# Tekke > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekke > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Tekke, https://tr.wikipedia.org/wiki/Tekke (CC-BY-SA-4.0) ![Yunanistan İskeçe'de Budalı Hoca Tekkesi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/20120729_Budali_Hoca_Tekkesi_exterior_Thermes_Xanthi_Greece.JPG/1280px-20120729_Budali_Hoca_Tekkesi_exterior_Thermes_Xanthi_Greece.JPG) *Yunanistan İskeçe'de Budalı Hoca Tekkesi (User:Ggia, CC-BY-SA-3.0)* ![Makedonya Kalkandelen'de bulunan, 1538'de Türkmenler taraflarından inşa edilen Arabati Baba Alevî-Bektâsî Türkmen Tekkesi, Avrupa'da ayakta kalan ender yapılardandır.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6c/Islamic_religious_buildings_42.JPG/1280px-Islamic_religious_buildings_42.JPG) *Makedonya Kalkandelen'de bulunan, 1538'de Türkmenler taraflarından inşa edilen Arabati Baba Alevî-Bektâsî Türkmen Tekkesi, Avrupa'da ayakta kalan ender yapılardandır. (Делфина, CC-BY-SA-3.0)* **Tekke**, [tarikat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarikat)tan olanların barındıkları, ibadet ve tören yaptıkları yer, dergâh gibi yapılardır. [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda tekke anlamında günümüz Türkiye'deki Müslüman [Türkmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak_T%C3%BCrkmenleri) [Alevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alevilik)-[Bektâşîlerin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bekta%C5%9F%C3%AElik) [Cem Evi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cemevi), yani [Mescid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mescit)'in yanı sıra [dergâh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekke), [âsitane](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82sitane) sözcükleri olarak kullanılmıştır. Bazı tarikatlarda [hankâh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hank%C3%A2h) ve âsitane yalnızca merkez tekkeye denir. ## Etimoloji Osmanlıca sözlüklere göre [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a)dan ([تَکْیه](https://turkipedia.org/tr/wiki/Wikt%3A%D8%AA%DA%A9%DB%8C%D9%87) *takye*) 'tekye' kelimesi türemiştir.[^1][^2][^3] Bu kelime [Urduca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Urduca) ve [Pencapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pencap%C3%A7a)'da [تَکْیہ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Wikt%3A%D8%AA%DA%A9%DB%8C%DB%81) (*takya*) şeklinde da mevcuttur ve Farsçadan türemiştir.[^4][^5] Dervişe *tekyenişin* ya *tekyedar* denirdi. ## Osmanlı tekkeleri Tekke yapılarının büyüklüğü tarikatlara göre değişir. Tek bir mekândan oluşan tekkelerin yanı sıra, geniş alana yayılmış birçok yapıyı barındıran [külliye](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BClliye) görünümlü tekkeler de vardır. Tekkelerin tek bir mekândan oluşanları genellikle tarikata bağlı kişilerin haftanın belirli günlerinde bir araya geldikleri, tarikata özgü törenleri düzenledikleri yapılardır. Birden çok mekândan oluşanlarda ise tarikat etkinliği daha geniş ve süreklidir. Böyle tekkelerde, genellikle [şeyh](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh)in ailesiyle orturduğu ayrı bir yapı, dervişlerin sürekli ya da geçici olarak barındıkları yapılar, aşevi, çamaşırhane, [hamam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamam) gibi yerler ve tarikata bağlı kişilerin toplanıp [ayin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayin), sohbet ya da [zikir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zikir) denilen törenlerini düzenledikleri ayrı bir mekân bulunur. Merkez tekkeler doğal olarak daha çok mekândan oluşur. Örneğin [Alevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alevilik)-[Bektaşi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bekta%C5%9F%C3%AElik) tarikatının merkezi olan, [Nevşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nev%C5%9Fehir)'e bağlı [Hacıbektaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1bekta%C5%9F) ilçesindeki [Hacı Bektaş Veli Dergâhı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1_Bekta%C5%9F-%C4%B1_Veli_T%C3%BCrbesi) üç avluya açılan bir yapılar topluluğu biçimindedir. Bu yapıların başlıcaları [Hacı Bektaş Veli Türbesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1_Bekta%C5%9F-%C4%B1_Veli_T%C3%BCrbesi), [Balım Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bal%C4%B1m_Sultan) Türbesi, aşevi, [kilerevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kilerevi), [mihmanevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mihmanevi), çamaşırhane, hamam, [meydan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meydan), [muhabbet divanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhabbet_divan%C4%B1) ve mescittir. Eskiden var olduğu bilinen erzakevi ile ekmekevi yıkılmıştır. [Mevlevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mevlev%C3%AElik) tarikatının merkezi olan [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'daki Alevî-Mevlevî, yani [Mevlana Dergâhı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mevl%C3%A2n%C3%A2_M%C3%BCzesi) ve Cem Evi'nde [Mevlana Türbesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mevl%C3%A2n%C3%A2_M%C3%BCzesi), [semahane](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semahane), [mescid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mescit) (Cem Evi), mutfak, [derviş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dervi%C5%9F) hücreleri ile Türkmen Alevî-Bektâşî dedeleri ve [çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87elebi)ler dairelerinden oluşur. Tekkeler içinde tarikat büyüklerinin gömüldüğü türbeler, tekke bahçesinde de daha çok dervişlerin gömüldüğü, [hazire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haz%C3%AEre) adı verilen küçük mezarlıklar bulunur. Türkiye'de 1925'te çıkarılan bir [yasayla tekkeler kapatılmış](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekke%2C_zaviye_ve_t%C3%BCrbelerin_kapat%C4%B1lmas%C4%B1), tarikat etkinlikleri de yasaklanmıştır. Sonradan bazı tekke yapıları [müze](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCze) olarak ziyarete açılmıştır. ## İran tekkeleri ![Tekye-i Devlet](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/28/Tekiyeh_Dowlat_by_Kamalolmolk.jpg) *Tekye-i Devlet (Kamal-ol-molk, public-domain)* [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)da çok sayıda tekke var. Ancak günümüzde [Sufîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasavvuf) tarafından kullanılmazlar. Daha ziyade [hüseyniye](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyniye)ler gibi kullanılırlar. 16. yüzyılda [Safevîlerin İran'ı Şiileştirmesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AElerin_%C4%B0ran%27%C4%B1_%C5%9Eiile%C5%9Ftirmesi)nden sonra, İran'ın tekkeleri hüseyniyeler dönüştürülmüştürler.[^6] [Yezd](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yezd) Mir Çakmak Tekkesi, [Kirmanşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kirman%C5%9Fah) Muavinülmülk ve Beylerbeyi Tekkeleri de İran'daki tanınmış tekkeler arasındadır. Muavinülmülk Tekkesi hüseyniye, zeynebiye ve abbasiye'den oluşan bir külliye olarak inşa edilmiştir.[^7][^8] [Tekye-i Devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekye-i_Devlet), taziye için devletin yaptırdığı en meşhur bina, [Kaçar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C3%A7ar_Hanedan%C4%B1) Hükümdarı [Nasıreddin Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nas%C4%B1r%C3%BCddin_%C5%9Eah) tarafından 1870'lerde inşa edilmiştir. Pek çok taziyenin temsil edildiği bu bina 1946 yılında yıkılmıştır.[^9] 19. asrın ikinci yarısında, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'daki İranlı Şiî topluluğu Hüseyniye Tekkesi adını verdiği bir "Azadarî mabedi" inşa etmeye çalıştı.[^10] ## Güney Asya'da tekkeler ![Evrengabad'daki Baba Şah Müsafir Tekkesi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/46/Panchakki_Aurangabad_India_-_panoramio_%281%29.jpg/1280px-Panchakki_Aurangabad_India_-_panoramio_%281%29.jpg) *Evrengabad'daki Baba Şah Müsafir Tekkesi (Hiroki Ogawa, CC-BY-3.0)* [Güney Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCney_Asya)'da tekke kelimesi (تکیہ *takya*) mevcuttur ve *jamāʿat-khāna* (جماعت خانہ), *dargāh* (درگاہ), *langar* (لنگر) ve bazen *ʿimārat* (عمارت) kelimeleri ile eş anlamlıdır.[^11] ## Dış bağlantılar - [Ney Taksimleri Ünlü Neyzenler Türk Tasavvuf Musikisi Gitar Tambur](http://www.umutrehberi.com) - [17. yüzyıl Türk Musikisi](https://web.archive.org/web/20170823071610/http://uyaneygozlerim.com/) - [Yunus Emre ilahileri](http://www.askinileasiklar.com) - [Sufi Gelenek ve Yaşam](https://web.archive.org/web/20140103023110/http://kestanekebap.com/) - [Semazen.net](http://www.semazen.net) - [www.ibb.gov.tr](https://web.archive.org/web/20071008135942/http://www.ibb.gov.tr/tr-TR/KenteBakis/GunlukYasam/GeziRehberi/Tekkeler/) - [www.byegm.gov.tr](https://web.archive.org/web/20090402205400/http://www.byegm.gov.tr/hukumetler/60hukumet/bakanlarkurulu_gorev.htm) [^1]: مکمل عثمانلی لغتی. [^2]: قاموس عثمانی. [^3]: لغت رمزی. [^4]: Platts, John T.. A dictionary of Urdu, classical Hindi, and English. W. H. Allen & Co., 1884, s. 332. [^5]: صلاح الدین، اقبال. وڈی پنجابی لغت: پنجابی توں پنجابی. عزیز پبلشرز, 2002, s. 790. [^6]: محمد صادق محمد الكرباسي. معجم المشاريع الحسينيّة - الجزء الثالث: دائرة المعارف الحسينية. 2019. [^7]: Encyclopedia of Islam. 2009, s. 320. [^8]: Zulfikar Hirji. Diversity and Pluralism in Islam. 2010. [^9]: İslâm ansiklopedisi. 2011, s. 204. [^10]: Yıldız, Güllü. II. Abdülhamid Dönemi İstanbul'unda Şii Kimliği ve Hüseyniye İnşa Girişimi. Cihannüma, 13 Temmuz 2021, s. 131-148. [^11]: Ridgeon, Lloyd. Routledge Handbook on Sufism. 2020.