# Tarançiler

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Taran%C3%A7iler
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Tarançiler, https://tr.wikipedia.org/wiki/Taran%C3%A7iler (CC-BY-SA-4.0)

!["Tarançi Camii Gulca'da" (şimdi Yining), Henri Lansdell'lin 1885 yılında yazdığı kitabından, 1882 yılında buraları gezmiştir.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ea/Lansdell-1885-p231-The-Chief-Taranchi-Mosque-in-Kuldja.jpg)
*"Tarançi Camii Gulca'da" (şimdi Yining), Henri Lansdell'lin 1885 yılında yazdığı kitabından, 1882 yılında buraları gezmiştir. (Henry Lansde (1841-1919) or his travelling companions, public-domain)*

**Tarançiler** [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in)'in [Sincan Uygur Özerk Bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sincan_Uygur_%C3%96zerk_B%C3%B6lgesi)'nde [İli Kazak Özerk İli](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0li_%28il%29)'nde yaşarlar. Adları "tarımcı" anlamındaki "tarancı"'dan gelmektedir. Tarançi boyunu [Radloff](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vasili_Radlov) da araştırmıştır. Araştırma sonuçlarını meşhur "Пробен" (*Proben*) adlı eserinde toplamıştır.Tarnçileri İli yöresine Çinliler yerleştirmiştir.

Tarançi, müslüman olan bugünkü [Sincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sincan_Uygur_%C3%96zerk_B%C3%B6lgesi) veya, doğu [Türkistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkistan)'da, [Tarım Havzası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tar%C4%B1m_Havzas%C4%B1)nda civarındaki vahalarda yaşayan anadili Türkçe olan, [Karluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karluk_grubu) dalı (bakınız Türk dilleri) ve İran ve Tocharian kökenli daha sonra Karluk, [Uygur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurlar), [Yağma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ya%C4%9Fma) ve [Moğol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Follar) kabileleri ile karışmış Orta Çağa özgü göçebelere verilen bir isimdir. Aynı isim - basit [Çağatayca](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87a%C4%9Fatayca)'da "bir çiftçi" demektir - [Fergana Vadisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fergana_Vadisi)nde ve tüm Ana asya'daki [Türkistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkistan)'da tarımla uğraşan halka verilen isimdir.

Aynı isimde günümüz [Afganistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afganistan), [Kırgızistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zistan), [Özbekistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekistan), [Kazakistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazakistan) ve Çin'de [Sincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sincan_Uygur_%C3%96zerk_B%C3%B6lgesi) eyaletinde konuşulan Uygur lehçesidir.[^1]

[Tarım Havzası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tar%C4%B1m_Havzas%C4%B1)'na rağmen ([Kaşgar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9Fgar), [Kumul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kumul), [Hotan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hotan_%28%C5%9Fehir%29) ve [Turfan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turfan) gibi vahalar) Tarım-Tarançi'lerin "geleneksel Yurdu"'dur, onlar [Ming](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ming_Hanedan%C4%B1) ve [Qing](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ing_Hanedan%C4%B1) Hanedanlığı zamanında Çin'de, her yerde şimdiki [Urumçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Urum%C3%A7i) ve [İli](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0li_%28il%29) gibi bölgelere yerleştiler.

[^1]: Çin'deki Uygur dilleri <http://www.ethnologue.com/14/show_language.asp?code=UIG>
