# Tammuz > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Tammuz > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Tammuz, https://tr.wikipedia.org/wiki/Tammuz (CC-BY-SA-4.0) ![İnanna ile Tammuz'un evliliğini betimleyen antik Sümer tasviri](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Fran%C3%A7oise_Foliot_-_%C3%A9poux.jpg/1280px-Fran%C3%A7oise_Foliot_-_%C3%A9poux.jpg) *İnanna ile Tammuz'un evliliğini betimleyen antik Sümer tasviri (Françoise Foliot, CC-BY-SA-4.0)* - **Tip:** Mezopotamya - **Tanrısı:** Çoban ve bereket tanrısı - **Yaşadığı yer:** Cennet (yılın yarısı) Kur(diğer yarısı) - **Eşi:** İnanna (sonraları İştar olarak bilinir) - **Ebeveynleri:** Enki ve Duttur - **Kardeşleri:** Geştinanna (kız kardeşi), Amaşilama (bazı metinlerde kız kardeşi olduğu söylenir) - **Yunan karşılığı:** Adonis - **Karşılık1 tip:** Doğu Sami - **Karşılık:** Tammuz; Tammuz/Adonis - **Karşılık2 tip:** Levant **Tammuz** veya **Tamuz** ([Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a): تمّوز, *Tammūz*; [İbranice](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0branice): תַּמּוּז; [Akadca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akadca): *Duʾzu, Dūzu*; [Sümerce](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCmerce): :𒌉𒍣𒉺𒇻, *Dumuzi sipad*[^1]), daha sonra [İştar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nanna) olarak da adlandırılacak [İnanna](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nanna) tanrıçasının kocası olan bir [Antik Mezopotamya tanrısıdır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antik_Mezopotamya_dini). [Sümer](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCmer_mitolojisi), [Akad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mezopotamya_mitolojisi) ve bazı [Sami halkların](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%A2m%C3%AEler) dinlerinde yer almış tanrıdan, [Tanah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanah) gibi Musevi kaynaklarında da bahsedilmiştir. [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e)ye [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) veya [Aramice](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aramice)den girmiş [Temmuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Temmuz) ayı ismini bu tanrıdan almıştır.[^2] ## Etimoloji [Sümer dini](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCmer_mitolojisi) kökenli olan tanrıdan bu dilde *Dumuzi sipad* olarak bahsedilmiştir. Bu kullanım anlamsal olarak "güvenilir oğul" demektir.[^3] ## İnançlar Tammuz inanışının kökenleri [Sümerler](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCmerler)e dayanır. Çoğu zaman ahır hayvanlarının ve çobanların ya da kırsal hayatın, ekinlerin ve hasadın koruyucusu olarak görülmüştür. Sümer mitolojisinde [çoban](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87oban) görünümlü olarak betimlenir. Sümerler, [İnanna](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nanna) tanrıçasının bir çiftçi ile bir çoban arasında kimin kocası olacağı konusunda bir seçim yaptığına ve çoban olan Tammuz'u seçtiğine inanmıştır. Bu yüzden çoğunlukla İbrahimi dinlerde yer alan [Habil ve Kabil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habil_ve_Kabil) hikâyesi ile karşılaştırılmaktadır. Buna ek olarak Tammuz'un senenin bir yarısını yer altı dünyasında "ölü bir şekilde" geçirdiğine, diğer yarısını ise İnanna ile dünyada "yeniden doğarak" geçirdiğine dair Sümer hikâyeleri vardır. Sıcak ve kurak yaz ayları Tammuz'un ölümünü simgelemişken, yağışlı ve serin dönemler yeniden doğumunu belirtmiştir. Dumuzi Sümerlerde [İnanna](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nanna)'nın eşiyken, [Akadlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akad_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'da İnanna'nın dengi olan [İştar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nanna)'ın eşidir. Akadlar [*Gılgamış Destanı*](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C4%B1lgam%C4%B1%C5%9F_Destan%C4%B1)***nda Tammuz'u bir ***[***''allalu'' kuşu***](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kkuzgunlar)*** olarak betimlemiştir. ***[***Antik Kenan***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kenan)*** inancındaki ***[***Adonis***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adonis_%28mitoloji%29)*** de ki daha sonraları ***[***Yunan panteonuna***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunan_tanr%C4%B1lar%C4%B1n%C4%B1n_soya%C4%9Fac%C4%B1)*** da girmiştir, buradan kök almıştır. Yunan inanışlarında Adonis adına küçük bir bahçe düzenleme geleneği de bulunmaktadır.*** ### İbrahimi dinler [Tevrat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tevrat) ve [Zebur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zebur)'u kapsayan ve [İbrani Kutsal Kitabı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanah) olarak da bilinen [Tanah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanah)'ta Tammuz'a birkaç atıf bulunur. [Hezekiel 8:14](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hezekiel_Kitab%C4%B1) ve 15'te Tammuz'a ismi ile hitap edilmiştir: “14 Bundan sonra beni Rab'bin Tapınağı'nın kuzeye bakan kapısının giriş bölümüne götürdü. Orada oturup Tammuz için ağlayan kadınları gördüm. 15 Bana, "İnsanoğlu, bunu gördün mü? Bundan daha iğrenç şeyler de göreceksin" dedi.” Bu [Eski Ahit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_Ahit)'te Tammuz'a ismi ile hitap edilmiş tek yer olsa da bazı diğer kitap ve bölümlerde ismi verilmeden Tammuz'dan bahsedildiği düşünülmektedir. [Yeşaya 17:10-11](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ye%C5%9Faya_Kitab%C4%B1)'de şu ifade yer alır: “Çünkü, ey İsrail, seni kurtaran Tanrıyı unuttun, sığındığın Kayayı anmaz oldun. Bunun yerine, güzel fidanlar, ithal asmalar dikiyorsun. Onlar diktiğin gün filizlenip ertesi sabah tomurcuklanabilir. Ama hastalık ve dinmez acı gününde meyve vermeyecekler.” Metnin fidan dikmek kısmının Tammuz'a tapınılması sırasında oluşturulan minyatür bahçelere atıfta bulunulduğu düşünülmektedir. Yeşeya kitabında yer alan başka kısımlarda da buna benzer ifadeler kullanılmıştır. Tammuz ve İştar'a dayanan bazı gelenek ve kutlamalar Orta Doğu'da, özellikle [Harran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harran) ve [Mardin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mardin)'de Hristiyanlık ve İslam sonrası çağlarda bile gözlemlenmiştir. [^1]: The Electronic Text Corpus of Sumerian Literature. etcsl.orinst.ox.ac.uk. [^2]: Arşivlenmiş kopya. [^3]: s. 169