# Tayyarzâde Ahmed Atâ > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Tayyarz%C3%A2de_Ahmed_At%C3%A2 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Tayyarzâde Ahmed Atâ, https://tr.wikipedia.org/wiki/Tayyarz%C3%A2de_Ahmed_At%C3%A2 (CC-BY-SA-4.0) **Tayyarzâde Ahmed Atâ** (d. 1801 - ö. 1882), Osmanlı [tarihçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarih%C3%A7i)si ve mülki memuru. [Enderûn](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ender%C3%BBn)'da memur olarak görev yapan Tayyar Efendi'nin oğlu olarak 1801 yılında [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da doğdu, Atâullah Ahmed adıyla da tanınmakta idi. İlk eğitimini Enderûn'da aldı ve sonrasında burada hoca tayin edildi. Dâr-ı Şûrâ kâtipliği ve Giritli [Mustafa Nâilî Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_N%C3%A2il%C3%AE_Pa%C5%9Fa)'nın özel kâtipliği dışında serasker mektupçuluğu, İstanbul muhasebeciliği (1850), Karahisar ve Karasi mutasarrıflığı ve muhtelif müsteşarlık görevlerinde yer aldı. 1876'da [Bâlâ](https://turkipedia.org/tr/wiki/%3Awiktionary%3Atr%3AB%C3%A2l%C3%A2) rütbesine yükseldi ve [Harem-i şerif](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mescid-i_Haram) müdürü tayin edildi (1876). Bazı Akdeniz illerinde mülki görevler de aldı ve [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine)'de öldü. [Mehmed Süreyya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_S%C3%BCreyya)'nın [*Sicill-i Osmanî*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_S%C3%BCreyya)sinde ölüm tarihi olarak 1877 yılı verilmekteyken bazı kaynaklara göre 1880 sonrasında öldüğü düşünülmektedir.[^1] Mehmet Arslan ise ölüm tarihi olarak 1882 tarihini zikretmektedir.[^2] Devlet kademelerinde aldığı görevlerin aksine beş ciltten oluşan *Tarih-i Atâ* ile tanındı. Eserinde [I. Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'a kadar olan süreçte Osmanlı [devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_devlet_te%C5%9Fkilat%C4%B1) ve [Saray teşkilatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Topkap%C4%B1_Saray%C4%B1)na dair müstesna bilgiler muhteva etti, Enderun'da yetişmiş çok sayıda padişah ile şehzade ile üst düzey bürokrat ve şair biyografilerini yazdı. Son cildinde kronolojik bir [Osmanlı tarihi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu_tarihi) izlencesi sundu. [II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud) ve [Abdülmecid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClmecid_Efendi) devirlerine ilişkin birincil kaynak değerinde bilgiler verdi.[^3] Eserinin son iki cildi [Türk edebiyat tarihi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_edebiyat%C4%B1) için de önemli bir kaynak olarak görüldü.[^4] Atâ Bey'in kendi hattı ile neşrettiği bir *Divan* bulunmaktadır ve bu eser günümüzde [Millet Yazma Eser Kütüphanesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Millet_Yazma_Eser_K%C3%BCt%C3%BCphanesi)'nde muhafaza edilmektedir. Arapçadan tercüme ettiği *Tuḥfetü’l-fârisîn fî aḥvâli ḫuyûli’l-mücâhidîn* ise at ve atçılık üzerine bir eser olup [Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleymaniye_Yazma_Eser_K%C3%BCt%C3%BCphanesi)nde bulunmaktadır. Vuku bulan muhtelif önemli olaylar ile kısa biyografileri içeren manzum parçalar da verdi.[^5] ## Konuyla ilgili yayınlar - Mehmet Arslan (haz.), *Tayyârzâde Atâ, Osmanlı Saray Tarihi - Târîh-i Enderun*. C. 5. İstanbul. Kitabevi Yayınları, 2010. [^1]: İpşirli, Mehmet. ATÂ BEY, Tayyarzâde. TDVİA. [^2]: Arslan, Mehmet. ATÂ, Tayyâr-zâde. TEİS. [^3]: İpşirli, Mehmet. ATÂ BEY, Tayyarzâde. TDVİA. [^4]: Eliaçık, Muhittin. Edebiyat Tarihimize Işık Tutan Bir Eser: Ata Tarihinin 4-5. Ciltleri. İlmî Araştırmalar : Dil, Edebiyat, Tarih İncelemeleri, 2005, s. 67-87. [^5]: İpşirli, Mehmet. ATÂ BEY, Tayyarzâde. TDVİA.