# Tebriz'in işgali

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz'in_i%C5%9Fgali
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Tebriz'in işgali, https://tr.wikipedia.org/wiki/Tebriz%27in_i%C5%9Fgali (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/84/Karabekir_and_his_staff_at_Tabriz_in_1917.jpg)
* (public-domain)*

- **Çatışma:** Tebriz'in İşgali
- **Parçası:** I. Dünya Savaşı - İran Cephesi
- **Tarih:** Mart 1917 - 23 Ağustos 1918
- **Yer:** Tebriz
- **Bölge:** Kuzeybatı İran
- **Sonuç:** Taktiksel: Osmanlı kuvvetleri, 1915 ve 1918 yıllarında Tebriz’i başarıyla ele geçirerek sahada üstünlük sağlamış ve İran Azerbaycanı’nda önemli bir askerî baskı unsuru oluşturmuştur. Bu kazanım, özellikle Kafkas Cephesi'nde Osmanlı lehine moral üstünlük yaratmıştır.; Stratejik: Ancak bu başarılar uzun vadede kalıcı bir Osmanlı nüfuzuna dönüşememiş, bölge savaş sonrası yeniden İngiliz ve yerel güçlerin denetimine geçmiştir. Dolayısıyla Osmanlı’nın Tebriz'deki hakimiyeti, stratejik ölçekte sürdürülebilir bir kazanıma evrilememiştir.
- **Savaşan:** 23px Kaçarlar; İran Kazak Tugayı; Ermeni Gönüllü Tugayları; Britanya İmparatorluğu; border|20px Süryani Gönüllüler; Osmanlı; Birinci Kuvve-i Seferiye; Şavak aşireti; 23px Urmiye Valiliği (1918); Yerel Müslüman Aşiretler
- **Komutan:** 23px Ahmed Şah Kaçar; 23px Rıza Şah; border|20px Ağa Petros; Kâzım (Karabekir) Paşa; Simko; 23px Erşad ül-muk
- **Kayıp:** 5.000'den fazla Fars, Süryani ve Hristiyan sivil, Kürt aşiretleri tarafından öldürüldü

[Güney Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCney_Azerbaycan) bölgesindeki [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz) şehri, [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ve [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) arasında [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) boyunca birkaç kez el değiştirdi.

Savaşın başlangıcında, 1911'deki Rus işgalinden bu yana [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz), [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruslar) kuvvetlerinin elindeydi. 31 Haziran 1914'te, yani savaşın başlamasından üç gün sonra [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran) hükûmeti tarafsızlığını ilan etti. Buna rağmen Ruslar, sonbaharda harekâta başladıklarında [Güney Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCney_Azerbaycan)'da halihazırda bulunan kuvvete 50.000 asker daha göndererek sayıyı 60.000'e çıkardı.

[Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), 2 Ocak 1915'te [Kafkasya Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya_Cephesi)'ndeki [Sarıkamış Harekâtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1kam%C4%B1%C5%9F_Harek%C3%A2t%C4%B1) devam ederken bir yandan da İran içlerine harekâta başladı ve [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruslar) kuvvetlerini [Culfa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Culfa%2C_Do%C4%9Fu_Azerbaycan)'ya çekilmeye zorladı. Bu harekât sırasında [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) kuvvetleri [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'i işgal etti.

[Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruslar)lar yeni kuvvetlerle [Culfa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Culfa%2C_Do%C4%9Fu_Azerbaycan)'nın güneyinde [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) kuvvetlerini mağlup etti ve Şubat 1915'in başlarında [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'in kontrolünü yeniden ele geçirdi. Ruslar batıya doğru ilerleyerek [Urmiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Urmiye)'yi işgal etti ve [Van Gölü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van_G%C3%B6l%C3%BC)'ne kadar çıktı. Aynı zamanda Ruslar İran'ın orta kısmına girerek [Kazvin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazvin), [Kerec](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kerec) ve [Tahran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tahran)'ı işgal etti.

[1917 Şubat Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eubat_Devrimi)'nden sonra ön saflardaki [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorluk_Ordusu) kuvvetleri dağıldı ve [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'dan çekilmeye başladı. [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) kuvvetleri hızla harekete geçerek [Güney Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCney_Azerbaycan)'ı ve [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'i işgal etti.[^1] [İngilizlerin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Britanya_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) geri çekilmeye zorlamaya yönelik çabalarına rağmen 23 Ağustos 1918'e kadar [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'de kaldılar.[^2]

[^1]: Clifford Edmund Bosworth. Historic Cities of the Islamic World. BRILL, 1 Ocak 2007. <https://books.google.com/books?id=UB4uSVt3ulUC>
[^2]: Edward J. Erickson. Ottoman Army Effectiveness in World War I: A Comparative Study. Routledge, 12 Mart 2007. <https://books.google.com/books?id=DneTAgAAQBAJ>