# Taşköprülüzade Ahmed

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ta%C5%9Fk%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BCzade_Ahmed
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Taşköprülüzade Ahmed, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ta%C5%9Fk%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BCzade_Ahmed (CC-BY-SA-4.0)

**Taşköprülüzade Ahmed**, **Taşköprüzade Ahmed Efendi** ya da tam adıyla **Taşköprülüzade İsameddin Ahmed bin Mustafa** (d. 2 Aralık 1495, [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa) - ö. 16 Nisan 1561, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin ilk bilim tarihçisi ve ilk ansiklopedi yazarıdır. Osmanlı ulemasından olan Taşköprülüzade Ahmet Efendi, Biri "ilimler"i, diğeri ise "bilginler"i konu edinen eserleri kaleme almıştır. İlimleri ele alan cildi *Miftâhü’s-Sa‘âde*, bilginleri konu edinen cildi ise *Şakâyık-i Nu’mâniyye* adını taşımaktadır.

## Hayatı

Osmanlı'da birçok alim yetiştiren aileden gelen Ahmet'in dedesinin Hayreddin Halil'in [Taşköprü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ta%C5%9Fk%C3%B6pr%C3%BC)'deki Muzafferiye Medresesi'nde [müderris](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCderris)lik yapmış olması nedeniyle ailesi [Taşköprülüler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ta%C5%9Fk%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_ailesi) olarak tanınmıştı. Taşköprülüzade ilk eğitimini babasından ve amcası Kemaleddin Kasım'dan aldı. Çeşitli bilim dalları hakkında bilgi edindikten sonra İstanbul'da eğitimini tamamlayarak 1525'te müderris oldu ve [Dimetoka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dimetoka)'daki Oruç Paşa Medresesi'ne atandıktan sonra [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'daki Hacı Hüseyinzade Medresesi'ne atandı. Daha sonra [Üsküp](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Csk%C3%BCp) ve [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'de çeşitli medreselerde müderrislik yaptı. 1545'te Bursa kadısı olan Taşköprülüzade Ahmet, 1551'de İstanbul kadılığına tayin edildi. 1554 yılında gözlerinden rahatsızlanan ve emekliye ayrılan Taşköprülüzade Ahmet, eserlerini kitaplaştırdı.

[Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) devrinde yaşamış Taşköprülüzade, Arapça kaleme aldığı *Şaka’ikü’n-Nu’maniye fi-Ulemai’d-Devletü’l-Osmaniye* adlı eserinde [I. Osman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osman_Gazi)'dan [I. Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'a kadar yaşayan 552 alim ve şeyhlerin terceme-i hâlini (özgeçmişini) yazmıştır. Bu eser, [Fatih Sultan Mehmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) devri ilim hayatı ve uleması ile ilgili en çok bilgi veren kaynaktır. Yine Arapça kaleme aldığı *Miftâhü’s-Sa‘âde ve Misbâh-üs-Siyâde fî Mevduât-ul-Ulûm* adlı eseri, o dönemdeki bilimlerden ve her bilim dalıyla ilgili eserlerden ve yazarlarından söz etmektedir. Bu eser, oğlu Kemâleddîn Mehmed Efendi tarafından bazı ilaveler yapılarak *Mevduât-ül-Ulûm* adıyla Türkçeye çevrilmiştir.

## Eserleri

Taşköprülüzade'nin 25 kadar eseri mevcuttur. Bunlardan bazıları:

- Şaka'ikü'n-Nu'maniye fi-Ulemai'd-Devletü'l-Osmaniye
- Miftâh-üs-Seâde ve Misbâh-üs-Siyâde fî Mevduât-ul-Ulûm
- Nevâdir-ül-Ahbâr fî Menâkıb-il-Ahyâr
- Şerh-ul-Ahlâk el-Adûdiyye.
- Risâletün fil-Ferâiz.
- Risâletün fil-Kazâi vel-Kader.
- El-Câmi fil-Mantık.
- Şerh-i Hadîs-i Erbe'în.
- Risâlet-üş-Şifâ fî Devâ-il-vebâ.
- Tabakât-ül-Fukahâ.
- Muhtasarun fî İlm-in-Nahv.
- Şerh-ul-Cezerî fî İlm-il-Kırâat.

## Dış bağlantılar

- [Taşköprülüzâde'nin Mevzû'âtu'l-ulûm'undaki İlimler Tasnîfi Üzerine](http://web.firat.edu.tr/sosyalbil/dergi/arsiv/cilt15/sayi2/115-146.pdf) - Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
- Aḥmad ibn Muṣṭafá Ṭāshkubrīʹzādah, (haz. Mümin Çevik) (1975), *Mevzuat'ül Ulûm 2 Cilt*, Üçdal Neşriyat.