauhaus Müzesi (Talmoryair, CC-BY-3.0)*

Tel Aviv'deki ilk mimari tarz, kırmızı çatılı Avrupa tarzı evlerdi.[^95] Yafa kentinin dışında ilk kurulan yerleşme olan [Neve Tzedek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Neve_Tzedek), iki katlı taş konutlardan ibarettir.[^96] 1920'lerden sonra yeni bir [Oryantalist](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oryantalizm) tarz moda olmaya başladı. Öyle ki bu dönemde inşa edilen binalar genel olarak Avrupa tarzıyla Ortadoğu tarzını birleştirmekteydi.[^97] Belediye bir süre sonra "bahçe kent" planını ortaya atınca, iki-üç katlı binaları bahçeler ve parklar izledi.[^98]

### Bauhaus

[Bauhaus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bauhaus) mimari tarzı 1920'lerde ve 1930'larda belirmeye başladı. Bu tarzdaki yapıların mimarları genel olarak [Nazi Almanyası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nazi_Almanyas%C4%B1) döneminde kaçan Alman kökenli Yahudilerdir. Tel Aviv'in kent merkezi çevresinde yer alan "Beyaz Kent", beş binden fazla çağdaş yapı barındırır. Bu çağdaş yapıların büyük kısmı da [Bauhaus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bauhaus) ve [Le Corbusier](https://turkipedia.org/tr/wiki/Le_Corbusier) tarzındadır.[^99][^100] [UNESCO](https://turkipedia.org/tr/wiki/UNESCO) tarafından [Dünya Mirası listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCnya_Miras%C4%B1_listesi)ne alınan bu bölgedeki inşaat çalışmaları, [Rothschild Bulvarı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rothschild_Bulvar%C4%B1) boyunca sürdü.[^101][^102] Sadece 1931 ve 1939 yılları arasında bu alanda üç binden fazla Bauhaus tarzda yapı inşa edildi.[^103]

![Azrieli Merkezi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/13/Azrieli_Towers_Sept.2007.JPG)
*Azrieli Merkezi (Trigonella at İngilizce Vikipedi, public-domain)*

### Modernizm

1960'lardan sonra mimari tarz, çağdaş yapılar ve gökdelenler yönünde değişmeye başladı.[^104] İhmal yüzünden yıkılma noktasına gelen eski binaların yıkılmasıyla beraber yeni ve yüksek yapılar dikilmeye başlandı. Ancak son yıllarda izlenen mimari politikalar arasında eski Bauhaus evlerinin çağdaş tarzda yeniden düzenlenerek açılması bulunmaktadır.[^105] Bunun dışında, çok yüksek vergilerin bir sonucu olarak Tel Aviv, gökdelenlere de ev sahipliği yapmaya başladı. Kentteki [Shalom Meir Kulesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Shalom_Meir_Kulesi), [İsrail](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0srail)'in ilk gökdeleni olarak 1965 yılında açıldı. Bu bina, 1999 yılına kadar ülkenin en yüksek yapısı olarak kaldı. Biri kare, biri dairesel ve diğeri üçgen formlarda olan üç binadan oluşan [Azrieli Merkezi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azrieli_Merkezi) de önemli çağdaş yapılar arasındadır. 2001 yılından beri İsrail'in en yüksek binası olan [Moşe Aviv Kulesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C5%9Fe_Aviv_Kulesi) de Tel Aviv'in komşu kenti [Ramat Gan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ramat_Gan)'dadır. Yine de ülkedeki en yüksek konut binası olan [Neve Tzedek Kulesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Neve_Tzedek_Kulesi) Tel Aviv'dedir. [Park Tzameret](https://turkipedia.org/tr/wiki/Park_Tzameret) gibi yeni semtlerde de yeni lüks binalar inşa edilmektedir. Bunlar arasında [Philippe Starck](https://turkipedia.org/tr/wiki/Philippe_Starck) tarafından tasarlanan [YOO Tel Aviv](https://turkipedia.org/tr/wiki/YOO_Tel_Aviv) adlı yapılar yer almaktadır. Yine [Güney Kirya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sarona%2C_Filistin) gibi bölgelerde de yüksek ofis binaları yer almaktadır. Tel Aviv'in yeni nesil gökdelenleri arasında [Rothschild 1 Kulesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/1_Rothschild_Kulesi), [Be'eri Nahardea Kulesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Be%27eri_Nahardea_Kulesi) ve [İlk Uluslararası Banka Kulesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lk_Uluslararas%C4%B1_Banka_Kulesi) de bulunmaktadır.[^106][^107] 2009 yılında kuruluşunun yüzüncü yılını kutlayan Tel Aviv;[^108] bu yıl öncesinde ve sonrasında devamlı olarak [I. M. Pei](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ieoh_Ming_Pei), [Donald Trump](https://turkipedia.org/tr/wiki/Donald_Trump) ve [Richard Meier](https://turkipedia.org/tr/wiki/Richard_Meier) gibi ünlü mimarların da yardımıyla yeni nesil çağdaş yapıların inşası üzerinde çalışmaya başladı.[^109] Amerikan gazeteci [David Kaufman](https://turkipedia.org/tr/wiki/David_Kaufman), [New York dergisindeki](https://turkipedia.org/tr/wiki/New_York_%28dergi%29) köşesinde, kentteki [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ve [Bauhaus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bauhaus) binalarının baştan sona yenilenerek çağdaş [otel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otel)lere, [lokanta](https://turkipedia.org/tr/wiki/Restoran)lara, [butik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Butik)lere ve tasarım [müze](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCze)lerine dönüştüğünden duyduğu memnuniyeti överek dile getirdi.[^110]

### Yeşil mimari

2000'lerin başında [Tel Aviv Belediyesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tel_Aviv-Yafo_Belediyesi), terk edilmiş bir enerji santralini parka ve yürüyüş yoluna çevirdi.[^111] Ekim 2008'de Martin Weyl; [Ben Gurion Uluslararası Havaalanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ben_Gurion_Uluslararas%C4%B1_Havaliman%C4%B1) yakınlarındaki [Hiriya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hiriya) adlı bir çöplüğü, plastik şişeler kullanarak bir anıta dönüştürdü.[^112] Bu park ve anıt, İsrail'in eski başbakanı [Ariel Şaron](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ariel_%C5%9Earon)'un adına Ariel Şaron Parkı olarak adlandırıldı.[^113] Tel Aviv bunun dışında yine birçok çevresel etkinliğe öncü olmasıyla bilinmektedir.

## Nüfus

Tel Aviv kenti, 51,8 km²'lik bir alan üzerinde 391.300 kadar bir nüfus barındırır. Bu da km² başına 7.533 kişilik bir nüfus yoğunluğuna denktir. İsrail İstatistik Kurumuna (CBS) göre, Haziran 2006 itibarıyla Tel Aviv kentinin nüfusu her yıl %0,9'luk bir oranda artmaktadır. Kent nüfusunun %91,8 kadarı [Yahudi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudiler), %4,2 kadarı [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) veya [Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyanl%C4%B1k) [Arap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar) kesimden ibarettir. Nüfusun geri kalan kısmını da çeşitli Arap olmayan Hristiyanlar ile Asya'dan göçen Yahudiler oluşturmaktadır.[^114] Farklı etnik kökenlere sahip, çok kültürlü bir kent olarak Tel Aviv; birçok dilin de günlük olarak konuşulduğu bir şehirdir. Konuşulan diller arasında [İbranice](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0branice), [Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a), [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca), [İspanyolca](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0spanyolca), [Takalotça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tagalogca), [Tayca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tayca), [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a), [Amharca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amharca) ve [İngilizce](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizce) yer almaktadır. Kimi tahminlere göre kentte kayıtsız 50.000 kadarlık bir Asyalı yabancı işçi nüfusu yer almaktadır.[^115] Diğer batılı kentlerle karşılaştırıldığında, suç oranı Tel Aviv'de nispeten azdır.[^116]

Tel Aviv-Yafo Belediyesi'ne göre kentin ortalama geliri, ulusal ortalama gelir ortalamasından yüzde yirmi daha fazladır. Kentte [işsizlik](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C5%9Fsizlik) oranı %6,9 kadardır.[^117] Tel Aviv'deki eğitim standartları da ulusal ortalamalara göre yüksektir. Buradaki 12. sınıf öğrencilerinin %64,4 kadarı [yeterlik sınavı sertifikası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bagrut) almaya hak kazanmaktadır.[^118] Yine şehirdeki yaş grafikleri de engebesizdir. Öyle ki, kentte yirmi yaş altı nüfus toplam nüfusun %22,2'sini, 20-29 yaş arası grup toplam %18,5'ini, 30-44 yaş arası grup toplam nüfusun %24'ünü, 45-59 yaş arası grup toplam nüfusun %16,2'sini ve son olarak 60 yaşından büyük grup toplam nüfusun %19,1'ini oluşturur.[^119]

Tel Aviv'in nüfusu, 1960'ların başında 390.000'e kadar yükseldi. Ancak 1980'lerin sonlarında yeniden 317.000'e kadar düştü. Bu düşüşün nedeni, kentte yer alan genç çiftlerin ve ailelerin yüksek gayrimenkul fiyatları sonucunda taşınmak zorunda kalmasıydı.[^120] 1990'ların başında [Sovyetler Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi)'nin dağılmasıyla, [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'dan Tel Aviv'e büyük bir göç yaşandı ve nüfusun artışına sebep oldu.[^121] Bugün kent nüfusu genç ve büyüyen bir grafiğe sahiptir.[^122] 2006 yılında, 22.000 kişi kente taşınırken 18.500 kişi kenti terk etti.[^123] Kentin nüfusunun 2025 yılına kadar 450.000 sınırına erişmesi beklenmektedir. 1983 yılında 35,8 olan ortalama yaş, 2008 yılında 34'e kadar düştü.[^124] Yine 1983 yılında kentteki 65 yaş üstü nüfus oranı %19 iken, 2008 yılında %14,6'ya düştü.[^125]

## Din

![Büyük Tel Aviv Sinagogu'nun 1930'lardaki görünümü.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/88/Tel_Aviv_Great_Synagogue.jpg)
*Büyük Tel Aviv Sinagogu'nun 1930'lardaki görünümü. (Picture from English Wikipedia, public-domain)*

![Hasan Bek Camii](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/38/Hassan_Bek_Mosque%2C_Tel_Aviv-Jaffa%2C_2005.jpg)
*Hasan Bek Camii (Patrick Jayne and Thomas, CC-BY-2.0)*

Tel Aviv kentinde birçok farklı dinde ibadethaneler yer almaktadır. 544 etkin sinagogun yer aldığı kentte,[^126] 1930'larda inşa edilen [Büyük Tel Aviv Sinagogu](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sinagog_%28Tel_Aviv%29) da bulunmaktadır.[^127] Son yıllarda, laik bir Yahudi Araştırma Merkezi'nin açıldığı kent, ayrıca yine laik bir "[yeşiva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ye%C5%9Fiva)"ya da sahiptir.[^128] Uzun süre boyunca muhafazakâr ve laik tartışması yaşayan kentte bu tartışmalar, 2006 yılındaki eşcinsel yürüyüşünden önce [sinagog](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinagog) patlamalarıyla sona erdi.[^129]

Tel Aviv'in ünlü yapılarından biri [Hasan Bek Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_Bey_Camii_%28Yafa%29) olup, kıyı şeridinde yer almaktadır. Özellikle Yafa bölgesi, çok sayıda [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) ve [Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyanl%C4%B1k) nüfusa ev sahipliği yapmaktadır. Kentte, çoğunlukla diplomatların ve yabancı ziyaretçilerin ibadet yapabilmeleri için çok sayıda kilise her geçen gün açılmaktadır.[^130] Tel Aviv bölgesindeki nüfusun yüzde doksan üçü Yahudi, yüzde biri Müslüman, yüzde biri Hristiyan olup, geri kalan yüzde beşi ise hiçbir dine mensup değildir.[^131] [Israel Meir Lau](https://turkipedia.org/tr/wiki/Israel_Meir_Lau), kentin baş [haham](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haham)ıdır.[^132]

## Ekonomi

![Tel Aviv Borsa Binası](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c7/Ehad_Haam_stock_exchange.JPG/1280px-Ehad_Haam_stock_exchange.JPG)
*Tel Aviv Borsa Binası (User:Sambach, CC-BY-SA-2.5)*

![Shuk HaCarmel market](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Shuk_hacarmel.JPG/1280px-Shuk_hacarmel.JPG)
*Shuk HaCarmel market (Photo, CC-BY-SA-2.5)*

[İsrail](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0srail)'in [finans](https://turkipedia.org/tr/wiki/Finans) istihdamının yüzde kırkı ve [hizmet sektörü](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9C%C3%A7%C3%BCnc%C3%BCl_sekt%C3%B6r)nün yüzde yirmi beşi, Tel Aviv kentinde yer almaktadır.[^133] Kumullar üzerinde kurulu olan Tel Aviv, [tarım](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tar%C4%B1m)a elverişsiz arazilere sahiptir. Bu nedenle tarım, kent ekonomisinde az yer kaplar. Şehir, bu nedenle daha çok bilimsel ve teknik alanda gelişme göstermektedir.[^134] İsrail'de gerçekleşen ekonomik etkinliklerin yüzde on beşi, [gayri safi yurt içi hasıla](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gayrisafi_yurt_i%C3%A7i_has%C4%B1la)nın ise yüzde on yedisi bu kente aittir.[^135] Kentteki ekonomik etkinlikler, son yıllar içinde ivmeyle arttı. Günümüzde kent, özellikle [*Newsweek*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Newsweek) ve [*The Economist*](https://turkipedia.org/tr/wiki/The_Economist) gibi yayın organlarınca övülmektedir.[^136][^137][^138] 1990'ların başından itibaren [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'dan göç eden birçok bilgisayar mühendisi, Tel Aviv'de yaşayıp çalışmaktadır. 1998 yılında [Newsweek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Newsweek), kenti dünyanın teknoloji bakımından en güçlü on kentinden biri olarak gösterdi. O günden bu yana, kentteki yüksek teknolojili sanayi kolları daha da gelişmeye devam etti.[^139] Tel Aviv metropol bölgesi, [Herzliya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hertsliya) ve [Petah Tikva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Petah_Tikva) gibi [uydu kent](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uydu_kent)lerini barındırdığı gibi, bu özelliğiyle zaman zaman "İsrail'in silikon vadisi" olarak adlandırılmaktadır.[^140][^141] Kent ayrıca İsrail'in tek borsası olan [Tel Aviv Borsası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tel_Aviv_Borsas%C4%B1)'na (TASE) ev sahipliği yapmaktadır.[^142] Birçok uluslararası girişimci şirketin, araştırma enstitülerinin, teknoloji fabrikalarının merkezi Tel Aviv'dedir. Kentin başlıca sanayi dalları kimyasal işleme, [tekstil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekstil) ve besin üretimi üzerinedir.[^143] Bunların dışında, kentte diğer [Orta Doğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Do%C4%9Fu) şehrinde görülmesi olası olmayan gece hayatı, kültürel etkinlikler ve özgün mimari tarz da her yıl çok sayıda turist çekmektedir.[^144]

2008 yılında Tel Aviv, [Loughborough Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Loughborough_%C3%9Cniversitesi)'ndeki Küreselleşme ve Dünya Kentleri Çalışma Grubu (GaWC) tarafından bir dünya kenti olarak gösterildi.[^145] Bunların dışında [*Forbes*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Forbes) dergisi, on beş İsrailli milyarderin dördünün Tel Aviv'de yaşadığı belirtti.[^146][^147] Kentte hayat pahalılığı çok yüksektir. [New York](https://turkipedia.org/tr/wiki/New_York)'ta kurulan [Mercer İnsan Kaynakları Danışmanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mercer_%C4%B0nsan_Kaynaklar%C4%B1_Dan%C4%B1%C5%9Fmanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na göre Tel Aviv, Orta Doğu'nun birinci, dünyanın on dördüncü pahalı kentidir. Listede [Singapur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Singapur) ve [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris) gibi kentlerin altında yer alan kent, [Sidney](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sidney) ve [Dublin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dublin)'in önünde yer almaktadır. Listede [New York](https://turkipedia.org/tr/wiki/New_York), yirmi ikinci sırada yer almaktadır.[^148]

## Kültür ve Turizm

### Turizm

![Tel Aviv kıyılarından bir görünüm.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/76/Tel_Aviv_Beachs.jpg)
*Tel Aviv kıyılarından bir görünüm. (The original uploader was גיא חיימוביץ at İbranice Vikipedi ., CC-BY-SA-3.0)*

Büyük bir [Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz) kıyı kenti olan Tel Aviv, [Barselona](https://turkipedia.org/tr/wiki/Barselona) ve [Miami](https://turkipedia.org/tr/wiki/Miami) gibi turistik kentlerin sahip olduğu bir turizm cazibesine sahiptir.[^149][^150][^151] Birçok çevre tarafından bir numaralı tatil merkezlerinden biri olarak görülen Tel Aviv, [*Los Angeles Times*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Los_Angeles_Times), [*New York Times*](https://turkipedia.org/tr/wiki/The_New_York_Times) ve [*Toronto Star*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toronto_Star) gibi basın kurumlarınca önerilmektedir.[^152][^153][^154] Tel Aviv Belediyesi'ne göre, kentte 44 otel ve 5.800'ün üzerinde oda bulunmaktadır.[^155] Tel Aviv ayrıca gelişmiş gece hayatı, genç atmosferi ve yirmi dört saat süren hayat akışı nedeniyle "uyumayan şehir" adıyla da bilinmektedir.[^156][^157][^158]

Tel Aviv'in en büyük umumi parkı [Yarkon Parkı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yarkon_Park%C4%B1)'dır. Diğer parklar arasında merkezde yer alan [Meir Parkı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meir_Park%C4%B1%2C_Tel_Aviv) ve [Dubnow Parkı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dubnow_Park%C4%B1) yer almaktadır. Kent yüz ölçümünün yüzde on yedisi bitkilerle kaplıdır.[^159] [Dizengoff Merkezi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dizengoff_Merkezi), İsrail'in ilk alışveriş merkezidir. Ayrıca kentte yer alan otellerin bir kısmı dünyaca ünlüdür. Bunlar arasında [Crowne Plaza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Crowne_Plaza), [Sheraton](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sheraton), [Dan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dan_Otel), [Isrotel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Isrotel_Kulesi) ve [Hilton](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hilton_Hotels_%26_Resorts) yer almaktadır. Birçok [müze](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCze)ye, mimari yapıya ve kültür sitesine ev sahipliği yapan kentte farklı dillerde turistik geziler düzenlenmektedir.[^160] Otobüs turları dışında; mimari yapılara düzenlenen geziler,[^161] [Segway](https://turkipedia.org/tr/wiki/Segway) turları[^162] ve yürüyüşler yapılmaktadır.[^163] Kentteki gece hayatı, genel olarak kıyı şeridinde akmaktadır. Bunların dışında [NBA](https://turkipedia.org/tr/wiki/National_Basketball_Association) oyuncusu [Anthony Parker](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anthony_Parker), Tel Aviv'i en iyi basketbol kenti olarak nitelendirmiştir.[^164] Kentteki lokantalar hem İsrail, hem de dünya mutfaklarından menüler sunmaktadır. Öyle ki şehirde yüzden fazla [suşi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Su%C5%9Fi) lokantası yer almaktadır. Tel Aviv bu bağlamda, dünyada en çok suşi lokantası barındıran üçüncü kentidir. Yine İtalya Tarım Bakanlığı, kentteki [İtalyan lokantasın](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talyan_mutfa%C4%9F%C4%B1)ı [İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya) dışındaki en iyi İtalyan lokantası olarak onayladı.[^165][^166]

### Gece Hayatı ve LGBT yaşamı

Tel Aviv çeşitliliğin bol olduğu ve aktif olan bir [gece hayatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gece_hayat%C4%B1)na sahiptir. Birçok sayıda [bar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bar), dans barları ve [gece kulüpleriyle](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gece_kul%C3%BCb%C3%BC) doludur. Gece kulüplerinin en fazla bulunduğu yer Tel Aviv limanıdır. Burada bulunan büyük kulüpler, Tel Avivli ve dünyanın her yerinden gelen gençler tarafından doldurulur. “Kulüp TLV” en büyük gece kulübüdür ve uluslararası gösterilere ve DJ'lere ev sahipliği yapar.

[*Out dergisi*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Out_%28dergi%29) tarafından yazılan bir yazıda Tel Aviv, "[Orta Doğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Do%C4%9Fu)'nun [eşcinsel](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C5%9Fcinsellik) başkenti" olarak tanıtıldı. Kentte [lezbiyen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lezbiyen), [eşcinsel](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C5%9Fcinsellik), [biseksüel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Biseks%C3%BCellik) ve [transgender](https://turkipedia.org/tr/wiki/Transgender) topluluklar hoş görülmektedir.[^167][^168] Amerikalı gazeteci [David Kaufman](https://turkipedia.org/tr/wiki/David_Kaufman), kenti [Sidney](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sidney) ve [San Francisco](https://turkipedia.org/tr/wiki/San_Francisco) gibi kentlerde görülmesi olası olan "bir çeşit 'buradayız, eşcinseliz' havasıyla kaplı" olarak tanıttı.[^169]

Tel Aviv, her yıl düzenlenen bir eşcinsel yürüyüşüne de ev sahipliği yapmaktadır.[^170][^171] Ocak 2008'de Tel Aviv Belediyesi, kentin ilk [LGBT](https://turkipedia.org/tr/wiki/LGBT) Topluluk Merkezi'ni açarak tüm LGBT işlerinin tek bir çatı altından yürütülmesini sağladı. Aralık 2008'de Tel Aviv, eşcinsel ve lezbiyen atletlerden oluşan bir spor takımını kurdu ve [Kopenhag](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kopenhag)'da 2009 yılında düzenlenen oyunlara bu sporcularla katıldı.[^172] Bunların yanında Tel Aviv'de her yıl [LGBT Film Festivali](https://turkipedia.org/tr/wiki/LGBT_Film_Festivali) düzenlenmektedir. [Eytan Fox](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eytan_Fox)'un 2006 yılında gösterime soktuğu [*The Bubble*](https://turkipedia.org/tr/wiki/The_Bubble) filminde Tel Aviv'in LGBT kesimi ayrıntılı olarak yer almaktadır.

### Moda

Son yıllarda Tel Aviv, moda ve tasarım konusunda da hatırı sayılır bir yer elde etmeye başladı.[^173] [*Haaretz*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haaretz) gazetesinin editörlerinden [Dov Alfon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dov_Alfon), kenti "en iyi korunmuş sırlardan biri" olarak nitelendirdi.[^174] Birçok diğer yazar da kenti "geleceğin yeni moda merkezi" olarak tanımlamaktadır.[^175] Yüzme kıyafetleri tasarlayan [Gottex](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gottex) adlı Tel Aviv merkezli şirket; dünya çapında bir üne sahip olduğu gibi, [New York](https://turkipedia.org/tr/wiki/New_York)'taki [Bryant Park](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bryant_Park)ı'nda düzenlenen moda defileleri gibi gösterilerde de yer almaktadır.[^176] Modadaki bu patlama, [*Maxim*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maxim) adlı derginin 2007 yılında İsrail'e yaptığı geziye yorulmaktadır.[^177] Dergi, bu gezinin ardından İsrail askeri olarak da çalışan modellerin resimlerinden bir kapak hikâyesi hazırlamasıyla bilinmektedir.[^178] Bu proje [David Saranga](https://turkipedia.org/tr/wiki/David_Saranga) ve [Amerika Birleşik Devletleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amerika_Birle%C5%9Fik_Devletleri)'ndeki İsrail Konsolosluğu'nda yer alan takımı tarafından başlatıldı.[^179]

### Sanat

![Fredric R. Mann İzleme Salonu, Tel Aviv'deki en büyük tiyatrodur.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b6/Hichal_hatarbut7.jpg)
*Fredric R. Mann İzleme Salonu, Tel Aviv'deki en büyük tiyatrodur. (Talmoryair, public-domain)*

Tel Aviv, [kültür](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BClt%C3%BCr) ve [sanat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sanat) alanında da [İsrail](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0srail) ve [Orta Doğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Do%C4%9Fu)'nun öncü kentlerinden biridir.[^180] İsrail'deki otuz beş sanat merkezinden on sekizi Tel Aviv'de yer almaktadır. Ayrıca ülkedeki dokuz büyük tiyatronun beş tanesi de yine kentte yer almaktadır. İsrail'in tüm tiyatro gösterilerinin yüzde 55'i; tüm tiyatro seyircilerinin yüzde 75'i Tel Aviv'de kayıtlara geçmiş durumdadır.[^181][^182] [Tel Aviv Sanat Merkezi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tel_Aviv_Sanat_Merkezi) ünlü bir sanat merkezi olup, 1962-1965 yılları arasında ünlü [tenör](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ten%C3%B6r) [Plácido Domingo](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pl%C3%A1cido_Domingo)'ya ev sahipliği yapmasıyla bilinmektedir.[^183] 2.760 koltuk sayısıyla, Fredric R. Mann İzleme Salonu, kentin en büyük tiyatrosudur.[^184] [Habima Tiyatrosu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habima_Tiyatrosu), İsrail'in ulusal tiyatrosu olup, 2008 yılının başında yenileme çalışmaları sebebiyle kapatılmış durumdadır. Enav Kültür Merkezi, kültür merkezleri arasında yenilerden biridir.[^185] Kentte yer alan diğer tiyatrolar arasında Geşer Tiyatrosu ve Beit Lessin Tiyatrosu yer almaktadır. Bunların dışında [Tzavta](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tzavta) ve [Tmuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tmuna) da müzikal gösterilere ve yan oyunlara ev sahipliği yapan daha küçük tiyatrolardır. Yafa'da da Simta ve Notzar adlı benzer tiyatrolar bulunmaktadır.

![Neve Tzedek'te yer alan Suzanne Dellal Merkezi'nden bir görünüm.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Suzanne_Dellal_Centre5.jpg/1280px-Suzanne_Dellal_Centre5.jpg)
*Neve Tzedek'te yer alan Suzanne Dellal Merkezi'nden bir görünüm. (Talmoryair, CC-BY-2.5)*

Tel Aviv, bunların dışında dans merkezlerine ve dans gruplarına da ev sahipliği yapmaktadır. [Batşeva Dans Grubu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C5%9Feva_Dans_Grubu), kentteki çağdaş dans gruplarından biridir. Yine [Bat Dor](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat-Dor_Dans_Grubu) ve [Israel Ballet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Israel_Ballet), Tel Aviv'de yer almaktadır.[^186] Tel Aviv'in bir başka özelliği de; [Neve Tzedek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Neve_Tzedek)'te yer alan, çağdaş ve klasik dans oluşumlarıyla bilinen Suzanne Dellal Merkezi'ne ev sahipliği yapıyor olmasıdır.[^187]

Kentte sıklıkla popüler müzik gruplarının veya sanatçılarının konserleri düzenlenmektedir. Bunun için çoğunlukla [Hayarkon Parkı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yarkon_Park%C4%B1) ve [İsrail Fuar ve Fuar Merkezi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0srail_Fuar_ve_Fuar_Merkezi) kullanılmaktadır.[^188][^189][^190] [Opera](https://turkipedia.org/tr/wiki/Opera) ve [klasik müzik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Klasik_m%C3%BCzik) gösterileri de günlük olarak kentte yapılmaktadır.[^191]

[Tel Aviv Sinemateki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinematek)'nde çeşitli sanat filmleri ile kısa-uzun İsrail filmleri gösterilmektedir. Burada ayrıca çeşitli film festivalleri düzenlenmektedir. Bu festivallerin arasında Animasyon Festivali, Mizah ve Karikatür Festivali, Öğrenci Filmleri Festivali, Caz Festivali gibi etkinlikler yer almaktadır. Kentte ayrıca birçok çok katlı tiyatro salonu da bulunmaktadır.[^192]

### Müzeler

![Eretz İsrail Müzesi'nden bir görünüm.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4e/Eretz_Israel_Museum2.jpg)
*Eretz İsrail Müzesi'nden bir görünüm. (Talmoryair, public-domain)*

İsrail, kişi başına düşen müze sayısında dünyada birinci sıradadır. Bu müzelerden en büyük üç tanesi Tel Aviv kentinde yer alır.[^193][^194] Bu müzeler arasında arkeolojik ve tarihi bulgulara yer veren [Eretz İsrail Müzesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eretz_%C4%B0srail_M%C3%BCzesi) ve [Tel Aviv Sanat Müzesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tel_Aviv_Sanat_M%C3%BCzesi) yer almaktadır. Yine [Tel Aviv Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tel_Aviv_%C3%9Cniversitesi) kampüsü içinde yer alan [Beth Hatefutsoth](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beth_Hatefutsoth) adlı müze de [Yahudi tarihi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudiler) hakkında bir müze olup, tarihteki Yahudi topluluklarının elde ettiği başarılar ve zulümler alanında bulgulara ve belgelere ev sahipliği yapmaktadır. Batey Haosef Müzesi ise, [İsrail Savunma Kuvvetleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0srail_Savunma_Kuvvetleri)'nin askeri tarihi hakkında bir müzedir. Bunun yanında, Tel Aviv Üniversitesi yanında yer alan [Palmach Müzesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Palmah) de Palmach tarihi hakkında çokluortam belgeleri sunmaktadır. Müzede, özellikle İsrail'in ilk savunucuları olan Yahudi askerlerinin hayatları hakkında bilgiler sunulmaktadır. Kuzey Yafa'daki [Charles Clore](https://turkipedia.org/tr/wiki/Charles_Clore)'un bahçesi de, [Etzel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irgun) Yahudi askeri örgütlenmesi hakkında bir müzedir. Bu müzede, 1948 Arap-İsrail Savaşı sırasındaki eserlere rastlanmaktadır. Bunların dışında kentin kuzeyinde yer alan [İsrail Fuar ve Kongre Merkezi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0srail_Fuar_ve_Kongre_Merkezi), yılda altmış büyük gösteriye imza atmaktadır. Tüm bu müzelerin dışında, kentin güneyinde birçok sıra dışı temalı müzeler ve galeriler yer almaktadır.[^195][^196]

### Spor

![Tel Aviv'deki Nokia Arena'dan bir görünüm.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/NokiaArena.jpg/1280px-NokiaArena.jpg)
*Tel Aviv'deki Nokia Arena'dan bir görünüm. (Yellow up, CC-BY-SA-3.0)*

Tel Aviv, İsrail'de [basketbol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basketbol) gibi çeşitli dallarda lider spor kulüplerine ev sahipliği yapmaktadır. [Kent](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kent_County%2C_Michigan), futbol alanındaki [Ligat ha'Al](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ligat_ha%27Al)'de barındırdığı üç spor takımı ile birinci durumdadır. [Maccabi Tel Aviv Spor Kulübü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Makkabi_Tel_Aviv), 1906 yılında kurulmuş olup, ondan fazla spor dalında takıma sahiptir. Aynı kulübün [basketbol takımı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Makkabi_Tel_Aviv_%28basketbol_tak%C4%B1m%C4%B1%29) 47 kez şampiyon olduğu gibi, 36 kez İsrail ligini ve 5 kez Avrupa Şampiyonası'nı kazandı. [Kulübün futbol takımı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Makkabi_Tel_Aviv_%28futbol_tak%C4%B1m%C4%B1%29) ise 5 kez İsrail Kupası kazandı. Maccabi'nin [judo](https://turkipedia.org/tr/wiki/Judo) takımında sporcu olan [Yael Arad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yael_Arad), [1992 Yaz Olimpiyatları](https://turkipedia.org/tr/wiki/1992_Yaz_Olimpiyatlar%C4%B1)'nda gümüş madalya elde etti.[^197]

[Hapoel Tel Aviv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hapoel_Tel_Aviv) adlı bir başka spor kulübü ise 1923 yılında kuruldu ve günümüzde on birden fazla dalda takım barındırmaktadır.[^198] Bu takımlar arasında, 1950 yılından beri [Bloomfield Stadyumu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bloomfield_Stadyumu)'nda oynayan [Hapoel Tel Aviv Futbol Kulübü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hapoel_Tel_Aviv_%28futbol_tak%C4%B1m%C4%B1%29) de yer almaktadır.

[Hatikva Bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hatikva%2C_Tel_Aviv)'ni temsil eden [Bnei Yehuda](https://turkipedia.org/tr/wiki/MK_Bnei_Yehuda_Tel_Aviv) adlı bir başka futbol takımı ise, ülkedeki en başarılı takımlar arasında belli bir bölgeyi temsil eden tek takımdır. [Şimşon Tel Aviv](https://turkipedia.org/tr/wiki/MK_%C5%9Eim%C5%9Fon_Tel_Aviv) ve [Beytar Tel Aviv](https://turkipedia.org/tr/wiki/MK_Beytar_Tel_Aviv) de birinci ligde oynayan fakat sonraları buradan düşen takımlar olup 2010'da kurulmuşlardır. Yine birinci ligde oynayan kulüplerden [Maccabi Yafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maccabi_Yafa_FC), günümüzde dağılmış durumdadır. Dağılmış diğer spor kulüpleri arasında Maccabi HaTzefon Tel Aviv, Hapoel HaTzefon Tel Aviv ve sonradan [Maccabi Ramat Gan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Makkabi_Ramat_Gan) ile birleşen Hakoah Tel Aviv yer almaktadır.

Bunun dışında, kentteki gecekondu mahallelerinde bölgesel ligler ve takımlar yer almaktadır. Bunlar arasında kentin güneyindeki [Liga Alef](https://turkipedia.org/tr/wiki/Liga_Alef)'de kurulan Hapoel Kfar Şalem, [Liga Bet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Liga_Bet)'te kurulan Hapoel Ramat Yisrael, Beitar Ezra, Elitzur Yafa Tel Aviv, Gadna Tel Aviv ve [Hapoel Kiryat Şalom](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hapoel_Kiryat_%C5%9Ealom_FC) yer almaktadır. Yine [Hapoel Ussişkin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hapoel_Ussi%C5%9Fkin_B.C.) adlı bir basketbol takımı da, Hapoel Tel Aviv adlı basketbol takımıyla çıkan anlaşmazlıklar sonucunda hayranlar tarafından kurulmuş olan bir takımdır.

Kentte [kürek çekme](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrek_%28spor%29) kulüpleri de yer almaktadır. Tel Aviv Kürek Çekme Kulübü, 1935 yılında [Yarkon Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yarkon_Nehri)'nde kurulmuş olup, ülkede günümüzde bu spor dalında öncü durumdadır.[^199] Bunun dışında, Tel Aviv sahilleri [matkot](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matkot) sporu için uygun ortam sağlamaktadır.[^200] [Tel Aviv Lightning](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tel_Aviv_Lightning) adlı takım da, kenti uluslararası beyzbol karşılaşmalarında temsil etmektedir.[^201] Tel Aviv'de ayrıca yıllık olarak [yarı maraton](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yar%C4%B1_maraton) düzenlenmektedir. Bunlardan 2008'de düzenleneni dünyanın dört bir yanından gelen 10.000 katılımcıyla gerçekleşti.[^202] 2009 yılında kentin yüzüncü yılı şerefine, [Tel Aviv Maratonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maraton) on dört yıldan sonra ilk defa yapıldı.[^203]

## Yönetim

![Tel Aviv Adliye Binası'ndan bir görünüm.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Tel_Aviv_Court_House_Shaul_Hamelech.JPG/1280px-Tel_Aviv_Court_House_Shaul_Hamelech.JPG)
*Tel Aviv Adliye Binası'ndan bir görünüm. (Sambach, CC-BY-SA-2.5)*

Tel Aviv, üyeleri beşer yıllık arayla seçilen otuz bir üyeli bir il meclisi tarafından yönetilir.[^204] İsrail vatandaşı olan, on sekiz yaşını geçen ve bir yıldan uzun süredir Tel Aviv'de yaşayan her insan Tel Aviv'deki seçimlerde oy verme hakkına sahiptir. Kent belediyesi sosyal hizmetler, toplumsal uygulamalar, altyapı, planlama, turizm ve diğer konulardan sorumludur.[^205][^206][^207] Tel Aviv Belediye Binası, [Rabin Meydanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rabin_Meydan%C4%B1)'nda yer almaktadır. 1998 yılından beri kentin belediye başkanı [Ron Huldai](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ron_Hulday)'dir.[^208] Huldai, 2008 yılındaki seçimde rakibi [Dov Henin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dov_Henin)'i geçerek tekrar başkan oldu.[^209] Kentin tarihi boyunca en uzun süre başkanlık yapan ismi on dokuz yıl ile [Şlomo Lahat](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Elomo_Lahat), en kısa süre başkanlık yapan ismi ise iki yıl ile [David Bloch](https://turkipedia.org/tr/wiki/David_Bloch)'tur.

Kentteki nüfus dağılımı, çeşitli siyasi ayrışmalara neden olmaktadır. Özellikle [İsrail İşçi Partisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C5%9F%C3%A7i_Partisi_%28%C4%B0srail%29) kuzeyde güçlüyken, [Likud](https://turkipedia.org/tr/wiki/Likud) gibi tek kanatlı dini partiler de güneyde güçlü durumdadır.[^210] Bu denge, 2006 yılındaki seçimlerde merkezci [Kadima](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kadima)'nın oyların yüzde yirmi sekizini almasıyla bozuldu.[^211][^212]

### Belediye başkanları

![Rabin Meydanı'ndaki belediye binası.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2e/RabinSquare.jpg)
*Rabin Meydanı'ndaki belediye binası. (Cccc3333 at en.wikipedia, CC-BY-SA-3.0)*

## Eğitim

![Tel Aviv Üniversitesi'ndeki Mühendislik Fakültesi Bulvarı.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Eng_boul.jpg/1280px-Eng_boul.jpg)
*Tel Aviv Üniversitesi'ndeki Mühendislik Fakültesi Bulvarı. (Ido50 at İngilizce Vikipedi, public-domain)*

Tel Aviv; birçok okul, kolej ve üniversiteye ev sahipliği yapmaktadır. 2006 yılı itibarıyla 51.359 çocuk Tel Aviv'de okullara gitmektedir. Bunlardan 8.977'si belediyenin anaokullarına, 23.573'ü ilkokula ve 18.809'u liseye gitmektedir.[^213] İlk İbrani lisesi, 1905 yılında Herzliya İbrani Lisesi olarak Herzl Sokağı'nda kuruldu ve 1962 yılında yıkıldı. Kentteki öğrencilerin yüzde altmış dördü, üniversite sınavlarında başarı göstermektedir. Bu oran, ulusal orandan yüzde beş daha fazladır.[^214] Kentteki 4.000 öğrenci, birinci sınıftadır. Bu oranın 2012 yılında 6.000'e ulaşması beklenmektedir.[^215] Sonuç olarak kentte 2008-2009 döneminde yirmi adet ek anaokulu açıldı. Kuzey Tel Aviv'de ise bu çalışmalar hâlen sürmektedir.[^216]

Tel Aviv'de yine birçok kolej vardır.[^217] [Herzliya Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Herzliya_Lisesi), 1909 yılında Yafa'dan Tel Aviv'e taşınan bir eğitim kurumudur. Bu okul hâlen açık olsa da, günümüzde [Jabotinsky Sokağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Jabotinsky_Soka%C4%9F%C4%B1)'nda hizmet vermektedir.[^218] Tel Aviv'deki diğer kayda değer okullar arasında [Shevah Mofet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Shevah_Mofet), [Ironi Alef](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ironi_Alef) ve Alliance yer almaktadır.

Tel Aviv'de yüksek öğretim adına en büyük kurum 1953 yılında kurulan [Tel Aviv Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tel_Aviv_%C3%9Cniversitesi)'dir. Tel Aviv Üniversitesi, özellikle İsrail'deki en büyük üniversite oluşuyla ve barındırdığı uluslararası düzeyde [fizik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fizik), [bilgisayar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilgisayar), [kimya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kimya) ve [dil bilimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dilbilim) bölümleriyle bilinmektedir. Kurumun kampüsü, [Ramat Aviv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ramat_Aviv)'de yer almaktadır.[^219] Tel Aviv'de ayrıca birçok kolej de yer almaktadır.[^220][^221]

Kentte ayrıca [Ramat Gan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ramat_Gan) bölgesindeki [Bar-Ilan Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bar-%C4%B0lan_%C3%9Cniversitesi) de önemli bir kurumdur.[^222][^223]

## Ulaşım

![Tel Aviv'in doğu yakasından geçen Ayalon Otobanı'ndan bir görünüm.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f8/Littleuni_13.jpg)
*Tel Aviv'in doğu yakasından geçen Ayalon Otobanı'ndan bir görünüm. (Original uploader was Beivushtang at en.wikipedia, CC-BY-SA-3.0)*

Tel Aviv, ulaşım konusunda önemli bir Orta Doğu merkezidir. Kentte birçok karayolu ağına bağlantı bulunmaktadır. Bu karayolu hatlarından en önemlisi [Ayalon Otobanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/20._Otoban_%28%C4%B0srail%29) olup, kentin kuzeyinden girerek, doğu yakadaki [Ayalon Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayalon_Nehri) boyunca uzanır ve güneyden şehri terkeder. Bu özelliğiyle otoban, Tel Aviv ve Ramat Gan'ı kabataslak ayırır. Ayalon'un güneyinde [Ben Gurion Uluslararası Havaalanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ben_Gurion_Uluslararas%C4%B1_Havaliman%C4%B1) ve [Kudüs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kud%C3%BCs)'e uzanan [1. Otoban](https://turkipedia.org/tr/wiki/1._Otoban_%28%C4%B0srail%29) yer alır. Kentin içindeki önemli caddeler ise, Kral George, [Allenby](https://turkipedia.org/tr/wiki/Allenby_Caddesi), [İbn Gabirol](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn_Gabirol_Caddesi), [Dizengoff](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dizengoff_Caddesi) adlı caddeler ile [Rothschild Bulvarı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rothschild_Bulvar%C4%B1)'dır. Bunun yanında [Yafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yafa)'da da bir Kudüs Bulvarı yer alır. Namir Yolu, kenti İsrail'in başlıca kuzey-güney karayolu hattı olan [2. Otoban](https://turkipedia.org/tr/wiki/2._Otoban_%28%C4%B0srail%29)'a bağlar. Yine Begin/Jabotinsky Caddesi de, Ramat Gan üzerinden doğuya doğru bir ulaşım ağı sağlar. Tel Aviv caddelerinde günde 500.000 araç yola çıkmaktadır. Bu da kimi trafik sıkışıklığı sorunlarını da beraberinde getirmektedir. 2007 yılındaki Sadan Raporu, Tel Aviv başta olmak üzere birçok büyük İsrail kenti için sıkışıklık cezası uygulamasını önerdi. Bu uygulama [Londra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Londra) gibi dünyadaki bazı büyük kentlerde uygulanmaktadır. Bu plana göre, kente girecek tüm araçların belli bir ücret ödemesi düşünülmektedir.[^224] Tel Aviv Belediyesi, yine bisiklet kullanımının arttırılması yönündeki çalışmalarını sürdürmektedir. Bunun için yüzün üzerinde bisiklet satın alma merkezi inşa eden belediye, 74 kilometre uzunluğunda bir bisiklet yolu açmayı planlamaktadır. 2009 yılı sonunda bisiklet yolu uzunluğunun 100 kilometrenin üzerine çıkarılması amaçlanmaktadır.[^225]

Tel Aviv, Ayalon Otobanı boyunca uzanan dört adet demiryolu istasyonuna sahiptir. Kuzeyden güneye istasyonların adları sırasıyla Tel Aviv Üniversitesi, Tel Aviv Merkaz, Tel Aviv Haşalom ([Azrieli Merkezi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azrieli_Merkezi) yanı) ve Tel Aviv Hahaganah (otobüs terminali yanı) şeklindedir. Her ay, bir milyondan fazla kişi; Tel Aviv üzerindeki demiryolu ağını kullanarak seyahat etmektedir.

[Tel Aviv Otobüs Terminali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tel_Aviv_Otob%C3%BCs_Terminali) kentin güney kısmında yer almaktadır. Ana otobüs ağı, dünyanın en büyük ikinci otobüs işletmecisi olan [Dan Otobüs Şirketi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dan_Otob%C3%BCs_%C5%9Eirketi) tarafından yönetilmekte olup, şehirlerarası otobüs ulaşımı sağlamaktadır.[^226]

Tel Aviv'in yerel havaalanı olan [Sde Dov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sde_Dov), kentin kuzeybatısında yer alır. Ancak kentin Ramat Aviv bölgesindeki sahil kısmında geniş bir alan işgal etmiş olmasından dolayı Sde Dov'un kapatılması gündemdedir.[^227] Yakın gelecekte bu havaalanının, yerini ülkenin en büyük havaalanı olan [Ben Gurion Uluslararası Havaalanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ben_Gurion_Uluslararas%C4%B1_Havaliman%C4%B1)'na devretmesi düşünülmektedir. Bu havaalanı da, kentin 15 kilometre güneydoğusunda yer alır. Yakın gelecekte kentte tek havaalanı kalacak olduğundan günümüzde bu havaalanının adı *Tel Aviv Uluslararası Havaalanı* olarak bilinmektedir.

2008 yılının başlarında, kent belediyesi elektronik arabalar için pilot uygulama başlattı. Bu proje için en başta beş yükleme noktası inşa edildi. Bu sayının yakın gelecekte 150'nin üzerine çıkması amaçlanmaktadır. Bu proje sayesinde kentin dünyada atmosfere en az karbondioksit salan noktalarından biri olması planlanmaktadır.[^228] Bu araçların pil dolum merkezlerinin kent girişlerine de inşa edilmesi düşünülmektedir.

## Medya

![Yedioth Ahronoth'un merkezi.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Yediot.jpg/1280px-Yediot.jpg)
*Yedioth Ahronoth'un merkezi. (CC-BY-SA-3.0)*

İsrail'deki en büyük üç gazete şirketinin merkezi Tel Aviv'de yer almaktadır.[^229] Yine [Maariv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maariv), [Haaretz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haaretz), [Globes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Globes), [HaTzofe](https://turkipedia.org/tr/wiki/HaTzofe) ve [Makor Rishon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Makor_Rishon) gibi kurumların merkezi de Tel Aviv'dedir.[^230] [Iton Tel Aviv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Iton_Tel_Aviv) ve [Zman Tel Aviv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zman_Tel_Aviv) gibi yayınlar da Tel Aviv hakkında yerel bilgiler verirler.[^231] Bunun dışında birçok radyo istasyonu merkezi de kentte yer alır.[^232] İsrail'in üç büyük televizyon ağı olan [Keshet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Keshet_%28TV%29), [Reshet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Reshet) ve [Channel 10](https://turkipedia.org/tr/wiki/Channel_10_%28%C4%B0srail%29) adlı şirketlerin merkezleri de Tel Aviv'de kuruludur. Yine İsrail'in en büyük iki radyosu olan Galatz ve [Galgalatz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galgalatz) adlı radyo istasyonları Yafa'da yer almaktadır.

## Uluslararası ilişkiler

### Kardeş şehirler

Tel Aviv'in 27 tane [kardeş kent](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karde%C5%9F_%C5%9Fehir)i ve [ABD](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amerika_Birle%C5%9Fik_Devletleri) [Kaliforniya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaliforniya) eyaletinin [Los Angeles](https://turkipedia.org/tr/wiki/Los_Angeles) şehri ile bir ortaklığı vardır:[^233]

[**Amerika**](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amerika)

- *(1988'den beri)*
- *(1996'dan beri)*
- *(1967'den beri)*
- *(2004'ten beri)*[^234]

[**Asya**](https://turkipedia.org/tr/wiki/Asya)

- *(1998'den beri)*[^235]
- *(1999'dan beri)*
- *(2000'den beri)*
- *(1995'ten beri)*

[**Avrupa**](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)

- *(1998'den beri)*[^236]
- *(1990'dan beri)*
- *(1983'ten beri)*
- *(1989'dan beri)*[^237]
- *(1993'ten beri)*
- *(1980'den beri)*[^238]
- *(1992'den beri)*
- *(2020'den beri)*[^239]
- *(1994'ten beri)*\<ref name="Łódź Tourism"\>*Web kaynağı | url = http://en.www.uml.lodz.pl/index.php?str=2029 | başlık = Twin Cities | erişimtarihi = 23 Ekim 2008 | yayımcı = *[*©*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Telif_hakk%C4%B1)* 2007 UMŁ | dil = İngilizce | iş = The City of Łódź Office | arşivurl = https://web.archive.org/web/20091009012259/http://en.www.uml.lodz.pl/index.php?str=2029 | arşivtarihi = 9 Ekim 2009 | ölüurl =evet\</ref\>*

- *(2000'den beri)*
- *(1979'dan beri)*
- *(2000'den beri)*
- *(1994'ten beri)*[^240]
- *(2000'den beri)*
- *(1994'ten beri)*[^241]
- *(1992'den beri)*
- *(1962'den beri)*
- *(1992'den beri)*[^242]
- *(2005'ten beri)*

## Dış bağlantılar

- [Resmî turizm sitesi](http://www.visit-tlv.com)
- [Görsel HD arşivi](http://www.3disrael.com/telaviv/)
- [Uyumayan kent: Tel Aviv](https://web.archive.org/web/20090416021649/http://www.borodulincollection.com/israel_color/city_without_a_break.html) – Lev Borodulin
- [Tel Aviv Derneği](https://web.archive.org/web/20090829191601/http://www.telavivfoundation.org/about_tel_aviv.htm)
- [Tel Aviv fotoğrafları](http://www.israelviews.com/photos/Tel%2'deviv/)
- [Tel Aviv hakkındaki kısa videolar](https://web.archive.org/web/20090506054032/http://www.cityoneminutes.org/#/tel-aviv/0) - [Oneminutes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oneminutes).

[^1]: Tel Aviv is also commonly written in Hebrew without the hyphen (תל אביב).
[^2]: Book of Ezekiel 3:15
[^3]: Tel Aviv. <http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vie/Telaviv.html>
[^4]: Excavations at Ancient Jaffa (Joppa). <http://www.tau.ac.il/humanities/archaeology/projects/proj_jaffa.html>
[^5]: Excavations at Ancient Jaffa (Joppa). <http://www.tau.ac.il/humanities/archaeology/projects/proj_jaffa.html>
[^6]: Excavations at Ancient Jaffa (Joppa). <http://www.tau.ac.il/humanities/archaeology/projects/proj_jaffa.html>
[^7]: Excavations at Ancient Jaffa (Joppa). <http://www.tau.ac.il/humanities/archaeology/projects/proj_jaffa.html>
[^8]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^9]: Book of Jonah 1:3
[^10]: Book of Joshua 19:40–48
[^11]: Books of Chronicles II 2:15
[^12]: Jaffa. <http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_&_Culture/geo/jaffa.html>
[^13]: Jaffa: A City in Evolution 1799–1917. 1990, s. 8–10. <https://archive.org/details/jaffacityinevolu0000kark>
[^14]: New Light on the History of Jaffa. 1925.
[^15]: Jaffa: A City in Evolution 1799–1917. 1990, s. 8–10. <https://archive.org/details/jaffacityinevolu0000kark>
[^16]: Jaffa: A City in Evolution 1799–1917. 1990, s. 8–10. <https://archive.org/details/jaffacityinevolu0000kark>
[^17]: Jaffa: A City in Evolution 1799–1917. 1990, s. 8–10. <https://archive.org/details/jaffacityinevolu0000kark>
[^18]: The Cities Book: A Journey Through the Best Cities in the World. Lonely Planet, 2009. <https://archive.org/details/citiesbookjourne0000unse_p4t8>
[^19]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^20]: Archaeological discoveries may prove barrier to Jaffa port rejuvenation. Haaretz, 15 Ocak 2008. <http://www.haaretz.com/hasen/spages/944906.html>
[^21]: Archaeological discoveries may prove barrier to Jaffa port rejuvenation. Haaretz, 15 Ocak 2008. <http://www.haaretz.com/hasen/spages/944906.html>
[^22]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^23]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^24]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^25]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^26]: The White City of Tel Aviv. <http://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/1096.pdf>
[^27]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^28]: From Spring Hill to Independence. <http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_&_Culture/geo/tahist.html>
[^29]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^30]: Dizengoff, Meir. <http://www.jafi.org.il/education/100/people/BIOS/dizen.html>
[^31]: The New Jewish Encyclopedia. 1906, s. 117. <http://books.google.com/books?id=hZqpCrG3qw0C&pg=PA117&dq=founder+tel-aviv&sig=W_o3jcb3qX5frlmTU2tNfJhNqGo>
[^32]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^33]: Seashell lottery. <http://www.haaretz.com/hasen/spages/1079400.html>
[^34]: From Spring Hill to Independence. <http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_&_Culture/geo/tahist.html>
[^35]: From Spring Hill to Independence. <http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_&_Culture/geo/tahist.html>
[^36]: From Spring Hill to Independence. <http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_&_Culture/geo/tahist.html>
[^37]: Bernthal. The White City: Tel Aviv And Its Bauhaus Tradition. Travel Writer's Magazine. <http://www.travelwritersmagazine.com/RonBernthal/tel-aviv-and-its-bauhaus-tradition.html>
[^38]: From Spring Hill to Independence. <http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_&_Culture/geo/tahist.html>
[^39]: From Spring Hill to Independence. <http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_&_Culture/geo/tahist.html>
[^40]: The New York Times Current History. 1917, s. 167. <http://books.google.com/books?id=Lls-WnKHpccC&q=Consul+Garrels+in+Alexandria+new+york+times+jaffa&dq=Consul+Garrels+in+Alexandria+new+york+times+jaffa&ei=n_vbR97NKJXGyATRhf3ABA&pgis=1>
[^41]: The White City of Tel Aviv. <http://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/1096.pdf>
[^42]: Tel Aviv History. <http://www.travelnet.co.il/israel/TelAviv/History.htm>
[^43]: From Spring Hill to Independence. <http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_&_Culture/geo/tahist.html>
[^44]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^45]: Green, White or Black City?. 2006. <http://mjwein.net/lectures/T-Lec-WhiteCity.pdf>
[^46]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^47]: From Spring Hill to Independence. <http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_&_Culture/geo/tahist.html>
[^48]: From Spring Hill to Independence. <http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_&_Culture/geo/tahist.html>
[^49]: From Spring Hill to Independence. <http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_&_Culture/geo/tahist.html>
[^50]: From Spring Hill to Independence. <http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_&_Culture/geo/tahist.html>
[^51]: From Spring Hill to Independence. <http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_&_Culture/geo/tahist.html>
[^52]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^53]: The White City of Tel Aviv. <http://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/1096.pdf>
[^54]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^55]: Maya Zamir, The Day of The bombing , Tel Aviv Magazine, 7th of September 2007 (Hebrew) <http://www.tam.co.il/7_9_2007/magazin1.htm>
[^56]: Supplement to a Survey of Palestine. <http://www.palestineremembered.com/Acre/Maps/Story574.html>
[^57]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^58]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^59]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^60]: Tel Aviv. <http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vie/Telaviv.html>
[^61]: Foreign Ministry reaction to the transfer of the Dutch embassy from Jerusalem to Tel Aviv. Israel's Foreign Relations: Selected Documents, 26 Ağustos 1980. <http://www.mfa.gov.il/MFA/Foreign%20Relations/Israels%20Foreign%20Relations%20since%201947/1979-1980/119%20Foreign%20Ministry%20reaction%20to%20the%20transfer%20of%20t>
[^62]: Embassies and Consulates in Israel. Israel Science and Technology Directory. <https://www.science.co.il/Embassies.php>
[^63]: Arnon Golan (1995), The demarcation of Tel Aviv-Jaffa's municipal boundaries, Planning Perspectives, vol. 10, pp. 383–398.
[^64]: Arnon Golan (1995), The demarcation of Tel Aviv-Jaffa's municipal boundaries, Planning Perspectives, vol. 10, pp. 383–398.
[^65]: Arnon Golan (1995), The demarcation of Tel Aviv-Jaffa's municipal boundaries, Planning Perspectives, vol. 10, pp. 383–398.
[^66]: Founders Monument and Fountain. <http://www.fodors.com/world/africa%20and%20middle%20east/israel/tel%20aviv/entity_190378.html>
[^67]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^68]: City Profile. <http://www.tel-aviv.gov.il/English/engineering/strategy/pdf/profile-main-issues.pdf>
[^69]: City Profile. <http://www.tel-aviv.gov.il/English/engineering/strategy/pdf/profile-main-issues.pdf>
[^70]: City Profile. <http://www.tel-aviv.gov.il/English/engineering/strategy/pdf/profile-main-issues.pdf>
[^71]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^72]: City Profile. <http://www.tel-aviv.gov.il/English/engineering/strategy/pdf/profile-main-issues.pdf>
[^73]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^74]: Tel Aviv, Israel – A World City in Evolution: Urban Development at a Deadend of the Global Economy. 2004. <http://www.ff.uni-lj.si/oddelki/geo/publikacije/dela/files/Dela_21/019%20kipnis.pdf>
[^75]: Tel Aviv, Israel - A World City in Evolution: Urban Development at a Deadend of the Global Economy. 8 Ekim 2001. <http://www.lboro.ac.uk/gawc/rb/rb57.html>
[^76]: Citation from a web travel guide about modern places in Israel, with Biblical references. <http://israelplaces.christ2020.de/#q>
[^77]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^78]: Major Terrorist Attacks in Israel. <http://www.adl.org/Israel/israel_attacks.asp>
[^79]: Arşivlenmiş kopya. <http://tr.euronews.com/2016/06/09/israil-de-teror-saldirisi-4-olu/>
[^80]: Tel Aviv goes dark as part of global 'Earth Hour' campaign. 30 Mart 2008. <http://www.haaretz.com/hasen/pages/ShArt.jhtml?itemNo=969276&contrassID=1&subContrassID=0&sbSubContrassID=0>
[^81]: Tel Aviv launches water saving campaign. Ynetnews, 22 Şubat 2009. <http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3675380,00.html>
[^82]: Tel Aviv. <http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vie/Telaviv.html>
[^83]: Cities located close to Tel Aviv. <http://www.timeanddate.com/worldclock/distances.html?n=676>
[^84]: Map of Israel. <https://www.science.co.il/israel/Carta-map.php>
[^85]: Real Estate in Tel Aviv – continued. Tel Aviv Insider. <http://www.telaviv-insider.co.il/real-estate-2.php>
[^86]: The Distribution of Snow in Israel. GeoJournal. <http://www.springerlink.com/index/U14836571826303N.pdf>
[^87]: Tel Aviv Climate and Weather. <http://www.wordtravels.com/Cities/Israel/Tel+Aviv/Climate>
[^88]: Tel Aviv Almanac: Historical Information (February - Record Low). <http://www.myforecast.com/bin/climate.m?city=66382&metric=true>
[^89]: Tel Aviv Almanac: Historical Information (May - Record High). <http://www.myforecast.com/bin/climate.m?city=66382&metric=true>
[^90]: Tel Aviv airport to make way for luxury project. Ynetnews, 3 Temmuz 2007. <http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3420369,00.html>
[^91]: Real Estate in Tel Aviv – continued. Tel Aviv Insider. <http://www.telaviv-insider.co.il/real-estate-2.php>
[^92]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^93]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^94]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^95]: Green, White or Black City?. 2006. <http://mjwein.net/lectures/T-Lec-WhiteCity.pdf>
[^96]: The White City of Tel Aviv. <http://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/1096.pdf>
[^97]: Green, White or Black City?. 2006. <http://mjwein.net/lectures/T-Lec-WhiteCity.pdf>
[^98]: Green, White or Black City?. 2006. <http://mjwein.net/lectures/T-Lec-WhiteCity.pdf>
[^99]: The White City of Tel Aviv. <http://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/1096.pdf>
[^100]: Hip and happening in Tel Aviv. The Times, 16 Şubat 2008. <http://travel.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/travel/holiday_type/breaks/article3370349.ece>
[^101]: Hip and happening in Tel Aviv. The Times, 16 Şubat 2008. <http://travel.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/travel/holiday_type/breaks/article3370349.ece>
[^102]: White City of Tel Aviv. <http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=1096>
[^103]: Green, White or Black City?. 2006. <http://mjwein.net/lectures/T-Lec-WhiteCity.pdf>
[^104]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^105]: Bauhaus Architecture. <http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_&_Culture/Architecture/Bauhaus.html>
[^106]: Tel Aviv Towers. <http://telavivinf.com/info/infoitems.asp?lang=eng&cat=1&status=completed>
[^107]: Tel Aviv. <http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vie/Telaviv.html>
[^108]: by Reuven Weiss, Ynet, March 3, 2009. <http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3680467,00.html>
[^109]: Tel Aviv’s Upscale Revolution , by Adam H. Graham, Town & Country Travel, February 12, 2008. <http://www.townandcountrytravelmag.com/vacation-ideas/best-vacations/tel-aviv-israel-sp08>
[^110]: Go Out With the Old in Tel Aviv , By David Kaufman, New York Magazine, Published August 28, 2008. <http://nymag.com/travel/weekends/telaviv/>
[^111]: Electric Tel Aviv, by David Kaufman, Financial Times, Şubat 12, 2008. <http://www.ft.com/cms/s/0/4d8eb606-70ae-11dd-b514-0000779fd18c.html?nclick_check=1>
[^112]: Recycling in Israel, Not Just Trash, but the Whole Dump , by Isabel Kershner, Ekim 24, 2007. <http://www.nytimes.com/2007/10/24/world/middleeast/24dump.html?_r=1&scp=4&sq=israel%20plastic&st=cse>
[^113]: Recycling in Israel, Not Just Trash, but the Whole Dump , by Isabel Kershner, Ekim 24, 2007. <http://www.nytimes.com/2007/10/24/world/middleeast/24dump.html?_r=1&scp=4&sq=israel%20plastic&st=cse>
[^114]: Tel Aviv Ethnic Breakdown. 31 Aralık 2005. <http://gis.cbs.gov.il/website/yishuvim/yishuvim_2005/XLS/bycode.xls>
[^115]: Migration News. <http://migration.ucdavis.edu/MN/more.php?id=1041_0_5_0>
[^116]: Israel 2007 Crime & Safety Report: Tel Aviv. <https://www.osac.gov/Reports/report.cfm?contentID=64217>
[^117]: Tel Aviv-Yafo in Numbers. 2006. <http://www.tel-aviv.gov.il/English/cityhall/geo/6167Area.pdf>
[^118]: Tel Aviv-Yafo in Numbers. 2006. <http://www.tel-aviv.gov.il/English/cityhall/geo/6167Area.pdf>
[^119]: Statistical Abstract of Israel 2007. <http://www1.cbs.gov.il/reader/shnaton/templ_shnaton_e.html?num_tab=st02_11x&CYear=2007>
[^120]: City Profile. <http://www.tel-aviv.gov.il/English/engineering/strategy/pdf/profile-main-issues.pdf>
[^121]: City Profile. <http://www.tel-aviv.gov.il/English/engineering/strategy/pdf/profile-main-issues.pdf>
[^122]: Tel Aviv getting younger. Jerusalem Post, 21 Ocak 2008. <http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1200572495562&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull>
[^123]: Tel Aviv getting younger. Jerusalem Post, 21 Ocak 2008. <http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1200572495562&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull>
[^124]: Tel Aviv getting younger. Jerusalem Post, 21 Ocak 2008. <http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1200572495562&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull>
[^125]: Tel Aviv getting younger. Jerusalem Post, 21 Ocak 2008. <http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1200572495562&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull>
[^126]: תל אביב דתית יותר ממה שנהוג לחשוב. Israel National News, 17 Mayıs 2009. <http://www.inn.co.il/News/News.aspx/189306>
[^127]: The Jewish underground of Tel Aviv. Ynetnews, 19 Ocak 2007. <http://www.ynet.co.il/english/articles/0,7340,L-3451146,00.html>
[^128]: Jewish learning on the rise in Tel Aviv. Jerusalem Post, 21 Ekim 2006. <http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1159193467733&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull>
[^129]: Synagogue vandalized as gay parade controversy picks up steam. Ynetnews, 2 Kasım 2006. <http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3322809,00.html>
[^130]: Tel Aviv-Jaffa. <http://www.goisrael.com/Tourism_Euk/Destinations/Tel+Aviv/Tel+Aviv-Jaffa.htm>
[^131]: Population by District, Sub-District and Religion. Statistical Abstract of Israel 2007, 2007. <http://www1.cbs.gov.il/reader/shnaton/templ_shnaton_e.html?num_tab=st02_06x&CYear=2007>
[^132]: Former Chief Rabbi Lau named as chair of Yad Vashem council. Haaretz, 9 Kasım 2008. <http://www.haaretz.com/hasen/spages/1035690.html>
[^133]: City Profile. <http://www.tel-aviv.gov.il/English/engineering/strategy/pdf/profile-main-issues.pdf>
[^134]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^135]: City Profile. <http://www.tel-aviv.gov.il/English/engineering/strategy/pdf/profile-main-issues.pdf>
[^136]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^137]: Tel Aviv City Guide. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-Figures#Economic_profile>
[^138]: Levy, Stephen. "Focus on Technology: The Hot New Tech Cities". Newsweek, 9 Kasım 1998.
[^139]: Levy, Stephen. "Focus on Technology: The Hot New Tech Cities". Newsweek, 9 Kasım 1998.
[^140]: Levy, Stephen. "Focus on Technology: The Hot New Tech Cities". Newsweek, 9 Kasım 1998.
[^141]: Cost of living top 50 cities. <http://www.mercer.com/costofliving>
[^142]: Israel: A Hotbed of...Investment. BusinessWeek, 21 Haziran 2007. <http://www.businessweek.com/globalbiz/content/jun2007/gb20070621_251927.htm?chan=top+news_top+news+index_global+business>
[^143]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^144]: Tel Aviv. <http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vie/Telaviv.html>
[^145]: GaWC - The World According to GaWC 2008. Globalization and World Cities Research Network. <http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html>
[^146]: The World's Billionaires. Forbes. <http://www.forbes.com/lists/2007/10/07billionaires_The-Worlds-Billionaires_CountryOfCitizen_10.html>
[^147]: Israel's 40 Richest. Forbes, 9 Aralık 2006. <http://www.forbes.com/lists/2006/81/biz_06israel_Israels-Richest_land.html>
[^148]: Cost of living top 50 cities. <http://www.mercer.com/costofliving>
[^149]: An ugly scrap at Heathrow for the best-looking kid on the block. 30 Mart 2008. <http://www.independent.co.uk/news/business/analysis-and-features/an-ugly-scrap-at-heathrow-for-the-bestlooking-kid-on-the-block-802459.html>
[^150]: The Miami of the Middle East (well, sort of). <http://www.guardian.co.uk/travel/2006/feb/05/telaviv.israel.observerescapesection1>
[^151]: " Tel Aviv: The White City that remains young at heart ." CNN. Nisan 28, 2009. Retrieved on Nisan 30, 2009. <http://www.cnn.com/2009/TRAVEL/04/27/24hours.telaviv/index.html?iref=werecommend>
[^152]: Tel Aviv: A modern city in an ancient land. <http://travel.latimes.com/articles/la-tr-telaviv21-2008'dec21>
[^153]: Seizing the Day in Tel Aviv. <http://www.nytimes.com/2008/07/20/travel/$10'delaviv.html>
[^154]: Timeless Tel Aviv. <http://www.thestar.com/Travel/article/621978>
[^155]: Tel Aviv-Yafo in Numbers. 2006. <http://www.tel-aviv.gov.il/English/cityhall/geo/6167Area.pdf>
[^156]: bars in Tel Aviv. <http://www.tel-aviv-insider.com/nightlife-1.php>
[^157]: TA Anglos make their own scene in city that never sleeps. Jerusalem Post, 8 Ekim 2007. <http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1191257245175&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull>
[^158]: Show & Tel. The Mirror, 16 Şubat 2008. <http://www.mirror.co.uk/news/travel/features/2008/02/16/show-tel-89520-20321363/>
[^159]: Tel Aviv-Yafo in Numbers. 2006. <http://www.tel-aviv.gov.il/English/cityhall/geo/6167Area.pdf>
[^160]: Tel Aviv bus tour. <http://city-tour.co.il/ntextin.asp?psn=1109>
[^161]: Tel Aviv architecture tour. <http://www.telavivarchitecture.com>
[^162]: Tel Aviv segway tours. <http://www.segways.co.il/>
[^163]: Tel Aviv walking tours. <http://www.telaviv4fun.com/citywalks.html>
[^164]: Inside the life. 16 Mart 2009. <http://metro.us/us/article/2009/03/16/23/4441-82/index.xml>
[^165]: Hip and happening in Tel Aviv. The Times, 16 Şubat 2008. <http://travel.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/travel/holiday_type/breaks/article3370349.ece>
[^166]: Israel becomes sushi mecca. Ynetnews, 28 Ocak 2008. <http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3499855,00.html>
[^167]: Was Arafat Gay?. <http://out.com/detail.asp?id=22719>
[^168]: Tel Aviv, the final gay frontier. Ynetnews, 8 Ocak 2007. <http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3349664,00.html>
[^169]: When in… Tel Aviv , By David Kaufman, Out Magazine. <http://www.out.com/detail.asp?t=travel&id=24739>
[^170]: 15,000 take part in Tel Aviv gay parade. Ynetnews, 6 Ağustos 2007. <http://www.ynet.co.il/english/articles/0,7340,L-3410263,00.html>
[^171]: First ever sex festival launched in Israel. Ynetnews, 26 Aralık 2007. <http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3486857,00.html>
[^172]: Tel Aviv recruits gay athletes for 2009 World Outgames. Ynetnews, 26 Aralık 2008. <http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3644715,00.html>
[^173]: What’s New in Tel Aviv , by David Kaufman, Mart 2008. <http://www.travelandleisure.com/articles/newsflash-whats-new-in-tel-aviv>
[^174]: Tel Aviv Modern , by Michael Z. Wise, Temmuz 2008. <http://www.travelandleisure.com/articles/tel-aviv-modern>
[^175]: Promoting Israel in a Downturn, by David Saranga, Aralık 17, 2008. <http://www.thejewishweek.com/viewArticle/c277_a14292/Special_Sections/Israel_Travel.html>
[^176]: Fashion Week: Gottex, Eylül 9, 2008. <http://www3.timeoutny.com/newyork/tonyblog/2008/09/fashion-week-gottex/>
[^177]: Israel to put its babes forward in Maxim-um PR effort , by Herb Keinon, Mart 22, 2007. <http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1173879144044&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull>
[^178]: The Chosen Ones , Temmuz 2007. <http://www.maxim.com/girls_of_maxim/girl_template_magnified.aspx?id=1296&ind=0>
[^179]: Israel to put its babes forward in Maxim-um PR effort , by Herb Keinon, Mart 22, 2007. <http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1173879144044&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull>
[^180]: Emerging Nodes in the Global Economy: Frankfurt and Tel Aviv Compared. 2002. <http://books.google.com/books?id=wyPZRi9uYxUC&pg=PA196&dq=tel+aviv+israel+cultural+capital&ei=RzLpR9b5FouuzgSe2529CQ&sig=UMwFeSsVp3W3r8KgHp83v6sIW9Q>
[^181]: City Profile. <http://www.tel-aviv.gov.il/English/engineering/strategy/pdf/profile-main-issues.pdf>
[^182]: Tel Aviv Culture. <http://www.cityguide.travel-guides.com/city/125/culture/Middle-East/Tel-Aviv.html>
[^183]: History and Architecture. <http://www.israel-opera.co.il/Eng/?CategoryID=220&ArticleID=146>
[^184]: Mann Auditorium. <http://www.hatarbut.co.il/English/about.htm>
[^185]: Tel Aviv Culture. <http://www.cityguide.travel-guides.com/city/125/culture/Middle-East/Tel-Aviv.html>
[^186]: Tel Aviv Culture. <http://www.cityguide.travel-guides.com/city/125/culture/Middle-East/Tel-Aviv.html>
[^187]: Tel Aviv Activities. iExplore.com. <http://www.iexplore.com/cityguides/Israel/Tel+Aviv/Activities>
[^188]: McCartney wows fans with historic Israel concert. Reuters. <http://www.reuters.com/article/entertainmentNews/idUSTRE48O92W20080925?feedType=RSS&feedName=entertainmentNews>
[^189]: Depeche Mode to kick off next world tour in Israel. Haaretz. <http://www.haaretz.com/hasen/spages/1026314.html>
[^190]: Madonna To Wrap Up Tour in Tel Aviv. The Forward. <http://www.forward.com/articles/107163/>
[^191]: Tel Aviv Culture. <http://www.cityguide.travel-guides.com/city/125/culture/Middle-East/Tel-Aviv.html>
[^192]: Tel Aviv Culture. <http://www.cityguide.travel-guides.com/city/125/culture/Middle-East/Tel-Aviv.html>
[^193]: Museums and Galleries. <http://www.visit-tlv.co.il/eng.html>
[^194]: Governing Israel: Chosen People, Promised Land and Prophetic Tradition. 2005, s. 22. <https://archive.org/details/governingisraelc0000shar>
[^195]: Treasure of the State. <http://www.tel-aviv.gov.il/English/culture/museums/index.htm>
[^196]: The Museums of Tel-Aviv-Jaffa. <http://www.tel-aviv.gov.il/English/culture/museums/list.htm>
[^197]: Great Jews in Sports. 2003, s. 19. <http://books.google.co.uk/books?id=GWE_lEPfHpIC&pg=PA19&lpg=PA19&dq=yael+arad+olympics+tel+aviv&source=web&ots=LIDp37r1g8&sig=VY6aPXvzPszPVDfNvp1v5JBc3fc&hl=en>
[^198]: Hapoel Tel Aviv. <https://www.fotw.info/flags/il@hapta.html>
[^199]: Rowers Almanac. <http://www.rowersalmanac.com/profiles/israel.asp>
[^200]: Sports in the Tel-Aviv. <http://www.telaviv-insider.co.il/sports.php>
[^201]: Israel Baseball League starts in Haziran. St. Louis Jewish Light. <http://www.stljewishlight.com/topstories/12348156495807.php>
[^202]: 10,000 athletes to run in Tel Aviv half marathon. <http://www.haaretz.com/hasen/spages/1035198.html>
[^203]: Tel Aviv marathon enthralls city in its centennial year celebrations. <http://www.haaretz.com/hasen/spages/1080902.html>
[^204]: The New Encyclopaedia Britannica. 1974, s. 66. <http://books.google.com/books?id=YpZpY9plD7AC&q=tel-aviv+city+council&dq=tel-aviv+city+council&lr=&pgis=1>
[^205]: Social Services Administration. <http://www.tel-aviv.gov.il/English/human/index.htm>
[^206]: Community Life. <http://www.tel-aviv.gov.il/English/education/community/centers.htm>
[^207]: Tourism. <http://www.tel-aviv.gov.il/English/Tourism/Information/Index.htm>
[^208]: The New Encyclopaedia Britannica. 1974, s. 66. <http://books.google.com/books?id=YpZpY9plD7AC&q=tel-aviv+city+council&dq=tel-aviv+city+council&lr=&pgis=1>
[^209]: Huldai beats Henin in TA mayor race. Jerusalem Post, 12 Kasım 2008. <http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&cid=1226404704522>
[^210]: Economist City Guide-Tel Aviv. The Economist. <http://www.economist.com/cities/findStory.cfm?city_id=TLV&folder=Facts-History>
[^211]: תוצאות האמת: 28 לקדימה, הליכוד במקום חמישי. 29 Mart 2006. <http://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-3233587,00.html>
[^212]: Pensioners a big hit in Tel Aviv. Jerusalem Post, 29 Mart 2006. <http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1143498754035&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull>
[^213]: Tel Aviv-Yafo in Numbers. 2006. <http://www.tel-aviv.gov.il/English/cityhall/geo/6167Area.pdf>
[^214]: Tel Aviv-Yafo in Numbers. 2006. <http://www.tel-aviv.gov.il/English/cityhall/geo/6167Area.pdf>
[^215]: Tel Aviv getting younger. Jerusalem Post, 21 Ocak 2008. <http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1200572495562&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull>
[^216]: Tel Aviv getting younger. Jerusalem Post, 21 Ocak 2008. <http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1200572495562&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull>
[^217]: Tel Aviv getting younger. Jerusalem Post, 21 Ocak 2008. <http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1200572495562&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull>
[^218]: Gymnasia Herzlia. <http://www.schooly.co.il/gymnasia/>
[^219]: TAU History. <http://www.tau.ac.il/tau-history-eng.html>
[^220]: Tel Aviv-Yafo in Numbers. 2006. <http://www.tel-aviv.gov.il/English/cityhall/geo/6167Area.pdf>
[^221]: Colleges in Israel. Israel Science and Technology Homepage. <https://www.science.co.il/colleges/>
[^222]: Tel Aviv University. <http://www.topuniversities.com/>
[^223]: Higher Education. <http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Education/higher_ed.html>
[^224]: Public transportation to be overhauled. Jerusalem Post, 1 Ağustos 2008. <http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&cid=1198517321459>
[^225]: City wheels in bicycle rental plan. Jerusalem Post, 21 Ocak 2008. <http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1200572503247&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull>
[^226]: Facets of the Israeli Economy – Transportation. 1 Kasım 2001. <http://www.mfa.gov.il/MFA/MFAArchive/2000_2009/2001/11/Facets%20of%20the%20Israeli%20Economy-%20Transportation>
[^227]: Sde Dov to be vacated, state gets half of Big Bloc. Haaretz, 30 Kasım 2006. <http://www.haaretz.com/hasen/spages/793988.html>
[^228]: Tel Aviv commits to electric car. Globes, 17 Ocak 2008. <http://www.globes.co.il/serveen/globes/docview.asp?did=1000299280&fid=942>
[^229]: Israel Newspapers. <http://www.abyznewslinks.com/israe.htm>
[^230]: Israel Newspapers. <http://www.abyznewslinks.com/israe.htm>
[^231]: Israel Newspapers. <http://www.abyznewslinks.com/israe.htm>
[^232]: Tel Aviv Israel news media. <http://www.mondotimes.com/1/world/il/235/4739>
[^233]: Tel Aviv sister cities. <http://www.tel-aviv.gov.il/Hebrew/Cityhall/TwinCities/Index.asp>
[^234]: {{Web kaynağı | url = http://www.netlegis.com.br/indexRJ.jsp?arquivo=/detalhesNoticia.jsp&cod=41796 | başlık = São Paulo - Sister Cities Program | erişimtarihi = 9 Aralık 2008 | yayımcı = © 2005-2008 Fiscolegis - Todos os direitos reservados Editora de publicações periodicas - LTDA / © 2008 City of São Paulo | arşivurl = https://web.archive.org/web/20120517032850/http://www.netlegis.com.br/indexRJ.jsp?arquivo=%2FdetalhesNoticia.jsp&cod=41796 | arşivtarihi = 17 Mayıs 2012 | ölüurl = evet }} <http://www.netlegis.com.br/indexRJ.jsp?arquivo=/detalhesNoticia.jsp&cod=41796>
[^235]: Tel Aviv decides to retain contract with Gaza City as 'twin city'. <http://www.haaretz.com/hasen/spages/952850.html>
[^236]: Official Barcelona Website: Sister Cities. <http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html>
[^237]: Sister cities of Budapest. <http://www.budapest.hu/engine.aspx?page=20030224-cikk-testvervarosok>
[^238]: Frankfurt -Partner Cities. © 2008 Frankfurt (Resmî web sitesi). <http://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=502645>
[^239]: "İzmir'in kardeş kentleri". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 28 Haziran 2012 tarihinde erişildi. <http://www.izmir.bel.tr/kardeskentler.asp>
[^240]: {{Web kaynağı | url = http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/ContentLibrary/In%20Comune/In%20Comune/Citt%20Gemellate | başlık = Milano - Città Gemellate | erişimtarihi = 5 Aralık 2008 | yayımcı = © 2008 Municipality of Milan (Comune di Milano) | arşivurl = https://web.archive.org/web/20140410020744/http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Fwps%2Fwcm%2Fconnect%2FContentLibrary%2FIn%20Comune%2FIn%20Comune%2FCitt%20Gemellate | arşivtarihi = 10 Nisan 2014 | ölüurl = hayır }} <http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/ContentLibrary/In%20Comune/In%20Comune/Citt%20Gemellate>
[^241]: Twinning Cities. City of Thessaloniki. <http://www.thessalonikicity.gr/English/twinning-cities.htm>
[^242]: Miasta partnerskie Warszawy. um.warszawa.pl, 4 Mayıs 2005. <http://um.warszawa.pl/v_syrenka/new/index.php?dzial=aktualnosci&ak_id=3284&kat=11>