# Tagay-Kırgız Konfederasyonu

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Tagay-K%C4%B1rg%C4%B1z_Konfederasyonu
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Tagay-Kırgız Konfederasyonu, https://tr.wikipedia.org/wiki/Tagay-K%C4%B1rg%C4%B1z_Konfederasyonu (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/North_Kyrgyz_Confederation_%28orthographic_projection%29.png/1280px-North_Kyrgyz_Confederation_%28orthographic_projection%29.png)
* (Foggy kub, CC-BY-SA-3.0)*

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/70/Seal_Atake_Biy.png/1280px-Seal_Atake_Biy.png)
* (Atake Biy, public-domain)*

- **Yaygın adı:** Tagay-Kırgız Konfederasyonu
- **Yönetim biçimi:** Monarşi
- **Kuruluş yılı:** 1732
- **Yıkılış yılı:** 1791
- **Öncel:** Kırgız Birliği
- **Ardıl:** Hokand Hanlığı
- **Sembol türü:** Mühür Atake Biy
- **Başkent:** Barsgan
- **Latd:** 41
- **Latm:** 07
- **LatNS:** N
- **Longd:** 25
- **Longm:** 25
- **LongEW:** E
- **Yaygın diller:** Kırgızca
- **Din:** İslam
- **Yönetici:** Mamatkul Biy; Jaiyl Han; Sadir Batur; Atake Batur; Esenkul Biy
- **Yönetici yılları:** 1750'lar - 1760'lar; 1760'lar - 1770'lar; 1770'lar - 1780'lar; 1780'lar - 1790'lar; 1791'lar
- **Yönetici unvanı:** Biy
- **Günümüzdeki durumu:** Kırgızistan

**Tagay-Kırgız Konfederasyonu** (Тагай-Кыргыз конфедерациясы) veya **Kuzey-Kırgız Konfederasyonu** (Түндүк-Кыргыз конфедерациясы) — 1732 yılında [Kırgız Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1z_Birli%C4%9Fi)nden ayrılarak bağımsın olan olan Doğu [Kırgız](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zlar) konfederasyonudur.

## Tarih

![1829 haritasında Tagay Konfederasyonu](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f9/Map_of_Burut-Kyrgyz.png)
*1829 haritasında Tagay Konfederasyonu (Adolf Stieler, public-domain)*

1690 yılından itibaren [Çungar Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cungar_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)nın saldırılarına dayanamayan bazı [Kırgız](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zlar) kabileleri güneybatıya göç ettiler. Çungar Hanlığına direnen önde gelen isimlerinden [Maamatkul Biy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maamatkul_Biy) 1732 yılında Kırgızları [Ketmentobo vadisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ketmentobo_vadisi)nde toplayarak [Çungarlara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cungar_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) karşı mücadeleye devam etti. Maamatkulbiy başkanlığındaki Ketmentobo da kuzey Kırgız kabilelerinden oluşan küçük bir bağımsız konfederasyon kuruldu. Maamatkul biy'in torunu Ketmentobo vadisinde [Konur-Oğuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konur-O%C4%9Fuz)'da yaşıyordu. Maamatkul biy'in torunu yardımcısı [Koshoy Biy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koshoy_Biy) Kırgızların Cungarlara karşı savaşmasına ve Kırgız boylarının birleşmesine aracılık etti. 1740 yılının ikinci yarısında Maamatkul Biy ve [Koshoy Biy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koshoy_Biy) önderliğinde Kırgız birlikleri, Çungar birliklerinin toplandığı Talas yakınlarındaki [Sokuluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sokuluk), [Suyab](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suyab)' dahil birkaç köyleri ele geçirdiler. Çungarlar Hanlığı'nın [Çing Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ing_Hanedan%C4%B1) tarafından yıkılmasından önce Kırgızlar [Talas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Talas), [Cumgal ilçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cumgal_il%C3%A7esi) ve [At-Başı](https://turkipedia.org/tr/wiki/At-Ba%C5%9F%C4%B1) gibi önemli yerleşim birimlerini ele geçirdiler.

1750'li yıllarda ortalarında [Çungarların](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cungar_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) yok edilmesi [Doğu Türkistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan)'ın [Çing Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ing_Hanedan%C4%B1) yönetimene girmesi; [Kırgızlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zlar)ın [Kazak Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazak_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)nı ve [Hokand Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hokand_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)nı tanımak zorunda kaldılar. 1758 yılında [Çing](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ing_Hanedan%C4%B1) generali Zhao Hui, San Tash köyü üzerinden kuzey Kırgız topraklarına girdi. Tilki Batur ve Baykuş Batur ile tanıştı ve ardından diğer tüm kıdemli **biy**leri onları Çing Hanedanına boyun eğmeye davet etmeye davet etti. Kırgızlar tarafından Çing yönetimi tanındı ama [Özerk](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zerklik)diler bu durum birkaç yıl sürdü. Kırgızların [Çerikçi Biy](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erik%C3%A7i_Biy) [Tilki Batur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tilki_Batur) ve [Naysha Batur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Naysha_Batur) Çing Hanedanındaki elçileriydi

Kırgızlar Çing Hanedanının etkisi az olduğu için Kazak topraklarını geri alma yoluna gittiler. 1760'lardan itibaren [Atake Batur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atake_Batur) [Berdike Batur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berdike_Batur)'n önderliğindeki diğer Kırgızlar [Issık Göl](https://turkipedia.org/tr/wiki/Iss%C4%B1k_G%C3%B6l)ünün çevre bölgelerini ele geçirdiler ve Kırgızlar bölgeye yerleşmeye başladı. Kırgız ve Kazakların sınırı belirlenmemesi üzerine 1765-1780 yılları arasında çeşitli savaşlar yaptılar. Kazak Hanı [Abılay Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ab%C4%B1lay_Han) Kırgızlarla yaptığı savaşta sonucunda Kırgız Hanı [Jaiyl Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Jaiyl_Han) öldü. Sonraki Kırgız lideri [Sadir Batur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadir_Batur) Abılay Hana karşı savaşa devam etti. 1759 yılında Kazaklar Sadir Batur yakalayıp öldürdüler Kuzey Kırgızları Kazak egemenliğini tanımak zorunda kaldılar.

![Atake Batur'un Rusya Kraliçesi II. Ekaterina'ya yazdığı mektup](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a3/%D0%9F%D0%B8%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%BE_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8%D1%8F.jpg)
*Atake Batur'un Rusya Kraliçesi II. Ekaterina'ya yazdığı mektup (Atake Biy, public-domain)*

1780 yılından itibaren Kuzey Kırgızları savaşları durdurdular ve [Atake Batur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atake_Batur) Kırgız boy liderleri arasında kıdemli **biy** seçildi. [Atake Batur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atake_Batur)'un yönetiminde 1785-1788 yılları rasında onun altında. Rusya İmparatorluğu'ndaki ilk Kırgız büyükelçiliği açıldı. 1790'lı yıllardan sonra Maamatkul Biy'in torunu [Esenkul Biy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Esenkul_Biy) seçildi. [Taylak Batur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Taylak_Batur)'un bölgede son dönemlerde de etkinliğiolmuştur ve 1831'de Kırgızlar, Kokand Hanlığı tarafından fethedildi .