# Taşköprizâde Kemâleddin Efendi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ta%C5%9Fk%C3%B6priz%C3%A2de_Kem%C3%A2leddin_Efendi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Taşköprizâde Kemâleddin Efendi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ta%C5%9Fk%C3%B6priz%C3%A2de_Kem%C3%A2leddin_Efendi (CC-BY-SA-4.0)

- **Doğum tarihi:** 1553
- **Ölüm tarihi:** 22 Ağustos 1621
- **Akrabalar:** Taşköprülüzade Ahmed (babası)

**Kemâleddin Mehmed** (1553 – 22 Ağustos 1621) bir Osmanlı alimidir.

## Hayatı

[Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun İstanbul şehrinde, [Taşköprülü ailesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ta%C5%9Fk%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_ailesi)nde doğmuştur. Babası, tanınmış Osmanlı tarihçisi [Taşköprülüzade Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ta%C5%9Fk%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BCzade_Ahmed) tarafından eğitilmiştir. Ayrıca Şeyh Hafız Ahmed Buhari ve [Aziz Mahmud Hüdâyî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aziz_Mahmud_H%C3%BCd%C3%A2y%C3%AE)'den de ders almıştır.[^1]

Birkaç [medrese](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medrese)de müderrislik yapmıştır. Nisan 1576'da Unkapanı'na müderris olarak atanmıştır. Ekim 1585'te Haseki Medresesi'nde müderrisliğe yükselmiştir. Daha sonra kadı olarak çalışmıştır. Kemâleddin Mehmed, Mayıs 1591'de [Selanik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik)'te kadıydı. Daha sonra Cemâziyelevvel'de (Şubat 1593) [Üsküdar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Csk%C3%BCdar)'da kadı olmuştur. Daha sonra [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep) ve [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam)'da kadı olmuştur (Haziran 1596). Tekrar Halep ve Bursa'da kadılıkları yapmıştır. 1598 kışında [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'ye kadı olarak atanmış, ancak oraya varmadan tekrar [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa)'ya atanmıştır. Mart 1599'da [Galata](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galata)'da kadı olmuştur. Şubat-Mart 1600'de tekrar Selanik'te kadı olarak atanmıştır. Mayıs 1603'te doğduğu yer olan [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da kadı olmuştur.[^2]

![El-Makrizi'nin Târîh-i Kaht-ı Mısır adlı eserinin Kemâleddin Efendi tercümesinin ilk ve son sayfaları](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1d/Kemaleddin.jpg)
*El-Makrizi'nin Târîh-i Kaht-ı Mısır adlı eserinin Kemâleddin Efendi tercümesinin ilk ve son sayfaları (Kemaleddin Mehmed, public-domain)*

Cemâziyelevvel 1012'de (Ekim 1603) Anadolu [kazasker](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazasker)liğine atanmış ve orduyla birlikte Macaristan'a gitmiştir. 1612'de [Gelibolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gelibolu_Yar%C4%B1madas%C4%B1) kendisine mülk olarak verilmiştir. Ekim 1615'te ikinci kez [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli) kazaskerliğine atanmıştır. Bu görevde Nisan 1617'ye kadar kalmıştır. Ocak 1621'de tekrar Rumeli kazaskerliğine atanmıştır. Rumeli'deki üçüncü görevi sırasında eleştirilen bir [fetva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fetva) vermiştir.[^3]

## Çalışması

Kemâleddin Efendi, bazıları Arapça olmak üzere birçok eser üretmiş ve tercüme etmiştir.[^4] Babasının eserini tercüme edip eklemelerle genişletmiş ve ilk Osmanlı Ansiklopedisi olan *Mevzuatii l-ulum'u* basmıştır.[^5]

Diğer eserleri arasında, manzum ve düzyazı olarak yazılmış *Risale-i Hüseyin Vâiz* ve *Hadis-i Erbaîn* çevirileri de bulunmaktadır. Bunlar tek tip bir üsluba sahiptir ve dipnotlar içermektedir. Ayrıca *Kasîde-i Bür' e Tahmî* ve *Sûre-i Kehf'i* de kaleme almıştır. Başka bir eser olan *Târîh-i Sâf da* sıklıkla ona atfedilir, ancak aslında başka bir yazar tarafından kaleme alınmıştır.[^6]

Kemâleddin'in beş oğlu vardır. [Ebussuud Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ebussuud_Efendi)'den mulazamlık alan damadı Abdullah Efendi'ye de öğretmenlik yapmıştır.[^7]

[^1]: Ipsirli, Mehmet. Taşköprızâde Kemâleddın Master. <https://islamansiklopedisi.org.tr/taskoprizade-kemaleddin-efendi>
[^2]: Ipsirli, Mehmet. Taşköprızâde Kemâleddın Master. <https://islamansiklopedisi.org.tr/taskoprizade-kemaleddin-efendi>
[^3]: Ipsirli, Mehmet. Taşköprızâde Kemâleddın Master. <https://islamansiklopedisi.org.tr/taskoprizade-kemaleddin-efendi>
[^4]: Ipsirli, Mehmet. Taşköprızâde Kemâleddın Master. <https://islamansiklopedisi.org.tr/taskoprizade-kemaleddin-efendi>
[^5]: Özdalga, Elisabeth. Late Ottoman Society The Intellectual Legacy. Taylor & Francis, 2013, s. 236. <https://books.google.com/books?id=SwLFDwAAQBAJ>
[^6]: Ipsirli, Mehmet. Taşköprızâde Kemâleddın Master. <https://islamansiklopedisi.org.tr/taskoprizade-kemaleddin-efendi>
[^7]: Ipsirli, Mehmet. The Glories of Genghis The lords of the Steppes in all their finery. <https://islamansiklopedisi.org.tr/taskoprizadeler>
