# Türkmenistan müziği > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenistan_m%C3%BCzi%C4%9Fi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Türkmenistan müziği, https://tr.wikipedia.org/wiki/T%C3%BCrkmenistan_m%C3%BCzi%C4%9Fi (CC-BY-SA-4.0) **Türkmen halkının müziği** konargöçer yaşayan Orta Asya Türk toplulukları [Kırgızlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zlar) ve [Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar)ın halk müzikleri ile yakından ilişkilidir. Türkmen müziğinde önemli geleneksel müzisyenler arasında gezgin şarkıcılar ile şifacı ve sihirbaz gibi davranan [baksı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baks%C4%B1) adı verilen [şaman](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eaman)lar ve [dutar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dutar) ([lavta](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lavta)) gibi enstrümanlarla şarkı söyleyen şamanlar yer alır. Bakşı, eskiden Türkmen toplumunun tuydukçular ile birlikte en önemli müzisyenleriydi. Türkmenistan'ın millî şairi, [koşuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ko%C5%9Fuk)ları ile tanınan, 18. yüzyılda yaşamış [Mahtumkulu Firaki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahtumkulu_Firaki)'dir. Orta Asya klasik müzik geleneği olan [muğam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mu%C4%9Fam) Türkmenistan'da muğamlar adıyla anılır. Muğam, Türkmenistan'da bir dutarcı ve gidyacı tarafından veya sadece dutarcılardan meydana gelmiş bir topluluk tarafından icra edilen bir pan-Orta Asya klasik müziğidir.[^1] ## Millî marş Türkmenistan'ın Sovyetler Birliği dönemindeki [millî marş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mill%C3%AE_mar%C5%9F)ı, [Veli Muhatov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Veli_Muhatov) tarafından bestelenen ve sözleri [Aman Kekilov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aman_Kekilov)'a ait olan *Türkmenistan* idi. Marş, bağımsızlığın ilânından 6 yıl sonra (1997'de) ömrünün sonuna kadar devlet başkanlığını yürütmüş [Saparmurat Niyazov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saparmurat_Niyazov) tarafından bestesi ve güftesi yazılan *Bağımsız, Tarafsız, *[*Türkmenistan*](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenistan_Ulusal_Mar%C5%9F%C4%B1) (Garaşsyz, Bitarap Türkmenistan) olarak değiştirildi. ## Çalgılar ### Dutar Dutar, Türkmen halk müziğinin en bilinen çalgısıdır. muğamlar ve saltıklardan [kırklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rklar) ve nevailere kadar birçok tarzda kullanılır. *Sazanda* adı verilen profesyonel müzisyenler tarafından çalınır. Düğünler, doğumlar gibi olayları kutlamak için çalınmıştır. ### Tuyduk Tuyduk, [zurna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zurna)ya benzer bir nefesli çalgıdır. Türkmenler, çamurdan şekil verilen [Âdem](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82dem)'in ruhu olmadığına inanırlar. Sadece Başmelek rolündeki [Cebrail](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cebr%C3%A2il), tuyduk ezgileri sayesinde ona hayat verebilirdi. Bir Türkmen efsanesine göre, tuyduk [şeytan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeytan) tarafından icat edildi. Bir kutlama için antik çağlardan günümüze kadar ulaşan misafir davet etme ritüeli vardır. İki tuyduk çalgıcısı birbirinin önünde durur, enstrümanlarını yukarı doğru çevirir ve uyum içinde çalar. Bunu yaparken de bu ritüelin [Şamanizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eamanizm)le bağlantılı olduğunu andıran sihirli dairesel hareketlerde bulunurlar. ### Dili tuyduk Dili tuyduk, bir [Türkmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler) üflemeli çalgısıdır. Ağırlıklı olarak Türkmen halk müziğinde kullanılan [klarnet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Klarnet)e benzeyen, tek sazlı bir çalgıdır. Enstrümanın menzili, altı parmak deliğinin önerdiğinden daha büyüktür, üst perdedeki sesler nefes kontrolü ile elde edilir. Dili tuyduklar baharda, sazların uzamaya başladığı zamanlarda bir çoban tarafından birkaç dakika içinde oyulabilir. Ancak bir polis bandosu için bir dizi pirinç enstrümanın şehre gelmesi için para ve zaman yatırımı gerekir. ### Gargı tuyduk Gargı tuyduk, efsaneye göre kökeni [Büyük İskender](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skender)'e dayandığı sanılan uzun bir neydir ve eski Mısır'da da bir benzerinin olduğu düşünülmektedir. Gargı, [Türkmen Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmence)nde "kamış" anlamına gelir.[^2][^3] ## Dış bağlantılar - [BBC Radio 3 Audio (105 dakika): Türkmenistan – Aşkabat'ta Noel.](http://www.bbc.co.uk/programmes/p005y19t) Erişim tarihi: 25 Kasım 2010. - [TurkmenCafe – Türkmen müzik sitesi.](http://www.turkmencafe.com/) - [Türkmen müziklerini ve videolarını dinleyin ve izleyin. TMHits.com](http://www.tmhits.com/) - [Türkmen müzik sitesi - Dünya Belli](https://www.dunyabelli.com) - [Türkmen müzik tarihinin fotoğrafları](https://web.archive.org/web/20050413193832/http://www.hauntedink.com/almaty/photos8.html) - [Türkmen müzik sitesi – Dutar](http://www.dutar.com/) - [Bar mi?](https://web.archive.org/web/20061231082219/http://tika.gov.tr/muzik/cd2/cd2-3.mp3) - [Küşt bölümü](https://web.archive.org/web/20061109184036/http://www.tika.gov.tr/muzik/cd1/cd1-11.mp3) [^1]: Traditional culture and folklore of Turkmenistan. web.archive.org, 3 Mayıs 2005. [^2]: World Music, Vol. 2: Latin and North America, Carribeans, India, Asia and Pacific. Rough Guides Ltd, Penguin Books, s. 24-31. [^3]: Bards of the Golden Road. 2000.