Tavaşi Hasan Ağa Camii
Tavaşi Hasan Ağa Camii ya da İnadiye Camii, İstanbul'un Üsküdar ilçesinde, Ahmediye Mahallesi'nde bulunan Osmanlı döneminden kalma tarihî bir cami. Sokollu Mehmet Paşa'nın hazinedarı olan Tavaşi Hasan Ağa tarafından yaptırılmıştır. Yapımına 1587 yılında başlanan cami, 1 yıllık inşaat sürecinden sonra 1588 yılında ibadete açılmıştır.
Özgün planda bir mescit olarak inşa edilen camiye Yenbu Seferi'nde ordu kadılığı görevinde bulunan Maraşlı Ramazan Ahmet Efendi minber koyarak, camiye çevirmiştir.
Cami, 1592 yılında Yemen'den gelen ve hazirede medfun bulunan Muhammed ibn-i Ukayl isminde bir şeyh tarafından bir dönem Rufâî tekkesi olarak da kullanılmıştır. Daha sonra caminin karşısına, Anadolu ve Rumeli'deki Rufâî tekkelerinin merkezi haline gelen bir asitâne inşa edilmiş ve ayinler bu tekkede icra edilmeye başlanmıştır.
Zamanla harap olan cami, 1892 yılında Hatice Hanım adında bir zat tarafından tamir ettirilmiş. 1982 yılında tekrar onarılan cami, 2010 yılında kapsamlı bir restorasyon sürecinden geçmiştir.
Özgün planda bir mescit olarak inşa edilmiş ve sonra camiye çevrilmiştir. Daha sonra haziresi, günümüzde bulunmayan fakat camiin cephesindeki sokaklardan birine adını veren mektebi ve meşrutası yapılmıştır. Cami, apartmanların arasında kalmıştır. Caminin bulunduğu bölge 2008 yılındaki düzenlemelere değin Tavaşi Hasan Ağa Mahallesi olarak anılıyordu. Cami, Malatyalı İsmail Ağa Camii'ye çok yakındır. Caminin banisi Tavaşi Hasan Ağa mihrap önünde medfundur.
Caminin tamir kitabesi
Caminin 1892 yılındaki tamirinden sonra, şair İbrahim Refet Efendi tarafından manzum bir kitâbe yazılmıştır.
Orijinal Metin
Tavaşi ol Hasan Ağa sâhib-i cûd u hayr-endiş Mukaddem eylemişdi bu mübârek ma'bedi inşâ
Hadîce Hanım ol zâhide ve sâhibetü'l-hayrât Harabe hükmünü giymiş iken yetişti Hızır-âsâ
Hulûs-ı kalb ve hâlis niyet ile nakd-i cûdundan İkinci def'a da mânend-i Cennet eyledi ihyâ
Hüda nâil ide her birini ecr ü mesûbâta Bi-Hakk-ı beyt-i ma'mur u bi-nûr-ı Kâ'betü'l-ulyâ
Güher-veş Re'fetâ nazm eyledim itmâmına târih Hadîce Hanım ihyâ eyledi bu câmî'-i bâlâ
(1310)
Günümüz Türkçesi
Cömertlik sahibi ve hayırlı işler düşünen Tavaşi Hasan Ağa, bu mübarek mabedi daha önce inşa etmişti.
Dindar ve hayırsever bir kadın olan Hatice Hanım, bu cami harap bir hâle gelmişken Hızır gibi imdada yetişti.
Kalp temizliği ve halis bir niyetle, kendi helal parasından harcayarak burayı ikinci defa adeta Cennet gibi yeniden canlandırdı.
Allah, Beyt-i Ma'mur (Kabe) hakkı ve onu nuru hürmetine, bu hayra sebep olanların her birine sevabını ve mükafatını versin.
Ey Refet! Cevher gibi değerli bir sözle, caminin tamamlanmasına şöyle tarih düşürdüm: Hatice Hanım bu yüce camiyi yeniden ihya etti.
(1892)
Hazirede Yatan Kişiler
Tavaşi Hasan Ağa (ö.1632)
Eş-Şeyh İbn-i Şeyh Muhammed bin Ukayl (ö.1627)
Hasan Kapdanzade Mehmet Kapdan (ö.1657)
Halveti Şeyhi Hamid Efendi (ö.1726)
Abdullah Ağa'nın eşi Emetullah Kadın (ö.1755)
Toparabacıbaşı Hacı Mustafa Ağa (ö.1756)
Ayas Paşazade Süleyman Bey (ö.1757)
Kapıcıbaşı Abdülbaki Ağa (ö.1757)
Hacı Musazade Mehmed Efendi (ö.1758)
Toparabacıbaşı Hacı Hüseyin Ağa (ö.1758)
Hacegan Mehmed Efendi (ö.1761)
Fatma Kadın (ö.1763)
Ayas Paşazade Hacı Ahmed Bey (ö.1769)
Müderris Kayserili Ömer Efendi (ö.1780)
Şeyh Hocazade İbrahim Efendi (ö.1783)
Ayas Paşazade Haseki Hacı Mehmed Emin Bey (ö.16 Mart 1787)
Müderris Karslı Mehmed Efendi (ö.1788)
Hacı Hafız İsa Efendi (ö.1790)
Es-Seyyid Ali Efendi (ö.1808)
Hacı Ali Efendi (ö.1811)
Müderris Hacı Seyyid Hüseyin Efendi (ö.1817)
Ayas Paşazade Gedikli Said Mehmed Bey (ö.1820)
Benderli Mehmed Selim Sırrı Paşa'nın yeğeni Ali Galib Bey (ö.15 Temmuz 1841)
Bandırmalızade Şeyh Abdullah Efendi (ö.1848)
Ayas Paşazade Gedikli Abdülaziz Bey (ö.28 Haziran 1852)
Palabıyık Mehmet Bey oğlu Abdüllatif Bey (ö.1861)
Ayas Paşazade Gedikli Seyyid Ahmed Aziz Bey (ö.1884)
Atpazarı Şeyh Osman Efendi Tekkesi Şeyhi ve Tavaşi Hasan Ağa Mahallesi İmamı Şeyh Hacı Hafız Mustafa Şükrü Efendi (ö.1887)
Hatib İbrahim (ö.?)
Dış bağlantılar
Mehmed Süreyya Bey, Sicill-i Osmani 1-2-3-4-5-6, İstanbul/1893-1897