# Tapuğ > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Tapu%C4%9F > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Tapuğ, https://tr.wikipedia.org/wiki/Tapu%C4%9F (CC-BY-SA-4.0) **Tapuğ**, Türk halk ve [tasavvuf edebiyatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasavvuf_edebiyat%C4%B1)nda dini içerikli şiirler ve bu şiirlerin özel makamlarla okunduğu müzik türüdür. [Gülşeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCl%C5%9Feni) tarikatına bağlı mutasavvıf şairlerin ayinlerde okuduğu form olarakda bilinir. Diğer Türk dillerinde **Tapuk**, **Tapzuk** veya **Tapzuğ** varyantlarıyla kayıtlıdır[^1][^2]. ## Etimoloji Türkçedeki "tap-" (inanmak, kulluk etmek) kökünden türeyen sözcük, "tapınmak" (ibadet etmek), "tapmak" (iman etmek) ve "tapu" (hukuki güven belgesi) gibi kelimelerle ortak köke sahiptir[^3]. [Azerice](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerice)de "tapmaq" (bulmak) anlamıyla da bağlantılı olup, inanç ile vicdan (bulunç) arasındaki ilişkiyi yansıtır[^4]. ## Tarihsel gelişim 13. yüzyılda [Ahmet Yesevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Yesev%C3%AE) geleneğiyle başlayan tapuğ formu, 15. yüzyılda [Eşrefoğlu Rumi](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C5%9Frefo%C4%9Flu_R%C3%BBm%C3%AE) ve Gülşeni tarikatı mensuplarınca geliştirilmiştir. Özellikle [Halveti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halvet%C3%AElik)-[Gülşenilik](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCl%C5%9Fenilik) kolunda "zikir ayinleri"nin temel unsurlarından biri olmuştur[^5]. ### Müzikal özellikler - [Makam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Makam): Genellikle [Hicaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicaz), [Uşşak](https://turkipedia.org/tr/wiki/U%C5%9F%C5%9Fak) ve [Rast](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rast) makamlarında icra edilir - Usul: [Düyek](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCyek) ve [Aksak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aksak) usulleri yaygındır - Enstrümanlar: [Ney](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ney), [kudüm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kud%C3%BCm) ve [bendir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bendir) eşliğinde okunur[^6] ## Edebi yapı Tapuğlar genellikle: - 7'li veya 8'li hece ölçüsüyle yazılır - [Allah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Allah), [peygamber](https://turkipedia.org/tr/wiki/Peygamber) sevgisi ve [tasavvuf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasavvuf)i konuları işler - [Nazım birimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Naz%C4%B1m_birimi) dörtlüktür - Son dörtlükte şairin mahlası geçer[^7] ## Önemli temsilciler - [Eşrefoğlu Rumi](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C5%9Frefo%C4%9Flu_R%C3%BBm%C3%AE) (15. yy) - [Tamaşvarlı Âşık Hasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tama%C5%9Fvarl%C4%B1_%C3%82%C5%9F%C4%B1k_Hasan) (16. yy) - Gülşeni tarikatı şairleri[^8] ## Tapuğ örneği Aşağıda [Eşrefoğlu Rumi](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C5%9Frefo%C4%9Flu_R%C3%BBm%C3%AE)'nin *Divan*ından alınan tapuğ örneği yer almaktadır[^9]: ### Bizdedir Eşrefoğlu al haberi Bahçe biziz gül bizdedir Biz bir Mevlânın kuluyuz Yetmiş iki dil bizdedir Erlik midir eri yormak Irak yoldan haber sormak Cennetteki ol dört ırmak Coşkun akan sel bizdedir Âdem vardır cismi semiz Apdest alır olmaz temin Halkı ta'neylemek nemiz Bilcümle vebal bizdedir Arı vardır uyup gezer Teni tenden seçip gezer Canan bizden kaçıp gezer Edep erkân yol bizdedir Kuldur Hasan Dede'm kuldur Manayı söyleyen dildir Elif Hakka doğru yoldur Cim ararsan dal bizdedir ***Tamaşvarlı Âşık Hasan*** [^1]: Clauson, Gerard. An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish. Oxford University Press, 1972, s. 443. [^2]: GÜLŞENİYYE. [^3]: Kaşgarlı Mahmud. Divânu Lügati't-Türk. TDK, 1074, s. Cilt 1, s. 312. [^4]: Eren, Hasan. Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü. Bizim Büro Yayınları, 1999, s. 398. [^5]: Gölpınarlı, Abdülbaki. Tasavvuf Şiirleri Antolojisi. Remzi Kitabevi, 1963, s. 45-48. [^6]: KUDÜM. [^7]: Tekke Edebiyatı. TDV İslam Ansiklopedisi. [^8]: GÜLŞENİYYE. [^9]: Eşrefoğlu Rumi. Divan-ı İlahiyat. Süleymaniye Kütüphanesi, 1484.