# Tandı (il)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Tand%C4%B1_(il)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Tandı (il), https://tr.wikipedia.org/wiki/Tand%C4%B1_%28il%29 (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e2/Tyva_Tandinsky_kozhuun.png)
* (СафроновАВ, CC-BY-SA-3.0)*

- **Birimin adı:** Tandı ili
- **Rusça adı:** Тандинский кожуун (Rusça)
- **Diğer dildeki adı:** Таңды кожуун(Tuva Türkçesi)
- **Diğer dil:** Tuva Türkçesi
- **Federal bölge:** 20px Tuva Cumhuriyeti
- **Başkent:** Bay-Haak
- **Yüzölçüm:** 5100
- **Nüfus:** 13792
- **Millet:** Tuva Türkleri
- **Dil:** Tuva Türkçesi

**Tandı ili** ([Tuva Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuvaca):Таңды кожуун/Tandı [kojuun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kojuun)) — [Tuva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuva)da bir belediyeli bölgesidir. Yönetim Merkezi — [Bay-Haak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bay-Haak) yerleşimidir (3,5 bin. kişi. (2002) yaşar).

## Coğrafya

Bölge ülkenin merkezinde yer alır. Alanı — 5,1bin. km².

### Rölyef

Güneyde [Doğu Tannu-ola](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Tannu-ola) dağları engebe oluşturur.

### Su kaynakları

[Çagıtay göl](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ag%C4%B1tay_g%C3%B6l), [Tuz-göl](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dus_g%C3%B6l) ve [Çeder göl](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87eder_g%C3%B6l) su kaynakları arasında sayılabilir.

## Nüfus

Tandı nüfusu 13,6 bin. kişidir (2002).

## Yönetim ilçeleri

Belediyeler ve merkezleri

- Arıg-Bajı belediyesi - Kızıl-Arıg;
- Bay-Haak belediyesi - [Bay-Haak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bay-Haak);
- Balgazın yerleşimi - [Balgazın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balgaz%C4%B1n);
- Dürgen yerleşimi - Dürgen;
- Koçetovo yerleşimi - Koçetovo;
- Mejegey yerleşimi - Mejegey;
- Uspenka yerleşimi - Uspenka.

## Ekonomi

Tahıl, [mandıra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mand%C4%B1ra), [koyunculuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koyunculuk); gıda sanayii ekonominin temelidir. Rus politikası Tuva'da çok alanlı sanayi ve üretimin önüne geçmiştir. Tuva ve bölgenin ilerlemesine engel olmuştur. Tuva ve Tandı bölgesi için çeşitli alanlarda üretim şarttır.

## Görülecek yerler

- Koçetovo — mimari anıt kompleksi, burada 1921 yılında tarihi Tuva meclisi yani ([hural](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hural)) açılmış, Tannu-Tuva Milli Cumhuriyeti kurulmuştur.
- Balgazın [çam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87am) ormani.