# Tatarca

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Tatarca
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Tatarca, https://tr.wikipedia.org/wiki/Tatarca (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Tatarcha.svg/1280px-Tatarcha.svg.png)
* (Samioğlu, CC-BY-4.0)*

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/04/Verbreitungsgebiet_der_Tataren.PNG)
* (Postmann Michael, public-domain)*

- **Dilin adı:** Tatarca
- **Dilin alt adı:** İdil Tatarcası, Tatar Türkçesi
- **Kendi dilindeki adı:** татарча, tatarça, tatar tele; تاتارچه، تاتار‌ تلی
- **Ülkeler (ülke):** Tataristan Cumhuriyeti (Rusya), diğer eski SSCB ülkelerinde ve Türk Cumhuriyetlerinde.
- **Bölge:** Doğu Avrupa
- **Etnisite:** İdil Tatarları
- **Kişi sayısı:** 6,5 milyon
- **Tarih:** 2015
- **Aile:** Türk dilleri; Şaz Türkçesi; Kıpçak grubu; Kuzey Kıpçak dilleri
- **Alfabe:** Tatar alfabeleri (Kiril, Latin, Arap)
- **Ulus:** Tataristan, (Rusya)
- **İso:** tt; tat; tat
- **Aile rengi:** Altay
- **Diyalekt:** Mişer; Nagaybek
- **Azınlık:** Çin Halk Cumhuriyeti; Polonya

**Tatarca** (Tatarca: *татар теле* veya *татарча*) veya **İdil Tatarcası**, **Tatar Türkçesi**[^1] [Türk dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri)nin [Kıpçak grubu](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7ak_grubu)na bağlı bir dildir. Aynı aileden bir lehçe olan [Kırım Tatarcası](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Tatarcas%C4%B1)ndan ayırmak için “Kazan Tatarcası” olarak da adlandırılır. Çoğunluğu, Rusya Federasyonu içindeki [Tataristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tataristan)'da yaşayan [Tatarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0dil_Tatarlar%C4%B1) tarafından konuşulur. [Tataristan Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tataristan)'nin [Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a) ile birlikte iki resmî dilinden biridir.

## Lehçeleri

Tatarcanın üç ana lehçesi vardır:

- Merkezi Tatarca (Kazan)
- Batı Tatarcası ([Mişer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mi%C5%9Fer_Tatar_leh%C3%A7esi))
- [Sibirya Tatarcası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sibirya_Tatarcas%C4%B1)

Bu lehçelerin hepsinin alt bölümleri de vardır. Tatar dilinin ve lehçelerinin incelenmesine önemli katkılar, modern Tatar lehçebilim okulunun kurucusu olarak kabul edilen bir bilim insanı olan [Gabdulhay Ahatov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gabdulhay_Ahatov) tarafından yapılmıştır. Yukarıdaki ikisinden önemli ölçüde farklı olan Sibirya Tatarlarının konuşma deyimleri, bazıları tarafından genellikle Tatarcanın üçüncü lehçe grubu olarak kabul edilirken diğerleri tarafından kendi başına bağımsız bir dil olarak kabul edilir.

## Örnek

- [Ä](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%84)ye – He/evet
- Yuq – Yok/hayır
- İsänme(sez)/sawmı(sız) – Merhaba/esen misiniz
- Sälâm – Selam
- Saw bul(ığız)/xuş(ığız) – Güle güle
- Zínhar öçen – Lütfen
- Räxmät – Teşekkür ederim/sağ olun
- Ğafu it(egez) – Affedersiniz
- Min – Ben
- Sin – Sen
- Ul – O
- Bez – Biz
- Sez – Siz
- Alar – Onlar
- Millät – Millet
- İngiliz(çä) – İngilizce

## Sesler

Sesli harfler kullanılan alfabeye göre değişir.

## Kazan Tatarcası ve Kırım Tatarcası

Kazan Tatarcası ve Kırım Tatarcası iki farklı dildir, ancak her ikisi de [Kıpçak dillerine](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7ak_grubu) aittir.[^2]

## Ayrıca bakınız

- [Kırım Tatar Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Tatarcas%C4%B1)
- [Sibirya Tatarcası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sibirya_Tatarcas%C4%B1)

## Dış bağlantılar

- http://www.tatarcasozluk.com – Online Tatarca - Türkçe - İngilizce Sözlük
- [Tatarca - Türkçe Sözlük](http://pauctle.com/tttr)
- https://web.archive.org/web/20120829014707/http://www.kirimtatar.net/tatarca/dil.html - Kırım Tatarcası
- http://alparslanfatih2007.googlepages.com/kirilalfabesi - Tataristan Kiril Alfabesi

[^1]: Günümüz Başkurt ve Kazan Tatar Türkçelerindeki Ses Değişikliklerinin Eski Türkçe ve Günümüz Türkiye Türkçesiyle Karşılaştırılması. <https://www.academia.edu/1752128/G%C3%BCn%C3%BCm%C3%BCz_Ba%C5%9Fkurt_ve_Kazan_Tatar_T%C3%BCrk%C3%A7elerindeki_Ses_De%C4%9Fi%C5%9Fikliklerinin_Eski_T%C3%BCrk%C3%A7e_ve_G%C3%BCn%C3%BCm%C3%BCz_T%C3%BCrkiye_T%C3%BCrk%C3%A7esiyle_Kar%C5%9F%C4%B1la%C5%9Ft%C4%B1r%C4%B1lmas%C4%B1>
[^2]: Tatar language. <https://www.britannica.com/topic/Tatar-language>