# Türkmen edebiyatı > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmen_edebiyat%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Türkmen edebiyatı, https://tr.wikipedia.org/wiki/T%C3%BCrkmen_edebiyat%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) **Türkmen edebiyatı** ([Türkmence](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmence): Türkmen edebiýaty), Eski [Oğuz Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuz_dil_grubu) ve [Türkmen dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmence)ndeki sözlü ve yazılı metinlerden oluşmaktadır. [Türkmenler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler), [Türk dil ailesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri)nin [Oğuz kolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuz_dil_grubu)nu oluşturan Batı [Türk boyları](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halklar%C4%B1)ndan [Oğuz Türkleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar)nin doğrudan torunlarıdır. Ortak Türk edebiyatının tarihi yaklaşık 1.300 yıllık bir dönemi kapsar.[^1] Yazılı Türkçenin en eski kayıtları [runik yazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Runik_yaz%C4%B1)tlarda bulunur; bunların en bilineni yedinci yüzyıla tarihlenen [Orhun yazıtları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk_yaz%C4%B1s%C4%B1)dır. Daha sonra, 9. ve 11. yüzyıllar arasında, Orta Asya'nın [göçebe](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6%C3%A7ebelik) Türk halkları arasında, modern [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler), Türkmen ve [Azerbaycan halkları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azeriler)nın dilsel ve kültürel ataları olan Oğuz Türkleri'nin [Dede Korkut Kitabı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dede_Korkut_Kitab%C4%B1) ve [Kırgızlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zlar)ın [Manas Destanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manas_Destan%C4%B1) gibi [sözlü](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%B6zl%C3%BC_edebiyat) [destan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Epik_%C5%9Fiir) geleneği ortaya çıktı. [Malazgirt Meydan Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malazgirt_Meydan_Muharebesi)'nden sonra Oğuz Türkleri 11. yüzyıldan itibaren [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'ya yerleştiler. Daha önceki sözlü geleneklerine ek olarak, bu yeni yerleşimciler arasında Arap ve [Fars edebiyatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars_edebiyat%C4%B1)ndan büyük ölçüde etkilenen yazılı bir edebi gelenek ortaya çıktı.[^2] Türkmen edebiyatının en erken gelişimi Oğuz Türklerinin edebiyatıyla yakından ilişkilidir.[^3] Türkmenler, Eski Oğuz ve [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) (11-12. yüzyıllarda [Selçuklular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uklu_Hanedan%C4%B1) tarafından) dillerinde yazılmış bir dizi edebi eser üzerinde, çoğunlukla [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan) ve [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'den olmak üzere, diğer Oğuz Türk kökenli halklarla ortak iddialara sahiptir. Bu eserler arasında Dede Korkut Kitabı, [Köroğlu Destanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6ro%C4%9Flu_Destan%C4%B1), "[Leylâ ile Mecnun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Leyl%C3%A2_ile_Mecnun)" ve "[Yusuf ve Züleyha](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_ve_Z%C3%BCleyha)" yer almaktadır.[^4] Bununla birlikte, modern Türkmen edebiyatının belirgin bir şekilde 18. yüzyılda [Mahtumkulu Firaki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahtumkulu_Firaki)'nin şiiriyle ortaya çıktığı konusunda bir fikir birliği var ve Türkmen edebiyatının babası kabul edilir.[^5][^6] O dönemin diğer önemli Türkmen şairleri [Dövletmemet Azadi](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%B6vletmemet_Azadi) (Mahtumkulu'nun babası), Nurmuhammet Andalyp, Abdylla Şabende, Şeýdaýy, Mahmyt Gaýyby ve Gurbanally Magrupy'dir.[^7] [^1]: Silk Roads programme. [^2]: Babyr. Diwan. Miras, 2004, s. 7. [^3]: Johanson, L.. Concise Encyclopedia of Languages of the World. Elsevier, 6 Nisan 2010, s. 110-113. [^4]: Akatov, Bayram. Ancient Turkmen Literature, the Middle Ages (X-XVII centuries) (in Turkmen). Turkmen State Pedagogical Institute, Ministry of Education of Turkmenistan, 2010, s. 29, 39, 198, 231. [^5]: Turkmenistan Culture. Asian recipe, 9 Ağustos 2022. [^6]: Levin, Theodore. Music of Central Asia. Indiana University Press, 2016, s. 128. [^7]: Nurmuhammet Andalyp. Dunya Turkmenleri.