# Türkiye Türkmenleri > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_T%C3%BCrkmenleri > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Türkiye Türkmenleri, https://tr.wikipedia.org/wiki/T%C3%BCrkiye_T%C3%BCrkmenleri (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8d/Yoeruek10.jpg) * (CC-BY-SA-3.0)* - **Grup:** Türkiye Türkmenleri - **Diller:** Türkçe (Anadolu ağızları, Rumeli ağızları, Kıbrıs ağzı) - **Dinler:** İslam (Hanefi Sünni ve Alevi-Bektaşi ya da Caferi) - **İlgili gruplar:** Azerbaycan Türkleri, Türkmenistan Türkmenleri **Türkiye Türkmenleri** ya da **Anadolu Türkmenleri**[^1], **Anadolu Oğuzları**[^2][^3][^4][^5] veya kısa söylenişiyle **Türkmenler** ([Osmanlıca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1ca) تركمنلر), [Selçuklular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uklu_Hanedan%C4%B1) döneminde [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu) ve çevresinde [Türkmeneli](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmeneli_%28T%C3%BCrkiye%29) denen bölgelerde yerleşmeye başlayan, dilleri [Türkiye Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e)ne bağlı [Anadolu ağızları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_a%C4%9F%C4%B1zlar%C4%B1) içinde ele alınan ve [Türkiye Türkleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler)ni oluşturan [Oğuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar) oymakları [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman) olup, [Hanefi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hanefilik) [Sünni](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCnnilik) ve [Anadolu Aleviliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alevilik) (Türkmen Aleviliği ya da [Kızılbaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lba%C5%9F)) olarak görülür. Anadolu'nun Türkleşmesi sürecinde etkili olmuşlardır.[^6] *Türkmen* (تركمنلر) ve *Yörük* (يوروك) kelimeleri tarihî belgelerde eş anlamlı olarak da kullanılmıştır. [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) arşiv belgelerinde, yerleşim durumuna ve şekline bağlı olarak köylü «Türk» olarak adlandırılırken, göçer veya yarı-göçer topluluklar «Türkmen» ya da «Yörük» tabiriyle anılmışlardır.[^7] Aşiretler, yerleşik veya konar-göçer olma durumlarına ve bulundukları bölgelere göre «Türkmen» ya da «Yörük» adını almışlardır.[^8] Kimilerine göre [Kızılırmak](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1l%C4%B1rmak)'ın doğusundakilere *Türkmen* batısındakilere ise *Yörük* denir. [Maraş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahramanmara%C5%9F) ve [Malatya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malatya) çevresinde yaşayan [Dulkadirli Türkmenleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dulkadiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) için Osmanlı kaynaklarında hem *Türkmen* hem de *Yörük* tabiri birlikte kullanılmıştır.[^9] Etnik olarak akraba oldukları [Türkmenistan Türkmenleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler) (Horasan Türkmenleri) ile aynı adı taşıdıkları gibi kimi uruğ/oymak adları da ortaktır. Türkmen aşiretleri, boy beyi (*İnallu* boyunun adı İnal-oğlu Hamza Bey'den, *Gündüzlü* boyunun adı Gündüz-oğlu İbrahim Bey'den gelir), kethüda adı, soylarının adı, yaşadıkları yerlerin adı, iktisadî faaliyet ve bunun sonucu olarak besledikleri hayvanlar veya tarıma ait faaliyetleri gibi pek çok sebebe dayalı olarak ad almaktadırlar.[^10] Anadolu'nun Türkleştirilmesinde aktif rol oynamışlardır. [Bizanslılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile mücadelelerinde [Selçuklular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uklu_Hanedan%C4%B1) uç bölgelerine Türkmenleri yerleştirmek suretiyle fetih hareketlerini kolaylaştırma yoluna gitmişler ve [Türkistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkistan)'dan [Teke Türkmenleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekeler_%28a%C5%9Firet%29) ile diğer Türkmen oymaklarını Anadolu'ya yerleştirmeye başlamışlardır.[^11] [Anadolu Selçuklu Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Sel%C3%A7uklu_Devleti)nin tarihindeki en büyük Türkmen ayaklanması olan 1240 yılındaki [Babai ayaklanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baba%C3%AE_Ayaklanmas%C4%B1) ve peşinden 1243 yılında [Moğollar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Follar)la yapılan [Kösedağ Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6seda%C4%9F_Muharebesi)nde yenilmeleri üzerine [Ahiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahilik) ve Türkmenler katledilmişlerdir.[^12] İlginç biçimde Anadolu Türkmen aşiretlerinin önemli bölümü, özellikle de Alevi olanlar, Horasan'dan gelmişlerdir.[^13][^14] [Horasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan_%28%C4%B0ran%29), Selçukluların Anadolu'ya uzanmadan önce kaldıkları Hazar ötesi Oğuz toprağıdır. Oğuzların bölgedeki yoğunluğunu vermesi bakımından “Horasan’ın her tarafı Türk cephesidir” diyen [Yakûbî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yakub%C3%AE)’nin (öl. 897) Harezm ile Hazar denizi arasındaki bölgeye “Oğuz çölü” demesi önemlidir.[^15] ## Adlandırma ![Doğu Anadolu Bölgesinde 1696 tarihli Türkmeneli (Turcomanie) haritası](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f9/Ottoman_Empire_1696_by_Jaillot_cropped_and_Caucasus.jpg) *Doğu Anadolu Bölgesinde 1696 tarihli Türkmeneli (Turcomanie) haritası (Alexis-Hubert Jaillot, public-domain)* ![Yaklaşık 1700 yılında Johann Baptist Homann (1644-1724) tarafından yapılan haritada Anadolu'da (Natolia) Türklerin İmparatorluğu (Imperii Turcici) ve bunun içinde ayrı bölge olarak Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yer alan Türkmeneli (Turcomanoe) ile Pers İmparatorluğu (Imperium Persicum) yani Kızılbaş Türkmenlerce İran'da kurulan Safevî Devleti (1501-1736)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Jomann_Imperium_Periscum.jpg/1280px-Jomann_Imperium_Periscum.jpg) *Yaklaşık 1700 yılında Johann Baptist Homann (1644-1724) tarafından yapılan haritada Anadolu'da (Natolia) Türklerin İmparatorluğu (Imperii Turcici) ve bunun içinde ayrı bölge olarak Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yer alan Türkmeneli (Turcomanoe) ile Pers İmparatorluğu (Imperium Persicum) yani Kızılbaş Türkmenlerce İran'da kurulan Safevî Devleti (1501-1736) (Johann Homann, public-domain)* ![Doğu Anadolu Bölgesinde 1730 tarihli Türkmeneli (Turcomania) haritası](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fc/1730_Seutter_Map_of_Turkey_%28Ottoman_Empire%29%2C_Persia_and_Arabia_-_Geographicus_-_MagniTurcarum-seutter-1740.jpg/1280px-1730_Seutter_Map_of_Turkey_%28Ottoman_Empire%29%2C_Persia_and_Arabia_-_Geographicus_-_MagniTurcarum-seutter-1740.jpg) *Doğu Anadolu Bölgesinde 1730 tarihli Türkmeneli (Turcomania) haritası (Matthäus Seutter, public-domain)* ![Orta ve Kuzeydoğu Anadolu'da 1829 tarihli Türkmeneli (Turkomanien) haritası](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/Das_Osmanische_Reich_in_Asien_1829_Turkey_and_Caucasus.JPG/1280px-Das_Osmanische_Reich_in_Asien_1829_Turkey_and_Caucasus.JPG) *Orta ve Kuzeydoğu Anadolu'da 1829 tarihli Türkmeneli (Turkomanien) haritası (Das\_Osmanische\_Reich\_in\_Asien\_1829.JPG : Olahus derivative work: Geagea ( talk ), public-domain)* **Boz-Ok** ve **Üç-Ok** diye iki ana kola ayrılan **Oğuz**, etimolojik olarak *oġuz* \< *oḳ-u-z* «oklar» demektir[^16] ve [*ok*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ok) (“boy, kabile”[^17]) kelimesi ile ikili organ adlarında (*ağız, diz, göz, boynuz*) rastlanan *-z* ikil-çoğul ekine (*formans*[^18]) dayanır. Diğer [Oğuzlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar)dan ayırt edebilmek için, Müslüman olan Oğuzlar, Türkmen adıyla anılmaya başlanmıştır. **Türkmen** kelimesi ilk olarak [Orta Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_T%C3%BCrk%C3%A7e) dönemine ait [Divânu Lügati't-Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2nu_Lug%C3%A2ti%27t-T%C3%BCrk)'te «Türkmen» (**تُركْمانْ**) olarak geçer ve "*Bunlar Oğuzlardır. Bunlara Türkmen denilmesinde bir hikâye vardır, şöyledir: ...*" biçiminde tanımlanır[^19]. Etimolojik olarak *Türkmen* kelimesi *-men/man* kuvvetlendirme (mübalağa) eki ile kuruludur[^20] ve benzer örnekler arasında *kocaman*, *küçümen*, *karaman*, *sarman* (\< *sarıman*), *kösemen*, *kölemen*, *şişman* türevleri de vardır. [Başkurt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9Fkurtlar) kökenli Türkolog [Zeki Velidi Togan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zeki_Velidi_Togan), “Umumi Türk Tarihine Giriş”[^21] adlı eserinde, «Oğuz’un arsızı Türkmen’in delisine benzer» biçiminde bir darb-ı mesel kullanır. Bu tabir, Türkmenlerin Oğuzlara göre daha terbiyeli ve medeni olduğunu ifade eder.[^22] [Mehmet Fuad Köprülü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fuat_K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC) ve [Martijn Theodoor Houtsma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Martijn_Theodoor_Houtsma)'ya göre, *Türkmen* adı Oğuzlara sonradan verilmiştir ve Müslüman olan Oğuzlar için kullanılmıştır.; [Wilhelm Barthold](https://turkipedia.org/tr/wiki/Wilhelm_Barthold)'a göre, *Türkmen* adının eski olduğu, aslı hakkında yeterli bilginin olmadığı ve Oğuzların Türkmen adı ile de anıldığı şeklindedir.; [İbrahim Kafesoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Kafeso%C4%9Flu) ve [Omeljan Pritsak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Omeljan_Pritsak)'a göre, *Türkmen* adı eski bir siyasi topluluk adıdır ve Oğuzlar ile [Karluklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karluklar) bu siyasi topluluğa giren kavimlerdendir.[^23][^24] Günümüzde **Türkmen** adı uluslararası arenada Türkmenistan Türkmenleri (Orta Asya Türkmenleri, Türkmensahra Türkmenleri) için kullanılırken, Türkiye'de, özellikle de halk arasında (*Türkmen* ya da *Türkman* olarak), yaygın biçimde Türkiye Türkmenleri (Balkanlar, Anadolu, Suriye) için kullanılmaktadır. Oğuzların Müslüman olanları *Türkmen* adıyla anılmaya başladıktan ve bir kısmının Batıya yönelmesinden sonra [Hazar Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazar_Denizi)'nin doğusunda ([İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'daki [Horasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan_%28%C4%B0ran%29) ile bugünkü [Türkmenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenistan)'ı oluşturan [Maveraünnehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%A2ver%C3%A2%C3%BCnnehir) ile [Harezm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm)) kalanlar **Doğu Türkmenleri** olarak, Hazar Denizi'nin batısında (Türkiye, Balkanlar, Suriye, Irak, Azerbaycan) kalanlar ise **Batı Türkmenleri** olarak da adlandırılmaktadır. **Hazar ötesi Türkmenleri** adı Türkiye'den bakış açısına göre Hazar'ın doğu yakasındaki Türkmenistan (ya da Yaka) Türkmenlerini, Türkmenistan'dan bakış açısına göreyse etnik olarak Türkmenistan Türkmenlerinden ayrımlaşan Hazar'ın batısındaki [Kafkas Türkmenleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya_T%C3%BCrkmenleri)ni belirtir. *Doğu Türkmenleri* adı ayrıca Doğu Anadolu-Azerbaycan-İran eksenindeki [Akkoyunlular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular) ile [Karakoyunlular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karakoyunlular) için de kullanılır. Oğuz-Türkmen coğrafyasının en uzak doğusunda izole olarak [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in)'de ([Çinghay](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87inghay), [Gansu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kansu) ve [Sincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sincan_Uygur_%C3%96zerk_B%C3%B6lgesi) yörelerinde) yerleşik yaşayan ve Oğuzların [Salur boyu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salur_boyu)ndan gelen [Salarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salarlar) (Salırlar) Sünni ([Nakşibendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nak%C5%9Fibendilik)) Müslüman olup dilleri Kıpçak-Türkmen özellikleri gösterse de, *Türkmen* olarak adlandırılmaları oldukça nadirdir[^25][^26] ve daha çok Türkmenistan kaynaklarında Sincan Uygur Özerk Bölgesinde yaşayan 5 bin nüfuslu [Çin Türkmenleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in_T%C3%BCrkmenleri) (Hıtayli Türkmenler) ile birlikte Salarlar da *Türkmen* (= Türkmenistan Türkmeni) olarak nitelendirilir ve her ikisi de *Çin Türkmeni* olarak kabul edilir.[^27] Oğuz kökeninden gelen Anadolu Türkleri için Selçuklulardan günümüze tarihi kaynaklarda **Türkmen** adı kullanılır ve bu *Türkmen* tanımına Oğuz dışı Türkler ([Türkiye Kıpçakları](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_K%C4%B1p%C3%A7aklar%C4%B1), [Gürcistan Kıpçakları](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrcistan_K%C4%B1p%C3%A7aklar%C4%B1)) dahil edilmez. Anadolu'da Türklerin/Türkmenlerin yoğun olup devletleştiği bölgeler [Türkmeneli](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmeneli_%28T%C3%BCrkiye%29) olarak adlandırılır ve bu *Türkmenya* bölgeleri Batılıların yaptığı haritalarda da yansır: [Doğu Anadolu Bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Anadolu_B%C3%B6lgesi)nde *Turcomanie* (1696), *Turcomania* (1730), Orta ve Kuzeydoğu Anadolu'da *Turkomanien* (1829). Yaklaşık 1700 yılında [Johann Baptist Homann](https://turkipedia.org/tr/wiki/Johann_Baptist_Homann) (1644-1724) tarafından yapılan haritada Anadolu'da (*Natolia*) Türklerin İmparatorluğu (*Imperii Turcici*) ve bunun içinde ayrı bölge olarak Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yer alan Türkmeneli (*Turcomanoe*) bulunmaktadır. Tarihçi [İlber Ortaylı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lber_Ortayl%C4%B1) bir makalesinde [Ceneviz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cenova)li ve [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik)li tüccar ve diplomatların, 12. yüzyılda, Türkiye'yi *Turchia* ve *Turkmenia* olarak tanımladıklarını belirtir.[^28] Bütün dünyanın Osmanlıyı «Türk» olarak gördüğü bir çağda Osmanlıyı «Devlet-i Aliyye» olarak adlandıran Osmanlı [ulema](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulema)sının, Türk ve Türkmenleri küçümsedikleri, kendilerini Türk saymadıkları görülmektedir.[^29] Tarihçi [Bernard Lewis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bernard_Lewis)'e göre, Osmanlı düşüncesinde Osmanlı=Türk özdeşliği yoktur; zira, *Osmanlı* sıfatı yalnız hanedan için kullanılır ve Osmanlılar *Türk* adını önceleri göçebe Türkmenlerle, Yörükler için; daha sonraları, kaba saba Türkçe konuşan Anadolu köylüleri ile taşralılar için kullanmışlardır.[^30] Anadolu, Suriye ve Irak'ta yaşayan Türk teşekkülleri, 16. ve 17. yüzyıllarda genel olarak **Türkmen** ve **Yörük** şeklinde ikiye ayrılırdı. [Faruk Sümer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Faruk_S%C3%BCmer)'e göre, *Türkmen* adı, Anadolu'nun [Kızılırmak](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1l%C4%B1rmak)'tan itibaren doğu ve güneyde kalan bölgeler ile Suriye ve Irak'ta yaşayan aşiretler tarafından kullanılırken *Yörük* tabiri, Kızılırmak'tan Adalar ve Marmara denizi kıyılarına kadar uzanan yerlerdeki teşekküller ile Rumeli'nde bulunan cemaatleri ifade etmekteydi.[^31][^32][^33] [Faruk Kadri Timurtaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Faruk_Kadri_Timurta%C5%9F) (önceki soyadı: Demirtaş, 1925 - 1983) *Osmanlı Devrinde Anadolu'da Oğuz Boyları* adlı makalesinde Avşarları tanıtırken, Yörük-Türkmen ayrımı yaparak *1. ****Yörükler arasında Avşarlar*** (Kütahya, Aydın) ve *2. ****Türkmen illeri arasında Avşarlar****: Doğu ve Güney Anadolu'da: A) Halep Türkmeni Avşarları: a) Köpekli Avşarı, b) Gündüzlü Avşarı c) Avşar oymağı; B) Dulkadırlı Avşarları: 1. İmanlu Avşarı, 2. Kozan mıntıkası Avşarları, 3. Kars (Zülkadiriye) deki Avşar oymakları, 4. Bozok Avşarları, 5. Yeni il; C) Bozulus Avşarları* biçiminde sınıflandırmıştır.[^34] Kimilerine göre uzun mesafeli yatay/ova/bozkır göçebeliği yapanlar **Türkmen**, daha kısa mesafeli dikey/dağ göçebeliği yapanlar ise **Yörük** olarak tanımlanır.[^35] *Yörükler*, büyük bir olasılıkla *Türkmenler****in bir kolu ise de, giysileri, yerleşme biçimleri, gelenek görenek ve ağız değişiklikleri, bu iki topluluğu birbirinden ayırmaktadır. Bunun, Anadolu'ya değişik tarihlerde gelmiş olmalarından kaynaklandığı söylenebilir. Güneybatı ve Güney Anadolu'daki Yörük ve Türkmen oymaklarına bağlı boylardan Abdal, Akçakocalı, Takami, Karakeçili, Çepni, Avşar, Sancaklılar ****Türkmen****; Yağcılar, Tahtacılar, Kınıklar ve Alpaslanlar gibi boylar, ağız özellikleri bakımından daha çok ****Yörük**** öbeğine girmektedirler.***[^36]*** ***[***Yusuf Halaçoğlu***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Hala%C3%A7o%C4%9Flu)*** *****Anadolu'da Aşiretler, Cemaatler, Oymaklar (1453-1650)***** adlı kitabında kimi aşiret ve oymakları *****Türkmen***** adıyla verirken kimilerini de *****Yörük***** olarak ayırır.***[^37] *Türkmen* ve *Yörük* kelimeleri tarihi belgelerde eş anlamlı olarak da kullanılmıştır.[^38] Türkmen kimliği ve kültürü kimi yörelerde yalnızca [Alevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alevilik) inançlı Türklerce temsil edildiğinden, bu yörelerde halk arasında *Türkmen* kelimesi yalnızca *Alevi* anlamındadır. Örnek olarak, [Kars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kars_%28il%29) - [Ardahan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ardahan_%28il%29) illerinde yaşayan Aleviler *Türkmen* adıyla anılırlar.[^39] Fakat, [Balıkesir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bal%C4%B1kesir)'de ise hepsi de etnik olarak Türkmen olsa da, Sünni olan Yörükler ve [Manavlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manavlar) ile Alevi olan [Çepniler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87epniler) hariç yalnızca Alevi [Tahtacılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tahtac%C4%B1lar) *Türkmen* olarak adlandırılır. Günümüzde [Edremit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edremit%2C_Bal%C4%B1kesir) ve çevresindeki Tahtacılara, Yörükler tarafından Türkmen denilmektedir. Bu yörede Türkmenlikten kasıt Alevilik veya Kızılbaşlıktır. Kısacası Balıkesir Edremit'te Türkmenlik, Tahtacılık ve Alevilik/Kızılbaşlık bir şekilde eklemlenmiştir denilebilir. Aynı kökenden gelmelerine rağmen farklı adlarla anılmalarının inanç boyutundan kaynaklandığı, her iki grup tarafından vurgulamaktadır. Türkmenler ve Yörükler her ne kadar birbirleri için *aramızda soğan zarı gibi ince fark var* deseler de bu farklı dinsel inanç içindeki boylar arasında hemen hemen hiçbir sosyal ilişkinin bulunmadığı gözlemlenmektedir.[^40] [Orta Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karahanl%C4%B1_T%C3%BCrk%C3%A7esi) dönemine ait [Divânu Lügati't-Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2nu_Lug%C3%A2ti%27t-T%C3%BCrk)'te [Kâşgarlı Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2%C5%9Fgarl%C4%B1_Mahmud) Oğuz (**اُغُزْ**) kelimesi için «Oguz: Bir Türk Boyudur. Oğuzlar Türkmendirler. bunlar yirmi iki bölüktür; her bölüğün ayrı bir belgesi (= [''damga''](https://turkipedia.org/tr/wiki/Damga_%28i%C5%9Faret%29)) ve hayvanlarına vurulan bir alâmeti vardır, Birbirlerini bu belgelerle tanırlar» deyip boyları sıralamış; *Yaparlı*, *Kızık* ve *Karkın* boylarını listeye almamış, fazladan [Çarukluğ](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87aruklu%C4%9F_boyu) (**جَرُقْلُغْ**) boyunu eklemiş, fakat damgasının belli olmadığını da vurgulamıştır.[^41] ## Tarih ![Hazar ötesi tarihî ilk Türkmen (Müslüman Oğuz) bölgeleri:, Horasan (A), Maveraünnehir (B), Harezm (C)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/Khorasan-Mawaralnahr-Khwarizm.jpg) *Hazar ötesi tarihî ilk Türkmen (Müslüman Oğuz) bölgeleri:, Horasan (A), Maveraünnehir (B), Harezm (C) (Phoenix2, CC-BY-SA-3.0)* ![1721 yılına ait haritaya göre Türkmenler (Turcomans): Doğu Anadolu'da (Ermenistan Armenia), İran Azerbaycan'ında (Kürdistan Curdistan), Suriye'de (Arabia Deserta)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a1/Ancient_Kurdistan.png) *1721 yılına ait haritaya göre Türkmenler (Turcomans): Doğu Anadolu'da (Ermenistan Armenia), İran Azerbaycan'ında (Kürdistan Curdistan), Suriye'de (Arabia Deserta) (User:Awat at English Wikipedia, public-domain)* 10. yüzyılın ikinci yarısından sonra [Oğuzlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar)dan iki ana kopma olmuş; bunlardan birinci kısım (Yunan kaynaklarında *Guz*, Rus kaynaklarında *Torki*; → [Peçenekler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pe%C3%A7enekler) ve [Gagauzlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gagavuzlar)) [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'in kuzeyinden [Balkanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar)'a inerken, [Selçuk Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uk_Bey) önderliğindeki ikinci kısım ise [Oğuz Yabguluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuz_Yabgulu%C4%9Fu)nun bir uç şehri olan [Cend](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cend)'de kalmıştır.[^42] Selçuk Bey, Cend'de bir toplantı meclisi kurarak [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam)iyete geçme kararı almıştır.[^43] Müslüman olan Oğuzları, diğer soydaşlarından ayırt edebilmek için [Türkmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler) denmeye başlanmıştır. Bundan sonra gittikçe yerleşip yaygınlaşan Türkmen adı, 13. yüzyıldan itibaren tamamen Oğuz adının yerini almıştır.[^44] İslamiyeti seçen Selçuk Bey önderliğindeki Oğuzlar (ayrıştırıcı yeni adlarıyla: Türkmenler) [Hazar Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazar_Denizi)'nin batısına, çoğu bugünkü [Türkmenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenistan) topraklarında olan [Maveraünnehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%A2ver%C3%A2%C3%BCnnehir) ile [Harezm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm) ve [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'daki [Horasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan_%28%C4%B0ran%29) bölgesine yönelmiştir. Selçuk Bey önderliğindeki Türkmenler bölgedeki [Gazneli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazneliler)-[Karahanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karahanl%C4%B1lar)-[Samani](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%A2m%C3%A2n%C3%AEler) mücadelesinde hassas bir denge siyaseti takip etmişler, fakat Karahanlı ve Gaznelilerin eş zamanlı olarak yaptıkları askerî harekâtta Karahanlıların Maveraünnehir'i Gaznelilerin de Horasan'ı ele geçirmeleri üzerine Türkmenler siyasi açıdan bir kıskaca girmişlerdir.[^45] Türkmenlerin Samanilerle başlayan ittifakları sonucu Maveraünnehir'e geçişleri, Karahanlılar ile arka arkaya yaptıkları savaşlar neticesinde elde ettikleri başarılarla hızlanmış Selçuk'un 1009'da 100 yaşında ölümüyle de bu göç hareketi tamamlanmış, Türkmenler bütünüyle Maveraünnehir'e inmiş bulunuyorlardı.[^46] Maveraünnehir'deki Karahanlı hakimiyeti Türkmenlere yeni bir açılım yapmaya müsaade etmeyince, Selçuk Bey'in torunlarından [Tuğrul Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul) Türkmen boylarını alarak çölün gerisine çekilmiş, [Çağrı Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87a%C4%9Fr%C4%B1_%28Horasan_Sel%C3%A7uklu_meliki%29) de Anadolu üzerine keşif gezisine çıkmıştır.[^47] [Horasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan_%28%C4%B0ran%29)'dan [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'ı geçerek [Azerbayca](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCney_Azerbaycan)'a ulaşan Çağrı Bey buraya daha önce gaza ve akın için gelen Oğuz gruplarını güçlerine katmış, [Van Gölü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van_G%C3%B6l%C3%BC) civarında Anadolu'ya [Bizans](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ın kaleleri olan [Vaspurakan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vaspuragan) (Ermeni [Vaspurakan Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vaspurakan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)ndan kalan) ve [Ani](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ani) kalelerine karşı sefer düzenleyerek büyük kazanç sağlamıştır.[^48] 1040 yılındaki [Dandanakan Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dandanakan_Muharebesi)ni kazanan Türkmenler, Gaznelilerin sonunu getirdikleri gibi, [Büyük Selçuklu Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)nin de temellerini atmış oldular.[^49][^50] [Alp Arslan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alp_Arslan) zamanına gelinceye kadar Anadolu [Kafkaslar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya)dan Kuzey Irak'a uzanan bir yay ile Türkmen kitleleri tarafından kuşatılmıştı. XI. yüzyılın ikinci yansından itibaren Sultan Alp Arslan'ın Ani kapısından girerek başlattığı süreç art arda gelen akınlarla 1071 [Malazgirt zaferiyle](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malazgirt_Meydan_Muharebesi) geri dönülmez bir biçimde perçinlenmiş ve Büyük Selçuklu Devletinin kurulmasından 35 yıl sonra da 1077 yılında [Anadolu Selçuklu Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Sel%C3%A7uklu_Devleti) kurulmuş oldu.[^51] [I. Alâeddin Keykubad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Al%C3%A2eddin_Keykubad)'ın 45 yaşında zehirlenerek öldürülmesinden sonra yerine liderlikte ve yönetimde yeteneksiz olan [II. Gıyaseddin Keyhüsrev](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._G%C4%B1y%C3%A2seddin_Keyh%C3%BCsrev) geçmiş ve buna bir de veziri [Sadeddin Köpek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadeddin_K%C3%B6pek)'in yanlış yönlendirmeleri eklenince devletin ana unsuru olan Türkmenlerle yönetimin arası açılmıştır.[^52] Devlet Türkmenler üzerine baskı uygulamaya başlamış, [Ahilik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahilik) önderleri [Ahi Evren](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ah%C3%AE_Evran) ve [Ahi Ahmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahi_Ahmet) hapsedilmiştir.[^53] Bozulmuş olan bu dirlik ve düzenliği Türkmenler lehine yeniden tesis etmek isteyen [Baba İlyas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baba_%C4%B0lyas) ve önde gelen halefi [Baba İshak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baba_%C4%B0shak) müridleri vasıtasıyla geniş ve etkili bir propagandaya başlar ve sonunda Ağustos 1239'da başarısızlıkla neticelenecek olan [Baba İshak ayaklanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baba%C3%AE_Ayaklanmas%C4%B1)nda Türkmen isyanı bastırılmış ve 1240 yılında her iki baba idam edilmiştir. Türkmen isyanından kaçan bu yandaş ve müridleri diğer [heterodoks](https://turkipedia.org/tr/wiki/Heterodoks) zümrelerle dayanışma içine girerek [Babailik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Babailik) hareketini başlatmışlardır. Bu isyanın sonucunda Anadolu Selçuklu Türkmen birliği parçalanmış ve büyük yıkım ve ıstıraplara sebep olan [Moğol istilasına](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Fol_istilalar%C4%B1) maruz kalmıştır.[^54] Yaygınlaşan Moğol istilalarından sonra [Hazar ötesi Türkmenleriyle](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler) Azerbaycan ve Anadolu Türkmenleri ayrı topraklarda yaşamış, kültürlerinde ve dillerinde farklılıklar ortaya çıkmıştır.[^55] Türkmen Türkçesi ve Türkiye Türkçesi 12. ve 13. yüzyıllarda birbirinden ayrılarak farklı gelişim göstermiştir.[^56] Türkistan'daki Mangışlak ve [Balhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkan_%28il%29) Türkmenleri Moğol istilasından fazlaca etkilenmeyip *Hazar Ötesi Türkmenleri* ya da *Yaka Türkmenleri* olarak bugünkü Türkmenistan'ın temelini oluşturmuşlardır.[^57][^58] [Fatih Sultan Mehmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed)’ten başlayarak [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) padişahları, Türk kökenli olmayan [devşirme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dev%C5%9Firme)lere devlet yönetiminde yer vermişlerdir. Bu devşirme yöneticilerin Türkmenlere karşı [vergi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vergi) ve benzeri konularda adaletsiz davranmaları, buna karşılık [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran) şahlarının, özellikle de [Şah Tahmasb](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Tahmasb)’ın devlet idaresinde Türkmenlere görev vermesi, Türkmenlerin Osmanlı Devletinden yüz çevirerek [Safevî Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)ne yönelmelerine sebep olmuştur.[^59] Bundan sonra Anadolu’dan İran’a doğru 17. yüzyılın ortalarına kadar devam eden bir Kızılbaş Türkmen göçü başlamış ve göç eden Türkmenler arasında sayıları çok olmamakla birlikte [Çepniler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87epniler) de vardı.[^60] [Zazaca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zazaca) ya da [Kürtçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt%C3%A7e) konuşan [Tunceli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunceli) Alevilerinin ([Kırmançlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zazalar)) asimilasyona uğramış Anadolu Türkmenleri olduğu ileri sürülür.[^61] ### Moğol istilası ![Moğol istilası öncesi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e3/Ayyubid.png) *Moğol istilası öncesi (No machine-readable author provided. Electionworld assumed (based on copyright claims)., CC-BY-SA-3.0)* 13. yüzyılda [Cengiz Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cengiz_Han) tarafından başlatılan [Moğol istilaları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Fol_istilalar%C4%B1) hareketi, Türk dili için, [Göktürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrk%C3%A7e), [Uygur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_Uygur_T%C3%BCrk%C3%A7esi) ve [Karahanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karahanl%C4%B1_T%C3%BCrk%C3%A7esi) Türkçelerinden sonra Türk dilinin [Orta Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_T%C3%BCrk%C3%A7e) denen yeni bir döneminin ve “Doğu Türk Yazı Dili” ve “Batı Türk Yazı Dili” diye ifade edilen Türk dünyasının doğu ve batı kolunun yazı dili için başlangıç noktasıdır.[^62] [Uç](https://turkipedia.org/tr/wiki/U%C3%A7_beyli%C4%9Fi) (*اوج*) denen Türkmen-Bizans sınırlarındaki Türkmen beyleri Moğol istilası öncesinde Türkiye Selçuklularına bağlı meliklik tarzında idarelerini sürdürürken, istila sonrasında uçlar, iç kesimlerden kaçan Türkmenlerin sığınağı hâline gelmiştir. 13. yüzyılda yaşanan bu göçler ile birlikte uçlardaki Türkmen nüfusunun artması Türkmenlerin kendi hâkimiyetlerini kurmalarını sağlamıştır. Anadolu'nun uçlarında yerleşen Türkmenler, millî kimlik ve kültürlerini buraya taşıyarak, hayat tarzlarını devam ettirmişlerdir. Meydana getirilen beylikler buralarda müesseseler inşa ederek uçların Türkmen tarzında yeniden şekillenmesini sağlamıştır.\Turan, Şakir (2011). [Moğolların Anadolu’yu İstilası Sonrası Batı Anadolu’da Türkmen Tarzında Şekillenme ](http://sbe.dumlupinar.edu.tr/dergi/29/17.pdf) . Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi*, sayı: 20, Nisan 2011, sayfa: 185-194\* ### Rakka iskânı ve sürgünü Osmanlı Devleti 18. yüzyılda Türkmen aşiretlerini on ayrı bölgede iskân etmiştir. Bu bölgeler sırasıyla Kütahya-Aydın, Konya-Karaman, İç-İl ve Teke, Sivas-Erzurum, Çukurova, Diyarbekir-Malatya, Rakka ve Haleb eyaletleri dâhilinde Hama ve Humus, Belih Nehri havalisi, Harran-Ovası, Menbic Nahiyesi, Kıbrıs adası ve Rumilidir.[^63] 18. yüzyılda iskân edildikleri yerde huzursuzluk sebebi olan veya iskâna karsı çıkan aşiretler öncelikli olarak [Rakka Eyaleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rakka_%28eyalet%29)ne (ایالت رقه) sürülmüştür.[^64][^65] Rakka bölgesine 18. yüzyıl başlarından itibaren başlamak üzere, sırasıyla 1706, 1709, 1712, 1717, 1718, 1719, 1723, 1726, 1729, 1731 yılları arasında on farklı zamanda aşiret sürgünü yapılmıştır.[^66] Sürgün burada aşiretleri yerleşik düzene geçirebilmek amacıyla bir iskân metodu olarak kullanılmıştır.[^67] Rakka bölgesinde yapılan iskân çalışmalarıyla devlet, bölgede Arap unsuruna karşı bir muvazene oluşturmak gayesi gütmüştür.[^68] Osmanlı Devleti zamanında Suriye'de bulunan bazı Arap aşiretlerinin baskısı sonucunda Türkmenler Anadolu'nun içlerine göç etmeye zorlanmıştır. Ortaya çıkan olumsuz nüfus değişimi Osmanlı Devleti'ni tedbir almaya itmiştir. Aneze Araplarının saldırısını önlemek için Rakka Eyaletine Türkmen aşiretleri yerleştirilmeye başlanarak güneydeki Arap saldırılarının önü alınmaya çalışılmıştır.[^69] Bazı Türkmen boylarının bu bölgelere yerleştirilme nedenlerinden biri de isyan etmelerinden dolayı cezalandırma amaçlıdır.[^70] ## Yerleşiklik ve göçebelik Ana|Konar-göçer Türkler Hakanları [Kınık boyu](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1n%C4%B1k_boyu)ndan olan [Büyük Selçuklu Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) döneminde [Horasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan_%28%C4%B0ran%29)'dan gelen Oğuz-Türkmenlere Anadolu'nun kapısını ardına kadar açan 1071 [Malazgirt Zaferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malazgirt_Meydan_Muharebesi)'nden sonra [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat)'ta 1072 - 1074 yılları arasında yazılan [Divânu Lügati't-Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2nu_Lug%C3%A2ti%27t-T%C3%BCrk)'te yirmi iki bölükten (boydan) oluştuğunu söylediği Oğuzların (Türkmenlerin) ilk boyunu «birincisi ve başları Kınık'lardır ve zamanımızın hakanları bunlardandır»[^71] diyerek veren [Kâşgarlı Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2%C5%9Fgarl%C4%B1_Mahmud) **yatuk** (**يَتُقْ**) kelimesini iki örnekle şöyle tanımlar: « يَتُقْ نانكْ *yatuk nenğ* atılan, unutulan her şey. Tenbele يَتُقْ كِشي *yatuk kişi* denir. Oğuzlardan bir takımları vardır ki şehirlerinden dışarıya çıkmazlar, savaş yapmazlar. Onun için bunlara يَتُقْ *yatuk* denir, "tenbeller ve atılmışlar" demektir.»[^72] Oğuzlarca/Türkmenlerce yerleşikliğin henüz "tembellik edip yan gelip yatma" olarak görüldüğü o çağdan yıllarca sonra bile [Fatih Sultan Mehmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) döneminden beri tutulmaya başlanan Osmanlı [tahrir defterleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tahrir)nde konar-göçer Türkmenlerin göçerliği bırakıp konarlıkta karar kılan/kıldırılan kısmı **yatık** yerine **oturak** olarak adlandırılmış (*Oturak Bahadırlı, Oturak Barza, Oturak Çebi, Oturak Çepni, Oturak Kızıklı* ...), göçerlikte ısrar edenler ya da göz yumulanlar ise **göçer** (ya da **yürük/yörük**) olarak (*Göçer Barza* ...[^73]) kaydedilmiştir. Türkmenler köken olarak [hayvancılık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hayvanc%C4%B1l%C4%B1k) ([sığır](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1%C4%9F%C4%B1r), [koyun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koyun), [keçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ke%C3%A7i)) yapan, binit (binek hayvanı) olarak [at](https://turkipedia.org/tr/wiki/At)ı yüklet (yük hayvanı) olarak da [deve](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deve)'yi ([çift hörgüçlü deve](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ift_h%C3%B6rg%C3%BC%C3%A7l%C3%BC_deve)) kullanan [yarı göçebe](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6%C3%A7ebelik) (konar-göçer) halktır. Göçebe olarak 11. yüzyılın ikinci yarısında 1071 Malazgirt zaferinden sonra Anadolu'ya yoğun olarak göç edilmiş ve 21. yüzyılın başlarına kadar bu göçebelik azalarak da olsa sürdürülmüştür. Anadolu Türkmenleri içinde göçebeliği en son yakın zamanlarda bırakan grup Yörüklerdir. Osmanlı Devleti'nin, özellikle 16. yüzyılın sonlarından itibaren, bozulmaya başlayan askerî, siyasi ve malî sisteminden en çok konar-göçer gruplar etkilenmiş; sistemi düzeltmek isteyen Osmanlılar, Yörük (dikey göç edenler) ve Türkmenleri (yatay göç edenler) toprağa bağlamak, onları kayıt altına alıp vergilendirmek maksadıyla iskân etmeye zorlamıştır. Özellikle yatay göç yapan Türkmen oymakları arasında iskâna çok direniş gösterilmesine rağmen sonuçta onlardan büyük bir kısmı yerleşmek zorunda kalmış; direnenler ise Anadolu'yu bir ağ gibi ören uzun göç yolları kesintiye uğradığı için yayla/yaylak (yaz geçirilen, yazlanan/yaylanan) veya kışla/kışlak (kış geçirilen, kışlanan) mahallerine yakın yerlerde göçlerine devam edebilmişlerdir. Yörükler ise, kısa menzilli dağ göçerliğinin getirdiği avantaj ile kısmen de olsa göçerliklerine devam edebilmiş ve bu anlamda Yörük kimliği yaşatılabilmiştir.[^74] Başta saray ve ordu olmak üzere İstanbul ile diğer büyük şehirlerin hayvanî gıda tüketiminin karşılanabilmesi ve o devrin en hızlı ulaşım ve savaş vasıtası olan atın geniş ölçüde yetiştirilmesi için göçebe aşiretlerin yaylacılık faaliyetlerinin devam ettirilmesi gerektiğinden, onları tamamen iskân edip de bu alandaki ihtiyacın karşılanamaması riskinin gerçekleşmemesi için Osmanlı devleti konar-göçerlere kısmen göz yummuş, fakat bu faaliyetlerin yapılmasında dahi göçebelerin denetim altında tutulabilir düzeyde olmasına özen göstermiştir.[^75] Çukurova Türkmenleri (ya da Çukurova Yörükleri) konar-göçer yaşama biçiminden toprağa bağlı yerleşik düzene en son geçenlerdir ve bunlar hayvancılığın yanı sıra kilimcilik, demircilik, el sanatları ve tarımla uğraşırlar; bir bölümü de hayvancılığa bağlı olarak yazları yaylalara göçerek bu kültürü sürdürüyorlar.[^76] 2010'lu yıllarda Türkiye'de konargöçer Yörük kültürünün son temsilcileri [Sarıkeçililer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1ke%C3%A7ililer) adı verilen gruptur.[^77] ## Türkiye içi Anadolu Türkmenleri Resim etiket başlangıç|image=Turkey provinces blank gray.svg|width=width|500float=float|right Resim etiket küçük|x=0.342|y=0.188|scale=width|500text=[Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara) Resim etiket küçük|x=0.1|y=0.066|scale=width|500text=[Kırklareli](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rklareli_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.018|y=0.092|scale=width|500text=[Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.076|y=0.11|scale=width|500text=[Tekirdağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekirda%C4%9F) Resim etiket küçük|x=0.024|y=0.166|scale=width|500text=[Çanakkale](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.104|y=0.206|scale=width|500text=[Balıkesir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bal%C4%B1kesir) Resim etiket küçük|x=0.152|y=0.172|scale=width|500text=[Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa) Resim etiket küçük|x=0.158|y=0.14|scale=width|500text=[Yalova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yalova_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.172|y=0.094|scale=width|500text=[İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) Resim etiket küçük|x=0.198|y=0.124|scale=width|500text=[Kocaeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kocaeli) Resim etiket küçük|x=0.228|y=0.144|scale=width|500text=[Sakarya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sakarya) Resim etiket küçük|x=0.266|y=0.122|scale=width|500text=[Düzce](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCzce_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.278|y=0.1|scale=width|500text=[Zonguldak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zonguldak_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.306|y=0.158|scale=width|500text=[Bolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bolu_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.218|y=0.18|scale=width|500text=[Bilecik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilecik_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.254|y=0.216|scale=width|500text=[Eskişehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski%C5%9Fehir) Resim etiket küçük|x=0.182|y=0.23|scale=width|500text=[Kütahya](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCtahya_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.1|y=0.256|scale=width|500text=[Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa) Resim etiket küçük|x=0.064|y=0.29|scale=width|500text=[İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir) Resim etiket küçük|x=0.098|y=0.33|scale=width|500text=[Aydın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayd%C4%B1n) Resim etiket küçük|x=0.112|y=0.388|scale=width|500text=[Muğla](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mu%C4%9Fla) Resim etiket küçük|x=0.156|y=0.33|scale=width|500text=[Denizli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Denizli) Resim etiket küçük|x=0.208|y=0.356|scale=width|500text=[Burdur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Burdur_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.17|y=0.282|scale=width|500text=[Uşak](https://turkipedia.org/tr/wiki/U%C5%9Fak_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.244|y=0.274|scale=width|500text=[Afyonkarahisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afyonkarahisar_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.252|y=0.33|scale=width|500text=[Isparta](https://turkipedia.org/tr/wiki/Isparta_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.236|y=0.392|scale=width|500text=[Antalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antalya) Resim etiket küçük|x=0.33|y=0.32|scale=width|500text=[Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya) Resim etiket küçük|x=0.414|y=0.412|scale=width|500text=[Mersin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mersin) Resim etiket küçük|x=0.362|y=0.378|scale=width|500text=[Karaman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaman_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.404|y=0.308|scale=width|500text=[Aksaray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aksaray_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.412|y=0.242|scale=width|500text=[Kırşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C5%9Fehir_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.394|y=0.212|scale=width|500text=[Kırıkkale](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1kkale_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.382|y=0.148|scale=width|500text=[Çankırı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ank%C4%B1r%C4%B1_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.336|y=0.118|scale=width|500text=[Karabük](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karab%C3%BCk_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.33|y=0.076|scale=width|500text=[Bartın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bart%C4%B1n_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.384|y=0.096|scale=width|500text=[Kastamonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kastamonu_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.478|y=0.078|scale=width|500text=[Sinop](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinop_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.448|y=0.166|scale=width|500text=[Çorum](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87orum_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.478|y=0.224|scale=width|500text=[Yozgat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yozgat_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.438|y=0.276|scale=width|500text=[Nevşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nev%C5%9Fehir_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.448|y=0.338|scale=width|500text=[Niğde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C4%9Fde_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.484|y=0.394|scale=width|500text=[Adana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adana) Resim etiket küçük|x=0.524|y=0.434|scale=width|500text=[Hatay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hatay) Resim etiket küçük|x=0.51|y=0.364|scale=width|500text=[Osmaniye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmaniye_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.554|y=0.324|scale=width|500text=[K. Maraş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahramanmara%C5%9F) Resim etiket küçük|x=0.504|y=0.294|scale=width|500text=[Kayseri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kayseri) Resim etiket küçük|x=0.58|y=0.224|scale=width|500text=[Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.542|y=0.176|scale=width|500text=[Tokat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tokat_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.5|y=0.144|scale=width|500text=[Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.522|y=0.116|scale=width|500text=[Samsun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samsun) Resim etiket küçük|x=0.588|y=0.136|scale=width|500text=[Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ordu_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.63|y=0.14|scale=width|500text=[Giresun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Giresun_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.672|y=0.216|scale=width|500text=[Erzincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzincan_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.618|y=0.296|scale=width|500text=[Malatya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malatya) Resim etiket küçük|x=0.572|y=0.388|scale=width|500text=[Gaziantep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gaziantep) Resim etiket küçük|x=0.58|y=0.414|scale=width|500text=[Kilis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kilis_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.666|y=0.384|scale=width|500text=[Şanlıurfa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eanl%C4%B1urfa) Resim etiket küçük|x=0.612|y=0.344|scale=width|500text=[Adıyaman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ad%C4%B1yaman_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.67|y=0.16|scale=width|500text=[Gümüşhane](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCm%C3%BC%C5%9Fhane_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.698|y=0.132|scale=width|500text=[Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon) Resim etiket küçük|x=0.756|y=0.116|scale=width|500text=[Rize](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rize_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.73|y=0.178|scale=width|500text=[Bayburt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bayburt_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.79|y=0.196|scale=width|500text=[Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum) Resim etiket küçük|x=0.806|y=0.104|scale=width|500text=[Artvin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Artvin_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.862|y=0.114|scale=width|500text=[Ardahan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ardahan_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.874|y=0.156|scale=width|500text=[Kars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kars_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.884|y=0.206|scale=width|500text=[Ağrı](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C4%9Fr%C4%B1_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.926|y=0.186|scale=width|500text=[Iğdır](https://turkipedia.org/tr/wiki/I%C4%9Fd%C4%B1r_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.694|y=0.248|scale=width|500text=[Tunceli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunceli_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.67|y=0.282|scale=width|500text=[Elazığ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Elaz%C4%B1%C4%9F_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.72|y=0.324|scale=width|500text=[Diyarbakır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r) Resim etiket küçük|x=0.766|y=0.372|scale=width|500text=[Mardin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mardin) Resim etiket küçük|x=0.778|y=0.298|scale=width|500text=[Batman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batman_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.842|y=0.328|scale=width|500text=[Siirt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siirt_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.854|y=0.364|scale=width|500text=[Şırnak](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C4%B1rnak_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.848|y=0.294|scale=width|500text=[Bitlis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bitlis_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.764|y=0.254|scale=width|500text=[Bingöl](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bing%C3%B6l_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.822|y=0.256|scale=width|500text=[Muş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mu%C5%9F_%28il%29) Resim etiket küçük|x=0.928|y=0.284|scale=width|500text=[Van](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van) Resim etiket küçük|x=0.948|y=0.348|scale=width|500text=[Hakkâri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hakk%C3%A2ri_%28il%29) Resim etiket son\ Anadolu Türkmenlerinin çoğu asırlar içinde yerleşik hayata geçmiş ve oymak/aşiret bağları yok olmuştur. Yine de oymak ya da aşiret adlarıyla ayırt edici topluluk olarak günümüzde de varlığını sürdüren Türkmen alt grupları bulunmaktadır. ### Yörükler Ana|Yörükler [**Yörükler**](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%B6r%C3%BCkler) ya da **Yürükler** (**Yörük Türkmenleri** ya da **Yörük Türkleri**, Osm. **يوروك**), büyük ölçüde, 17. yüzyıla kadar yerleşik hayata geçmeyerek, yaşamına göçebe olarak devam eden Türkmen topluluklarına verilen isimdir.[^78] Geçimini hayvancılıkla sağlayan göçebe Türkmenlere Yürük denir.[^79] Yörükler gibi açıkça konar-göçer hayatı temsil eden Türkmenler Osmanlı kayıtlarında bazen “Yörük” bazen de “Yörük Türkmenleri” olarak geçmektedir. Bir kavram olarak Yörük kelimesi, Türklerin Anadolu'ya akmaya başlamaları ve aynı zamanda yerleşik hayata hızla yönelmeleri ile ortaya çıkmış; eski geleneksel tarzını devam ettirmek isteyen Türkmen grupları bu adla adlandırılmaya başlanılmıştır.[^80] Osmanlı kanunnamelerinde genelde konargöçer olarak nitelendirilseler de bütün Yörük gruplarının konargöçer olmadıkları da görülmekte ve yerleşik (belgelerde: *mütemekkin* ya da *oturak ve sakin*) durumda olan Yörükler de bunmaktadır.[^81] Yörüklerin başında bulunan kişiye “mir-i Yörükan” ya da “Yörük Beyi” denir.[^82] *Yörük ~ Yürük* kelimesi *yörümek ~ yürümek* fiilinden gelir.[^83] Müslüman olup hem Sünni hem de Alevilik görülür. - **Anadolu Yörükleri** : İçel Yörükleri, Alaiye Yörükleri, Tekeli Yörükleri, Bursa Yörükleri, Haruniye Yörükleri, Maraş Yörükleri, Ankara Yörükleri, Eğridir Yörükleri, Araç Yörükleri, Taraklı Yörükleri, Murtana Yörükleri, Nacaklı Yörükleri, Nasırlı Yörükleri, Eski Yörük, Toraman Yörükleri, Tacirleri Yörükleri, Tor Yörüğü.[^84] - **Rumeli Yörükleri** : [Tanrıdağı Yörükleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanr%C4%B1da%C4%9F%C4%B1_Y%C3%B6r%C3%BCkleri) (Karagöz Yürükleri[^85]), Naldöken Yörükleri, Kocacık Yörükleri (Kızıl Oğuzlar[^86]), Ofcabolu Yörükleri, Vize Yörükleri, Yanbolu Yörükleri, Selanik Yörükleri.[^87] Tekirdağ Yürükleri.[^88] Rumeli ağızlarındaki ilk hecede *o \> u* ve *ö \> ü* daralmaları tipiktir ve Anadolu'da *Yörük* olarak geçerken Rumeli'de *Yürük* biçimi kullanılır. ![Yörüklerin son kalıntısı (kırmızı), Sağda Antalya ilinin üst tarafındaki kırmızı alan Honamlı Yörükleri coğrafyasıdır](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/52/Yoruk-map.gif) *Yörüklerin son kalıntısı (kırmızı), Sağda Antalya ilinin üst tarafındaki kırmızı alan Honamlı Yörükleri coğrafyasıdır (Batzaria at İngilizce Vikipedi, CC-BY-SA-3.0)* **Ankara Yörükleri** (Yörükân-ı Ankara), 16. yüzyılda [Ankara Vilayeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_Vilayeti)nin Ankara Sancağını yurt olarak kullandıkları gibi, Ankara'nın batısında Sivrihisar, Sultanönü (Eskişehir), Kütahya ve Karahisar-ı Sâhib (Afyon), Aksaray sancakları ve güneyde Karaman eyâletine tabi topraklara kadar uzanan geniş topraklardaki yerleşim yerlerini (köy, mezraa) yurt olarak kullanmışlardır. Ankara Yörükleri, 1523/30 ve 1571 yılına ait [tahrir defterleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tahrir)ne göre, Ulu Yörük, Kasaba Yörükleri, Haymana (Büyük ve Küçük), Karalar, Taceddinlü ve Aydın Beylü taifelerinden oluşmakta idi. 1571 yılına ait tahrir defterinde Ankara Yörüklerinin Kasaba Yörükleri denen bölümüne kaydedilmiş olan [*Karakeçilü*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karake%C3%A7ili_a%C5%9Fireti) cemaatinin şehirde yerleşik olduğu belirtilmiştir. Konar-göçerlerin şehre yerleşmelerinin olağan bir durum olduğu ve şehir hayatının canlılığının konar-göçer halkı şehre çektiği bilinmektedir. Sancak bölgesinde Yörüklerin davalarına “Yörük kadısı” bakmıştır.[^89] **Makedonya Yörükleri** [Makedonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_Makedonya)'da yaşarlar.[^90] #### Honamlı Yörükleri Ana|Honamlı Yörükleri [**Honamlı Yörükleri**](https://turkipedia.org/tr/wiki/Honaml%C4%B1_Y%C3%B6r%C3%BCkleri) ya da **Honamlılar**: Önce Batı Toroslar'a (Antalya, Isparta ve [Teke Yarımadası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Teke_Yar%C4%B1madas%C4%B1)na) yerleşen, sonra da Orta Toroslar'a ([Aladağlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alada%C4%9Flar_Mill%C3%AE_Park%C4%B1), [Binboğalar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Binbo%C4%9Fa_Da%C4%9Flar%C4%B1) ve Adana civarına) yayılmış Yörüklerdir.[^91] Toroslara Aydın yöresinden dağılmış olması ile hala Anadolu'nun güneyinde Adana, Mersin, Maraş havalisinde Yörüklere “Aydınlı” olarak hitap ederler.[^92] Honamlı aşiretinin mahalle olarak da adlandırılan 9 obası vardır: *Çoşlu, Ötgünlü (Hacı İbrahimli ve Hacı Mehmetli), Telliler, Elekli (Hacı Celilli), Karaevli, Recepli, Karsavurdanlı, Eskiler obası, Hacı Abdilli*.[^93] Honamlı Yörükleri tarafından yetiştirilen ve bu yörük aşireti tarafından günümüze kadar korunmuş olan, adını da Yörüklerden alan ve son yıllara kadar genel olarak [kıl keçisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1l_ke%C3%A7isi) tabiri içinde yer alan [Honamlı keçisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Honaml%C4%B1_ke%C3%A7isi), ancak son birkaç yıldır kıl keçisinden çok farklı morfolojik ve verim özelliklerinin olduğu fark edilerek, Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğü tarafından yeni bir keçi ırkı olarak tescil edilmiştir. Honamlı keçisinin yayılma alanı Akdeniz Bölgesi Toros Dağları etekleri, Antalya, Konya, Isparta üçgeninde Yörüklerin yoğun olarak yaşadıkları bölgelerdir.[^94] Konar-göçerlikten yerleşik hayata geçen Honamlıların köyleri:[^95][^96][^97] - [Isparta](https://turkipedia.org/tr/wiki/Isparta_%28il%29) iline bağlı köyler. [Akkeçili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akke%C3%A7ili%2C_Senirkent), [Gedikli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gedikli%2C_%C5%9Earkikaraa%C4%9Fa%C3%A7), [Yeşilyurt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ye%C5%9Filyurt%2C_S%C3%BCt%C3%A7%C3%BCler) (Sığırlık) - [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya) iline bağlı köyler: [Cankurtaran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cankurtaran%2C_Ak%C5%9Fehir), [Çayırbaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ay%C4%B1rba%C5%9F%C4%B1%2C_Yunak), [Değirmenköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/De%C4%9Firmenk%C3%B6y%2C_Ak%C5%9Fehir), [Dudullu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dudullu%2C_Ak%C5%9Fehir), [Sarayköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sarayk%C3%B6y%2C_Ak%C5%9Fehir), [Örnekköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96rnekk%C3%B6y%2C_Kad%C4%B1nhan%C4%B1), [Kayabaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kayaba%C5%9F%C4%B1%2C_Bey%C5%9Fehir)[^98] - [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara) iline bağlı köyler: [Yağcıoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ya%C4%9Fc%C4%B1o%C4%9Flu%2C_Polatl%C4%B1) - [Antalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antalya) iline bağlı köyler: [Bereket](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bereket%2C_Manavgat), [Çakış](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ak%C4%B1%C5%9F), [Çolaklı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87olakl%C4%B1%2C_Manavgat), [Taşağıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ta%C5%9Fa%C4%9F%C4%B1l%2C_Manavgat), [Karagöz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karag%C3%B6z%2C_Aksu) [Kemerağzı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemera%C4%9Fz%C4%B1%2C_Aksu), [Çalkaya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87alkaya%2C_Aksu) (Mandırlar) - [Adana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adana) iline bağlı köyler: [Başdeğirmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9Fde%C4%9Firmen%2C_Ceyhan), [Aydınyurdu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayd%C4%B1nyurdu%2C_Sar%C4%B1%C3%A7am) #### Sarıkeçili Yörükleri Ana|Sarıkeçililer [**Sarıkeçililer**](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1ke%C3%A7ililer) (**Sarıkeçili Yörükleri, Sarıkeçili Türkmenleri, Sarıkeçi, Sarıkeçilü, Sarıkeçilili, Sarıkeçülülü**), [Mersin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mersin) ilinin (eski: İçel) [Silifke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silifke) ilçesinde yaşayan Sünni sarışın[^99] konar-göçer Türkmenlerdir ve **Yörük kültürünün son temsilcisidirler**.[^100][^101] Oğuz boylarından hangisine mensup olduğu belli değildir.[^102] Eskiden İçel, Aydın, Konya, Karahisâr-ı Sahib, Akşehir ve Saruhan sancakları, Doğanhisarı Kazası (Konya sancağı), Antalya Kazası (Feke Sancağı), Eğridir, Isparta, Burdur, Dazkırı ve Uluborlu kazaları (Hamid sancağı), Tavşanlı, Honoz Kazası ([Kütahya Sancağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCtahya_Sanca%C4%9F%C4%B1)) (6) onların yaşadığı çevreler idi.[^103] Sözü edilen bu yerleşim birimlerindeki Sarıkeçililerin tamamı yerleşmiştir.[^104] Bugün sadece 200 hanelik bir Sarıkeçili ailesi konar-göçer hayat sürdürmektedir.[^105] Kışları Içel-Silifke-Gülnar-Anamur sahillerinde yazları da Konya'nın Seydişehir-Beyşehir yaylalarında kira ile yazlamaktadırlar.[^106] Yaz kış *ev* dedikleri kıl çadırlarda kalırlar.[^107] Sarıkeçililerin dili başlıbaşına incelenecek bir konudur; çok güzel Türkçe konuşurlar.[^108] Kadınları erkekten kaçınmaz; yabancı erkeklerle beraber otururlar ancak konuşmaktan imtina ederler.[^109] Besledikleri kıl keçisinin ormana zarar vermesinden dolayı orman müdürlüğünce hareketleri kısıtlanmaktadır.[^110] 2010'lu yıllarda Türkiye'de konargöçer Yörük kültürünün son temsilcisidirler.[^111] [Ethnologue](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ethnologue)'da İran'da \[slq\] koduyla yer alan diller arası bağlantı|Salchuq|en|Salchuq language dilinin tükendiği ve muhtemelen [Güney Azericesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCney_Azericesi)nin \[azb\] diyalekti olduğu yazılıdır.[^112] Anadolu versiyonu Eski Anadolu Türkçesi içinde ele alınır. **Eski Anadolu Türkçesi, Eski Anadolu Oğuzcası**: Kimileri *Eski Anadolu Oğuzcası, Eski Türkiye Türkçesi, Eski Oğuzca, Eski Oğuz Türkçesi* olarak da adlandırır.[^113] **Selçuklu dönemi Türkçesi**[^114]**, Selçukluca**: [Anadolu Selçuklu Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Sel%C3%A7uklu_Devleti)nin resmi ve edebiyat dili Farsça[^115] iken, ahalinin kullanım dili Türkçedir.[^116] **Beylikler dönemi Türkçesi, Beylik Türkçesi**: Anadolu'da eski Doğu Türkçesinin kalıntılarından da ayıklanmış Oğuzcaya dayalı yepyeni bir yazı dilinin kuruluş dönemidir. Anadolu Selçuklu Devletinin parçalanmasıyla (1307) oluşan [Anadolu Beylikleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_beylikleri) dönemini temsil eder. Zaman bakımından XIII. yüzyıl sonlarından XV. yüzyıl başlarına, yani [Osmanlı Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin öteki Beyliklerin varlığına son veren güçlü bir devlet durumuna geçişine kadar uzanır. Ancak, Selçuklu Türkçesinin bitişi ile Beylikler dönemi Türkçesinin başlangıcını birbirinden kesin sınırlarla ayırmak mümkün değildir; XIII. yüzyıl sonu, bu iki dönemi birbirine kaynaştıran bir halka durumundadır.[^117] **Osmanlıcaya geçiş dönemi Türkçesi**: Anadolu Beyliklerinin siyasi varlıklarına son verilip Osmanlı idaresinde birleştirildikleri dönemdir.[^118] **Yeni Oğuzca**: [Yeni Çağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni_%C3%87a%C4%9F)'da [Yeni Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni_T%C3%BCrk%C3%A7e) dönemi Oğuzların dilini kapsar. Pratikte *Batı Oğuzcası* (Türkiye, Gagauz, Azeri) ve *Doğu Oğuzcası* (Türkmenistan, Horasan, Güney Harezm Oğuzcası) olarak ikiye ayıranlar[^119][^120] bulunsa da en geniş sınıflandırmayı yapan [Gerhard Doerfer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gerhard_Doerfer), dilbilimsel anlamda bugün sekiz Türk “dilini” (Oğuzca, Kıpçakça, Uygurca, Güney Sibiryaca, Yakutça, Halaçça ve Bolgarca) ayırt etmekte ve bunlardan biri olan Oğuzca'yı 5 (daha önce 3: Batı, Orta, Kuzey) lehçeye ayırmaktadır:[^121][^122] **Batı Oğuzca** = [Türkiye Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) **Orta Oğuzca** = [Azerbaycan Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerice) ve [Doğu Anadolu Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_a%C4%9F%C4%B1zlar%C4%B1) **Güney Oğuzca** = [Kaşkayca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9Fkayca) ve akraba ağızlar (İran) **Kuzey Oğuzca, Kuzeybatı Oğuzca** = [Türkmence](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmence) (Türkmenistan) **Doğu Oğuzca, Kuzeydoğu Oğuzca** = [Horasan Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan_T%C3%BCrk%C3%A7esi) (İran; ve Özbekistan'daki *Özbek Oğuzcası* dahil) [Faruk Kadri Timurtaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Faruk_Kadri_Timurta%C5%9F)'a göre günümüzde Yeni Oğuzcanın Doğu kolunu [Türkmenistan Türkmencesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmence), Batı kolunu [Azerice](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerice) ve [Türkiye Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) teşkil etmektedir ve Türkiye Türkçesinin tarihi dönemleri ve o dönemlerin temsilcileri şöyle sınıflandırılır:[^123] I. **Tarihî Türkiye Türkçesi** (XIII.-XX yy.) 1. [**Eski Anadolu (Türkiye) Türkçesi**](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_Anadolu_T%C3%BCrk%C3%A7esi) (XIII.-XV. yy.) a. **Selçuklu Türkçesi** → [Sultan Veled](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultan_Veled), [Ahmet Fakih](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Fakih) (Çarhnâme, Kitâbu Evsâfı Mesâcidi'ş-Şerîfe), [Şeyyad Hamza](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyyad_Hamza) (Yusuf ve Züleyha, Dâstân-ı Sultan Mahmud) ve [Dehhâni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoca_Dehh%C3%A2n%C3%AE) ile [Yunus Emre](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunus_Emre)'nin Selçuklu zamanı Türkçesinin hususiyetlerini de gösteren manzumeleri b. **Eski Osmanlıca** → XIV. yüzyılda yetişen [Âşık Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82%C5%9F%C4%B1k_Pa%C5%9Fa) ([Garibnâme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Garibn%C3%A2me)), [Kadı Burhaneddin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1_Burh%C3%A2neddin) (Divan), [Mesud bin Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mesud_bin_Ahmed) (Süheyl ü Nevbahar, Ferhengname-i Sadi Tercümesi, Cemşid ü Hurşid) ve XV. yüzyılda yaşayan [Süleyman Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_%C3%87elebi_%28%C3%A2lim%29) (Mevlid), [Ahmed-i Dâ'i](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed-i_D%C3%A2%C3%AE) (Divan, Çengname), [Yazıcızâde Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yaz%C4%B1c%C4%B1z%C3%A2de_Mehmed) (Muhammediyye), [Mercimek Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merc%C3%BCmek_Ahmed) (Kâbusnâme), [Şeyhî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh%C3%AE) (Divan, Harnâme, Hüsrev ü Şirin), [Âşıkpaşazâde](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82%C5%9F%C4%B1kpa%C5%9Faz%C3%A2de) ([Tevârîh-i Âl-i Osman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tev%C3%A2r%C3%AEh-i_%C3%82l-i_Osman)anlam ayrımı gerekli), [Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Pa%C5%9Fa_%28%C5%9Fair%29) (Divan), Sinan Paşa (Tazarrunâme, Maarifnâme, Tezkiretül-Evliya), [Hamdullah Hamdi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamdullah_Hamdi) (Yusuf u Züleyha), [Necâtî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nec%C3%A2t%C3%AE) (Divan) gibi edebiyatçılar 2. [**Osmanlı Türkçesi**](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1ca) (XVI.-XX yy.) a. **Klâsik (Orta) Osmanlıca** (XVI.-XIX yy. ortası) → XVI yüzyılda Divan edebiyatının dilidir. [Bâki](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%A2k%C3%AE), [Fuzûlî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fuz%C3%BBl%C3%AE), [Hayâlî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hay%C3%A2l%C3%AE_Bey), [Taşlıcalı Yahya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ta%C5%9Fl%C4%B1cal%C4%B1_Yahya), [Nef'i](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nef%27%C3%AE), [Şeyhülislam Yahya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zekeriy%C3%A2z%C3%A2de_Yahy%C3%A2_Efendi), [Nâ'ilî](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2il%C3%AE), [Nâbi](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2b%C3%AE), [Nedim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ned%C3%AEm), [Şeyh Galib](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_Galip), [Evliya Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Evliya_%C3%87elebi), [Naima](https://turkipedia.org/tr/wiki/Na%C3%AEm%C3%A2) b. **Yeni Osmanlıca** (XIX. yüz yıl ortası - XX. yy. başı) → 1839 Tanzimat hareketinden sonra : [Şinasi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Ein%C3%A2si), [Ziya Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ziy%C3%A2_Pa%C5%9Fa) ve [Namık Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2m%C4%B1k_Kemal) ile başlar XIX yy sonundaki [Servet-i Fünûn](https://turkipedia.org/tr/wiki/Servet-i_F%C3%BCn%C3%BBn_edebiyat%C4%B1) ile devam eder: [Tevfik Fikret](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tevfik_Fikret), [Cenap Şahabettin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cenap_%C5%9Eahabettin), [Halid Ziya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halid_Ziya_U%C5%9Fakl%C4%B1gil) II. **Modern (Yeni) Türkiye Türkçesi** (XX. yy.) a. [**Yazı dili (Yeni Türkçe)**](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) → günümüz Türkiyesi yazı dili b. [**Anadolu halk ağızları**](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_a%C4%9F%C4%B1zlar%C4%B1) → günümüz Türkiyesi halk dili SAlıntı|orta|*Türk diline kimsene bakmaz-ıdı Türklere hergiz gönül akmaz-ıdı Türk dahı bilmez-idi ol dilleri İnce yolı ol ulu menzilleri *|[Âşık Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82%C5%9F%C4%B1k_Pa%C5%9Fa) ([Garibnâme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Garibn%C3%A2me) 1329)|[^124] Anadolu (Türkiye) Türkmenlerinin diline ait veriler esas olarak üç dönemde yapılan derleme seferberliğiyle ortaya konmuştur: *Birinci dönem*, [Türk Kurtuluş Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1) yıllarında [Rıza Nur](https://turkipedia.org/tr/wiki/R%C4%B1za_Nur)'un Maarif Vekilliği döneminde, [Besim Atalay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Besim_Atalay) gözetiminde [Ahmet Saffet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_Saffet_Ohkay), [Veled Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Veled_%C3%87elebi) ve [Hasan Fehmi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_Fehmi)anlam ayrımı gerekli beylerin çalışmalarıyla yapılmış; 1929-30 yıllarında [Ragıp Hulusi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rag%C4%B1p_Hulusi) tarafından devam ettirilmiş ve malzemeler [Hamit Zübeyr](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamit_Z%C3%BCbeyr) (Koşay) ile [İshak Refet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0shak_Refet) tarafından değerlendirilerek 1932 yılında [Anadilden Derlemeler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadilden_Derlemeler) adıyla bir sözlük olarak yayımlanmıştır ve bu sözlüğün ikinci bölümü *Anadilden Derlemeler II* (Ankara 1952) adıyla Hamit Zübeyr Koşay ve [Orhan Acıpayamlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orhan_Ac%C4%B1payaml%C4%B1) tarafından hazırlanmıştır; *İkinci dönem*, Yine köy köy gezilerek hazırlanan ve 1939 - 1957 yılları arasında [Türk Dil Kurumu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Dil_Kurumu) tarafından yayımlanan 7 ciltlik [Söz Derleme Dergisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%B6z_Derleme_Dergisi)'dir; *Üçüncü dönem*, 1960'lı yıllarda köy köy gezilerek yapılan ikinci derleme ile Söz Derleme Dergisi verileri birleştirilerek oluşturulan ve 1963-1982 yılları arasında Türk Dil Kurumu tarafından yayımlanan 12 ciltlik [Derleme Sözlüğü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Derleme_S%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BC)'dür. Bu üç dönem dışında kişisel derlemeler ve monografik çalışmalar da bir hayli fazladır.[^125][^126] Derlenen bu çalışmalar dilcilerce zaman zaman kullanılarak değişik Oğuz boylarının lehçe ve ağızlarına dair izler yaşayan Anadolu ağızlarında tespit edilmeye çalışılmaktadır.[^127][^128] Selçuklu dönemi ve devamında [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya) ve o yüzyıllarda ona bağlı olan [Kırşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C5%9Fehir) Anadolu'nun en önemli eğitim ve kültür merkezleri olup asırlar boyunca özellikle Konya'da yüzlerce eser kaleme alınmıştır. Konya ve Kırşehir, [Eski Anadolu Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_Anadolu_T%C3%BCrk%C3%A7esi) yazı diline ait ilk eserlerin verildiği yerlerdir ve bu açıdan bakıldığında ve dönemin şartları dikkate alındığında bu yörelerin ağızlarının yazı diline kaynaklık etmemesi neredeyse imkânsız gibi görünmektedir.[^129] ## Kültür Türkmenlerde görülen [evlilik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Evlilik) esas olarak iç evliliktir. Antalya Yörüklerinde evlenen erkek çocuklar iki üç çocuk babası olana kadar babadan ayrılmaz, aynı çadırda yaşardı.[^130] Alevi Türkmenlerle Sünni Türkmenler arasında evlilik hoş karşılanmaz ve Alevilerde kız alışverişi yapanlar düşkün ilân edilebilmektedir.[^131] Velâyet hakkının kız babasından damada geçişini sembolize eden *koltuğa alma* ile *kırmızı kuşak bağlama* geleneği, diğer Türklerde olduğu gibi, Türkiye Türkmenlerinde de görülür. Kırmızı kuşak (gayret kuşağı), gelinin beline kendisinden küçük erkek kardeşi ya da ağabeyi tarafından bağlanır.[^132] Düğünün son günü baba evinden getirilip attan indirilen gelin damadın koluna girmez, damat gelinin koluna girer; zira, damat gelini “koltuklayarak” onun bütün sorumluluğunu babasından devralarak yüklenmiş olur. Bugün Anadolu'da koltuğa alma adeti, genellikle Batı Anadolu'da, Güney Marmara, Ege ve Akdeniz bölgelerinde görülmektedir.[^133] ### Kara çadır **Yörük çadırı** ya da **kara çadır**: Konar-göçer Türkmenlerin (Yörüklerin) yaz kış [ev](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ev) olarak kullandıkları tek [barınak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bar%C4%B1nak) tipi olup genelde *ev* olarak adlandırılır. [Kıl keçisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1l_ke%C3%A7isi) ve [Honamlı keçisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Honaml%C4%B1_ke%C3%A7isi) adı verilen keçi ırklarından kırkılan [yün](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%BCn)ler burularak (*burma*) [eğirmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kirmen)lerde eğirilir ve iki ip birleştirilir (*bükme*). Bükülmüş bu ipler [ısdar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Isdar) adı verilen dokuma tezgâhında 5-6 metre uzunlukta yolluklar (*kanat*) hâlinde kadınlarca dokunur. Bir çadır en az beş, çadır büyüklüğüne göre altı yedi kanattan olur. Bu kanatlar yan yana getirilip dikilir ve birkaç (1-7) direk üstüne gerilir. Oymak başının, aşiret başkanının çadırı en çok direği bulunan çadırdır. Çadırın içi yatılacak, oturulacak, yemek yenilecek bölümler olarak düzenlenmiştir.[^134][^135] ### Giyim kuşam ![Balıkesir Yörük kızının kıyafeti](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/43/Bal%C4%B1kesir_y%C3%B6r%C3%BCkk%C4%B1z%C4%B1.JPG/1280px-Bal%C4%B1kesir_y%C3%B6r%C3%BCkk%C4%B1z%C4%B1.JPG) *Balıkesir Yörük kızının kıyafeti (Alperx at Türkçe Vikipedi, public-domain)* ![Selçuk'ta kadın şalvarı](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Selcuk_woman_edit.JPG/1280px-Selcuk_woman_edit.JPG) *Selçuk'ta kadın şalvarı (User:kitkatcrazy, public-domain)* ![Bulgaristan'da kadın şalvarı](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Schalwari_in_Bulgaria_PD_4.JPG/1280px-Schalwari_in_Bulgaria_PD_4.JPG) *Bulgaristan'da kadın şalvarı (Bin im Garten, CC-BY-SA-3.0)* Tarzlarına göre [giyim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Giyim) dört ana kategoride ele alınır: 1) sarma giyim; 2) bağcıklı giyim; 3) yarı kuplu giyim; 4) tam kuplu giyim (ilikli, düğmeli, pantolonlu, jaketli, mintanlı, çizmeli). Giyim tarihçilerinin (kostüm bilginlerinin) "atlı göçebe giyimi" dedikleri sonuncu tarz giyim yani yarı kuplu giyim, Türkmen ve Yörüklerde rastlanan giyim tarzıdır.[^136] Türkmen şairi [Karacaoğlan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karacao%C4%9Flan)'ın şiirlerinde geçen Türkmen giyim kuşam terimleri araştırmalara konu olmaktadır.[^137][^138][^139][^140] Yörük ve Türkmenlerde el dokumacılığı gelişmiştir. En tipik kadın giyimi [üç etek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9C%C3%A7_etek) denilen ve eteği üç parçalı entaridir. Yörük kadınları da üç etek adı verilen elbise giyip altına da göz alıcı renklerden yapılmış [şalvar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Ealvar) çeker; bulûz yerine ceket kullanıp başlarına da kalın dokuma renkli poşu bağlarlar.[^141] Yörük veya Türkmen poşusu kırmızı, beyaz, yeşil, mavi ve sarı çubuksu desenlidir. Kimileri poşunun altına, alnı kapatacak biçimde, kimileri de üstüne yağlık bağlarlar. Ak, mavi ya da sarı, uzunlamasına çizgili [göynek](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6ynek) (gömlek) giyilir. Yaz mevsiminde erkekler pantolon veya şalvar üzerine gömlek giyerler. Dağ köylerinde bu gömlekler üzerine yün kazaklar giyilir.[^142] Yazlık giysiler ince ve boyanmamış ipliklerden dokunurken, kışlıklar dokunduktan sonra sıklaşması için suda çiğnenir (*depme*) sonra karaya boyanır. Giysiler parçalar katlanarak değil de, üst üste getirilerek dikilir.[^143] Türkmen (Avşar, Barak ...) kızları eskiden [bel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bel)lerine [gümüş](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCm%C3%BC%C5%9F) kakmalı kalın [kemerler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemer_%28giyim%29) takarlar ve kemerin “kaş”larına \[tokalarına\] güneş vurduğunda da parıl parıl parlardı.[^144] [Ayakkabı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayakkab%C4%B1) olarak eskiden [çarık](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ar%C4%B1k), [edik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edik) çizme, [çetik](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87etik) (çedik, iç edik), [yemeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yemeni) kullanılırdı. [Toroslar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toros_Da%C4%9Flar%C4%B1)da yaşayan Türkmen ve Yörükler başlık olarak keçeden yapılan 15 cm yüksekliğinde [fes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fes) ve *tepelik* de denen som gümüşten *taç*, ince ve seyrek pamuklu dokumadan kenarları [oya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nak%C4%B1%C5%9F)lı [yazma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yazma) ve oyalı [tülbent](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9F%C3%B6rt%C3%BCs%C3%BC) kullanırlar. Genç kız başlığı örtüsüz yalın olup *dalfes* adını alır ve kızlar saçlarını uzun tutarlar ve kırk örgü yapar ve her örgüye *belik* denir. Gelinlerde ise beliklerin şakak kısmına gelen örgülerden bir kısmı kısaltılarak [zülüf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Z%C3%BCl%C3%BCf) (ya da kâkül, kekil) yapılır. Evli kadınlar ise *efe* adı verilen bir başlık kullanırlar. [Dul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dul) kadınlar göz alıcı parlak renklerde değil siyah ve mor gibi koyu renkte başlık kullanırlar. Kadın giysileri, [fistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fistan), üçetek, [dolama](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dolama), [cepken](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cepken), [yelek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yelek), şalvar, don, kolçak, bağış, yemeni, edik ve çoraptan oluşur. Erkekler, başlık olarak beyaz keçeden yapılan ve etrafına kefiye sarılan [börk](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%B6rk), kefiyeli fes ve poşu sarılı terlik kullanılır. Erkek giysileri gömlek, şalvar, yelek, aba, kuşak, yemeni ve körüklü çizmeden oluşur.[^145] [Aydın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayd%C4%B1n) yöresindeki Alevi Türkmenlerin kadın baş bağlama şekli ve kullanılan malzemeler diğer Yörük köylerine göre farklı olup bağlanış şekli de özel bir ustalık gerektirir. Başa *tennik* (\< *terlik*) denen ter emici kumaş takke giyilir ve kalıbın önüne de *penez* denen altın dikilir. Tennik üzerine giyilen *keten kulak* saçları ve kulakları örten keten kumaştan yapılan baş örtüsüdür ve çene altından dolanarak tepede birleştirilir ve işlemeli kulakları arkaya salınır ve kaymaması için de *yırtma* tabir olunan tülbent bezle bağlanır. Yırtmanın üzerine *uzun al* ya da *uzun çeki* denen [kırkyama](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rkyama) rengarenk bağ sarılarak arkada fiyonk yapılır ve kaymaması için de uzun alın üstüne *kısa al* denen bağcık kullanılır. Bunların üzerine *tomaka* ya da *ilmeçel* denen gümüş, zincir ve paralardan oluşan alınlık takılır ve yanlardan kulak üstüne kadar iner. Bu baş bağlarının üstüne mevsimine göre saplarından canlı [çiçek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87i%C3%A7ek) iliştirilir. Kadınların üst giyimi olarak *ten gömleği* (ya da *bürümcük gömlek*) denen kolları [bürümcük](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCr%C3%BCmc%C3%BCk) ve kol uçları oyalı göynek giyilir. Ten gömleği üzerine boyun altından genişleyerek bele kadar inen *göğüslük* giyilir. Kadınları esas giysisi üç etek zıbındır. Üçetek üzerine ya da doğrudan gömlek ve göğüslük üzerine *fermile* ya da *cepken* denen kısa yelek giyilir. Bele *şal kuşak* takılır. Etek olarak iş yaparken *önlük* kullanılır. Şalvar bağı olarak [uçkur](https://turkipedia.org/tr/wiki/U%C3%A7kur) (*uşgur*) kullanılır. Kadınların bacak giyimi olarak *kocadon* ya da *şalvar* kullanılır. Ayaklara yün çorap giyilir. Ayakkabı olarak kullanılan [pabuç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayakkab%C4%B1)lar dayanıklı ve sade olup siyah deriden topuksuz yapılır.[^146] [Adana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adana)-[Osmaniye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmaniye) bölgesi giyim kültüründe kadın başlıkları oldukça çok çeşit ve biçim arz etmekte ve kullandığı başlık kadının medeni ve ekonomik durumunu yansıtmaktadır.[^147] [Muğla](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mu%C4%9Fla) ilinin [Milas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Milas) ilçesine bağlı [Çomaklıdağ-Kızılağaç](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87omakda%C4%9Fk%C4%B1z%C4%B1la%C4%9Fa%C3%A7%2C_Milas) birleşik mahallesinde kadınlar günümüzde bile hâlâ gündelik yaşamda geleneksel kıyafetleri (üçetek, göynek, uzun çatal don, öncek ve süslü baş) giymekte ve başlarına doğal çiçekleri takmaktadırlar.[^148] ### Halı Anadolu'da Türkmen ve Yörük [halı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hal%C4%B1)larında her rengin bir dili ve bildirisi bulunur: [kırmızı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rm%C4%B1z%C4%B1) renk dostluğu, sevgiyi; [mavi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mavi) umudu; [yeşil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ye%C5%9Fil) ayrılığı; [sarı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1) nazarı dile getirir. Türkmen halılarında kırmızı renk egemendir ve güneşi temsil eder. [Balıkesir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bal%C4%B1kesir)'de [Yağcıbedir halıları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ya%C4%9Fc%C4%B1bedir_%28hal%C4%B1%29)nın [çözgü](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87%C3%B6zg%C3%BC) ve [atkı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arga%C3%A7)sı yün iplik olup, halılarda, lacivert, kırmızı, bordo (koyu kırmızı), beyaz ve az da olsa siyah renkler kullanılmaktadır; Türkmenler bu halıların ipliklerini boyamada parlak kırmızı rengi kullanırlar, Yörükler, koyu fes rengini seçerler, Avşar'lar ise gül kırmızısını tercih ederler. Türkmen sarısı ile Yörük sarısı, Avşar yeşili farklı tonlardadır.[^149] ### Mutfak Ana|Türk mutfağı ![Geleneksel bir sofra düzeni. (Beypazarı)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a1/Beypazar%C4%B1_Sofras%C4%B1.jpg) *Geleneksel bir sofra düzeni. (Beypazarı) (KayaZaKi, CC-BY-2.5)* Türkmenlerde geleneksel olarak [yemek](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C4%B1da)ler, yer sofrasında [sini](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sini) üzerinde aynı [tabak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tabak)tan yenir. Ana [ekmek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ekmek) türü [yufka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yufka) olsa da, [bazlama](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bazlama) ve [kömbe](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6mbe) de görülür. Yufka aynı zamanda kaşık çatal olarak da (*banak*) kullanılır. [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'nın [Çumra](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87umra) ve [Karapınar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karap%C4%B1nar) ilçelerinde yaşayan Türkmenlerdeki [çorba](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87orba)lar arasında un çorbası, yumurta yemekleri arasında akıtma ve [çılbır](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87%C4%B1lb%C4%B1r), et yemekleri arasında [kavurma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavurma), mülükü (mıkla), sulu köfte ve soğanlama öncelikli yemeklerdir.[^150] [Konya Ovası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya_Ovas%C4%B1) Türkmenlerinde, hayvani gıdalar ([yağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ya%C4%9F), [yoğurt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yo%C4%9Furt), [peynir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Peynir), [çökelek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87%C3%B6kelek)) ve sebzelerin mayıs-ekim ayları arası yaz mevsiminin yakıcı sıcağından uzun süre ekşimeden, kokmadan saklandığı ve üzerleri alta sıcak geçirmeyecek nitelikteki dokuma eşyalarla bastırılarak örtüldüğü yöntem olarak kullanılan [bastırık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bast%C4%B1r%C4%B1k) (*basdırık, basdırak*), evlerin güneşi en geç ve en az gören kuzey ve batı taraflarında yerden 30–40 cm yükseklikte ve 2x3 m boyutunda yapılmış, toprak ve saman karışımı çamurla sıvalı bir tür [buzhane](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buzhane) olup genellikle geçimini hayvancılıkla sağlayan Türkmenlerin koruma ve saklama geleneğinin ortaya çıkardığı bir mekândır.[^151] ### Müzik Ana|Türk halk müziği Orta Asya'daki halk müziğinin, Anadolu [Türk halk müziği](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halk_m%C3%BCzi%C4%9Fi)nin temellerini oluşturması incelenirken, Oğuz ve Kıpçak müziklerinin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir; çünkü bu boylara ait ses sistemleri yalnızca Anadolu'da büyük ölçüde birleşmiştir. Kıpçak müziği [pentatonik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pentatonik) iken, Oğuz müziği pentatonik değildir. Fakat, İdil-Ural bölgesinden daha batıdaki Kıpçakların müzikleri pentatonik olmamakla beraber makamlar ve ritmik yapı bakımından Oğuz müziğinden ayrılır. Anadolu'da Kıpçak halk müziği dizilerinin en yoğun olarak görüldüğü bölge Orta ve Batı Karadeniz bölgesidir.[^152] Anadolu halk müziğinin sözlü ezgilerinin seslendirilmesinde, yerel dil, şive, ağız gibi özellikler ve bunların bütünü içindeki ‘yöresel söyleme üslûbu’ önem taşır. Sözlü seslendirmeye ilişkin bu özellikler bir ezginin hangi yöreye ait olduğunu belirleyen önemli kodlardır.[^153] Güney Türkmenlerinin saz şairleri (ki en güçlüsü [Karacaoğlan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karacao%C4%9Flan)'dır), Ankara-Elmadağ'dan Suriye'nin Rakka vilâyetine kadar olan coğrafyada asırlardır yaşanmış olan hayatı, eserleriyle ebedîleştirmiştir.[^154] ![Türkiye ana halk oyunları dağılım haritası](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Verbreitungskarte_der_t%C3%BCrkischen_Volkst%C3%A4nze.png/1280px-Verbreitungskarte_der_t%C3%BCrkischen_Volkst%C3%A4nze.png) *Türkiye ana halk oyunları dağılım haritası (Maximilian Dörrbecker ( Chumwa ), CC-BY-SA-2.5)* [Türkü](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%BC)ler yapı bakımından uzun hava ve kırık hava diye iki grupta incelenir. [Uzun hava](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uzun_hava) türküler içinde bozlak, maya, garip, kerem, hoyrat, divan, kesik, yanık, müstezat, aydost, türkmeni ve ağıtlar gibi doğaçlamalar bulunur. Kırık hava türküleri doğaçlama değil, belli kalıplar çerçevesinde icra edilir.[^155] Günümüzde [türkü](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%BC)lerin icrasında kullanılan başlıca tavırlar şunlardır: *Zeybek Tavrı, Sürmeli Tavrı (Yozgat Tavrı), Kayseri Tavrı, Konya Tavrı, Silifke Tavrı, Azeri Tavrı, Ankara Tavrı, Âşıklama Tavrı, Karadeniz Tavrı, Rumeli Tavrı, Karşılama, Teke Tavrı*.[^156] **Abdal müziği**: Ezgilerinde Anadolu'ya ait tarihî ve kültürel doku ile Türkmen dilinin duru inceliklerinin bulunduğu Abdal müziği, Çingenelerle karıştırılan [Abdallar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abdallar_%28Bat%C4%B1_Asya%29) tarafından icra edilir.[^157] Abdallar, aşiret ve iskân olaylarını anlatan türkülerin yaşatılmasında önemli katkıları bulunan bir Türkmen topluluğudur.[^158] Ege müziğinin [zeybek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zeybek)ler başta olmak üzere en seçkin örneklerini, davul zurnalarıyla Aydın ve çevresi Abdalları; Anadolu'nun [caz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Caz)'ı olarak görülen [bozlak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bozlak)ları, ilginç form ve ses özellikleriyle halayları, türküleri, oyun havaları, deyişleri, Orta Anadolu Abdalları; âşıklık geleneğinin incelikli söylemlerini, yanık Barak havalarını, [yiğitleme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yi%C4%9Fitleme)leri, Çukurova ve Barak Abdalları emek ve özveri ile yaşatmaktadırlar.[^159] Orta Anadolu Abdal Müziğinin ve [Kırşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C5%9Fehir) ile [Keskin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Keskin) [bozlak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bozlak)larının (Abdal Düzeni ya da Teber Ağzı) temsilcileri arasında [Yağmurlulu Yusuf Usta](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ya%C4%9Fmurlulu_Yusuf_Usta), [Muharrem Ertaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muharrem_Erta%C5%9F), [Çekiç Ali](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87eki%C3%A7_Ali), [Neşet Ertaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ne%C5%9Fet_Erta%C5%9F), [Hacı Taşan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1_Ta%C5%9Fan) sayılabilir.[^160] Abdal müziği kısa sürede kent insanını da etkilemiş, farklı birçok müzik tarzına esin kaynağı olmuştur. [Anadolu pop](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_pop_m%C3%BCzi%C4%9Fi), [Anadolu rock](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_rock) hatta [arabesk müziği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arabesk_m%C3%BCzik)n temel kaynaklarından biri Neşet Ertaş ile rafine olmuş Abdal müziğidir.[^161] Kırşehir yöresi halk müziği kültürünün ağırlıklı yaratıcı etnisitesini Türkmen-Abdalların oluşturduğu görülür ve daha çok erkeklerce icra edilir.[^162] [Bozlak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bozlak): [deve](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deve)lerin yüksek sesle acı acı bağırmaları için kullanılan *bozlamak/bozulamak* fiilinden türetilen *bozlak*, serbest ritimli (uzun hava) ezgiler olup, daha çok Orta Anadolu Bölgesi ve Güney Anadolu Toroslar'ında yaşayan Yörük, Türkmen ve Avşar oymaklarınca kullanılır.[^163] [Musa Eroğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musa_Ero%C4%9Flu)'na göre bozlakların Doğu Anadolu'daki karşılığı [hoyrat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoyrat)lardır.[^164] Bozlaklar diğer halk türküleri gibi aşk, yiğitlik, mertlik, ayrılık, gurbet, sıla özlemi gibi konularla birlikte, özellikle Çukurova'ya has bir konu olan aşiret kavgaları üzerine söylenmekte olup, sözlerinin birçoğu [Karacaoğlan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karacao%C4%9Flan), [Dadaloğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dadalo%C4%9Flu), [Deli Boran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deli_Boran), [Elbeylioğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Elbeylio%C4%9Flu) gibi bölgede tanınmış saz şairlerine aittir.[^165] Her Türkmen oymağının [davul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Davul)-[zurna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zurna) çalan Abdalları vardır ve bu yüzden Avşar ve Türkmen oymaklarına ait Abdallar, bozlak geleneğinin günümüze kadar ulaşmasında önemli bir rol üstlenmişlerdir. Avşarlar ve Türkmenlerle başlayan bozlak kültürü, sonraki dönemlerde bu boylarla etkileşimde bulunan Abdallar tarafından da benimsenmiş ve günümüze kadar ulaşmıştır. Abdallar, âşıklık ve ozanlık geleneğini de çabuk benimsemiş ve aralarından önemli halk ozanları ve âşıklar yetişmiştir.[^166] [Çukurova](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ukurova) dolaylarına ([Adana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adana) ve [İçel/Mersin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mersin) illerinin tamamı, [Kahramanmaraş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahramanmara%C5%9F)'ın batı ve güney sınırları, [Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas_%28il%29), [Kayseri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kayseri) illerinin güney kıyıları, [Niğde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C4%9Fde_%28il%29)'nin doğu-güney sınırları) özgü [ezgi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ezgi)ler, bütün Anadolu ezgileri üzerinde elde edilen bilgilere göre pek bir ayrılığı olmamasına karşın, bölgenin arazi ve iklimi yaşam koşullarına ağır ve zor gelmesi sebebiyle, ister istemez değişik farklar doğurmuştur. Özellikle ezgilerin yaylak (dağlık) yörelerde [tiz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiz)den, yazlak yörelerde de pestten başlaması buna en canlı örnekleri olup, iklim farkına göre soğuk yörelerde söz ve seste "sert" bir yapı, sıcak yörelerde de "yumuşak" bir yapı göze çarpmaktadır. Bu durum, ezgi sözlerine de etkide bulunmuştur; sert sessiz harfler yumuşak sessizlere, sesli harfler de daha koyu bir renge bürünmüştür.[^167] Çukurova türkülerini bozlaklar (uzun havalar) ve topuk havalan (kırık havalar) olmak üzere iki grupta toplamak mümkündür.[^168] [Osmaniye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmaniye_%28il%29)'de ezgiler, Maraş ağzı, Senir ağzı, Varsağı, Gâvur Dağı ağzı, Elbeyli ağzı, Avşar ağzı, Türkmeni ve İskan havası olarak adlandırılmaktadır.[^169] [İç Anadolu Bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C3%A7_Anadolu_B%C3%B6lgesi)nde eskiden düzenlenen içkili, yemekli, kadın oyunculu (çengili), müzikli, oyunlu eğlenceye (âleme) Kırşehir'de “muhabbet”, Ankara'da “cümbüş”, Konya'da “oturak” denir.[^170] #### Oyunlar [**Kaşık oyunları**](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9F%C4%B1k_oyunlar%C4%B1): Orta-Güney Anadolu bölgesine (Konya, Antalya, Mersin illeri) has her elde çifte [kaşık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9F%C4%B1k) ile ritm verilen oyunlar olup türleri arasında *sallanma, meşeli, keklik, sekme sektirme, keklik mengisi* sayılabilir. Aynı zamanda ateş etrafında oynanan *sinsin* oyunu da verilebilecek en güzel örneklerdendir.[^171] #### Çalgılar [Sipsi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sipsi), Türk halk müziği nefesli çalgıları içinde en küçük tiz sese sahip olan çalgılardan biridir. Batı Akdeniz'de Burdur başta olmak üzere Teke yöresinde çalınan sipsi çeşitleri olarak *Burdur sipsisi, kemik sipsi, çifte sipsi, demli çifte sipsi* sayılabilir.[^172] Burdur ve başka yörelerde sazlıklarda yetişen [kamış](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kam%C4%B1%C5%9F)lardan yapılan sipsi, [Manavgat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manavgat) yöresinde [dut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dut) ve [gül](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCl) dalından yapılmaktadır. Sipsi ve zurnanın birleşiminden yapılan ve *sipzur* adı verilen müzik aleti yeni icatlardan biridir. ## Dernekler - Yörük-Türkmen Kültürüne Hizmet, İlim, Sağlık, Eğitim, Araştırma, Kalkınma ve Dayanışma Vakfı (YÖRTÜRK)[^173] - Dünya Yörük Türkmen Dernekleri Birliği Federasyonu - Akdeniz Yörük Türkmen Dernekleri Federasyonu - Serik Yörük Türkmen Derneği - Adana Yörük Türkmen Derneği - Kahramanmaraş Yörükler Türkmenler Derneği - Çukurova Yörük Türkmen Derneği - Kütahya Yörük ve Türkmenler Derneği - Yörükler Kültür Dayanışma ve Yardımlaşma Derneği (Antalya)[^174] - Mersin Yörükler Türkmenler Kültür Derneği - Talas Avşar Türkmenleri Derneği - Honamlı Yörükleri Kültür ve Dayanışma Derneği (HOY-DER 1999)[^175] - Balıkesir Oğuz boyları Karasi Yörük Türkmen Turizm Kültür Derneği ## Ayrıca bakınız - [Irak Türkmenleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak_T%C3%BCrkmenleri) - [Türkmen Tatarları](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmen_Tatarlar%C4%B1) - [Anadolu beylikleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_beylikleri) - [Anadolu ağızları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_a%C4%9F%C4%B1zlar%C4%B1) ## Dış bağlantılar - ORSAM [Ortadoğu Türkmenleri Programı](http://www.orsam.org.tr/tr/ortadoguturkmenleri/sayfalar.aspx?id=1) [^1]: Emre, Ahmet Cevat (1946) Türk Lehçelerinin Mukayeseli Grameri (İlk Deneme) Birinci Kitap Fonetik, İstanbul TDK 1946 (iç kapakta ise İstanbul 1949), adlı kitap Bürhaneddin Erenler Matbaası tarafından basılmış olup, kitabın iç kapağının hemen arkasına Türk Lehçelerinin Mukayeseli Grameri (İlk Deneme) İkinci Kitap Morfoloji (Hazırlanmaktadır) şeklinde ikinci bir kapak konmuş ve eserin ikincisinin yayımlanacağı bu şekilde duyurulmuş fakat bu eser yayımlanmamış ve seri eksik kalmıştır. [Sayfa 174: Anadolu Oğuzları (Türkmenleri)] [^2]: Emre, Ahmet Cevat (1946) Türk Lehçelerinin Mukayeseli Grameri (İlk Deneme) Birinci Kitap Fonetik, İstanbul TDK 1946 (iç kapakta ise İstanbul 1949), adlı kitap Bürhaneddin Erenler Matbaası tarafından basılmış olup, kitabın iç kapağının hemen arkasına Türk Lehçelerinin Mukayeseli Grameri (İlk Deneme) İkinci Kitap Morfoloji (Hazırlanmaktadır) şeklinde ikinci bir kapak konmuş ve eserin ikincisinin yayımlanacağı bu şekilde duyurulmuş fakat bu eser yayımlanmamış ve seri eksik kalmıştır. [Sayfa 174: Anadolu Oğuzları (Türkmenleri)] [^3]: İkinci Türk Tarih Kongresi: Kongrenin Çalışmaları, Kongreye Sunulan Tebliğler, İstanbul: 20 - 25 Eylül 1937, 1. baskı: Kenan Matbaası, 1943, 2. baskı (tıpkıbasım), 2010, Türk Tarih Kurumu (Sayfa 148: Mâtem alâmeti olarak at kuyruğunu kesmek âdetini, eski Anadolu Oğuzları'nda da devam etmiş olduğunu biliyoruz.) [^4]: Togan, Zeki Velidi (1946). Umumi Türk Tarihine Giriş cilt: I, sayfa. 210, İstanbul. [^5]: Turan, Osman (1969). Türk Cihan Hâkimiyeti ve Mefkûresi Tarihi, cilt I-II, İstanbul 1969 [^6]: Emine Erdoğan (1990). Ankara Yörükleri (1463, 1523/30 ve 1571 Tahrirlerine Göre) . OTAM (Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi) sayı 18 [^7]: Aksoy, Erdal (2000). Günümüz Kırıkkale Karakeçili Yörüklerinin Aşiret Yapısı . Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları, 1(165-178). [^8]: Aksoy, Erdal (2000). Günümüz Kırıkkale Karakeçili Yörüklerinin Aşiret Yapısı . Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları, 1(165-178). [^9]: Arşivleri, Devlet. [^10]: İsa Özkan. Herikli Türkmenleri ve Herikli Kelimesinin Etimolojisi . Uluslararası IV. Türk Dili Kurultayı, İzmir-Çesme, 25-29 Eylül 2000 [^11]: Fahrettin Tızlak, Teke Türkmenleri ve Osmanlı Devleti . Antalya Kent Müzesi Projesi yayınıdır [^12]: Mehmet Ali Hacıgökmen. Anadolu Selçukluları Zamanında Sadrü'd-din Konevî'nin Türkmen İsyanlarına Bakışı [^13]: Erdoğan, Kutluay (derleyen), Demir, Tazegül (düzenleyen) (2011). Kars ve Ardahan Türkmenlerinin Dünü ve Bugünü (Millî Mücadeledeki Yerleri). Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi, İlkbahar 2011/58, sayfa: 191-212 [^14]: Özgül, Vatan (2004). Kızılbaşlık ve Türkmenler . Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi, sayı: 32 [^15]: Ata, Aysu (2010). Moğol fütuhatı ve Doğu-Batı Türk yazı dili kavramları üzerine , Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Dergisi, 17, 1 (2010) 29-37 [^16]: Uğurlu, Mustafa (2011). Oğuzca ve "Anadolu Merkezli Oğuz Türkçesi" . Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 6/1 Winter 2011, p. 123-156, Turkey [^17]: Korkmaz, Zeynep (2010). Oğuz Türkçesinin tarihi gelişme süreçleri . Turkish Studies, International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 5/1 Winter 2010 [^18]: Brockelmann, Carl (1954). Osttürkische Grammatik der islamischen Literatursprachen Mittelasiens. Leiden [^19]: Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi, çeviren Besim Atalay, TDK yayınları:523, Ankara 1941, cilt: 3, sayfa: 412-416 [^20]: Daşdemir, Muharrem (2008). Anadolu ağızlarında çekimli yapılarda ortaya çıkan +(E)n eki ve buna bağlı ses değişmeleri . A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi Sayı 36 Erzurum 2008, sayfa: 12 [^21]: Togan, Zeki Velidi (1981), Umumi Türk Tarihi’ne Giriş, İstanbul. [^22]: Erdoğan, Kutluay (derleyen), Demir, Tazegül (düzenleyen) (2011). Kars ve Ardahan Türkmenlerinin Dünü ve Bugünü (Millî Mücadeledeki Yerleri). Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi, İlkbahar 2011/58, sayfa: 191-212 [^23]: Banguoğlu, Tahsin (1959). “Oğuzlar ve Oğuzeli Üzerine”, Türk Dili Araştırmalar Yıllığı Belleten 1959, sayfa: 10 [^24]: Gelekçi, Cahit (2004). Türk Kültüründe Oğuz-Türkmen-Yörük Kavramları . Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Güz 2004, Sayı 1 ISSN 1305-5992 [^25]: Türk Meclisi: Salar (Salur Türkleri). [^26]: Teres, Ersin (2012). Salır Türklerinin kaynakları ve Salır Türkçesi üzerine araştırmalar. Türkiyat Mecmuası, cilt 22, Güz 2012, sayı 2, sayfa: 103-126 [^27]: Marat Durduyev (yazan), Saadettin Gömeç (çeviren). Çin Türkmenleri . Aşkabat, 1992; Tarih Arastırmaları Dergisi, C. 19, S. 30, Ankara 1998, s. 319-364. [^28]: Tarihportali.org- Türkiye Kelimesi. [^29]: Solak, Ömer (2009). II. Meşrutiyet Dönemi Romanında “Türk” ve Türklük . Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi • 21 / 2009 [^30]: Lewis, Bernard (2000). Modern Türkiye’nin Doğuşu. Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara [^31]: Emine Erdoğan (1990). Ankara Yörükleri (1463, 1523/30 ve 1571 Tahrirlerine Göre) . OTAM (Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi) sayı 18 [^32]: Gelekçi, Cahit (2004). Türk Kültüründe Oğuz-Türkmen-Yörük Kavramları . Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Güz 2004, Sayı 1 ISSN 1305-5992 [^33]: Eröz, Mehmet (1991). Yörükler, İstanbul, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı [^34]: Timurtaş, Faruk Kadri (önceki: Faruk Demirtaş) (1949). Osmanlı Devrinde Anadolu'da Oğuz Boyları I . Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi. cilt: 7 sayı: 2, sayfa: 321-365. [^35]: Büyükcan Sayılır, Şeyda (2012). Göçebelik, Konar-Göçerlik Meselesi ve Coğrafi Bakımdan Konar-Göçerlerin Farklılaşması. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi / Journal of Turkish World Studies, XII/1 (Yaz 2012), sayfa: 563-580. [^36]: Arşivlenmiş kopya. [^37]: Halaçoğlu, Yusuf. Anadolu'da Aşiretler, Cemaatler, Oymaklar (1453-1650): Türkmen ve Yörük Grupları [^38]: Eröz, Mehmet (1991). Yörükler, İstanbul, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı [^39]: Erdoğan, Kutluay (derleyen), Demir, Tazegül (düzenleyen) (2011). Kars ve Ardahan Türkmenlerinin Dünü ve Bugünü (Millî Mücadeledeki Yerleri). Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi, İlkbahar 2011/58, sayfa: 191-212 [^40]: Özgül, Vatan (2004). Kızılbaşlık ve Türkmenler . Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi, sayı: 32 [^41]: Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi, çeviren Besim Atalay, TDK yayınları:521, Ankara 1941, cilt: 1, sayfa: 55 [^42]: Kemal Üçüncü (2006). Anadolu ve Balkanların Fethi Sürecinde Türkmen Boylarının Hazar ötesinden Taşıdığı Sözlü Kültürün işlevi . Türk Dünyası Araştırmaları sayı 165, Aralık 2006. [^43]: Ömer Rıza Doğrul. Ebu'l Ferec Tarihi. Türk Tarih Kurumu, 1945. [^44]: Sümer, Faruk. Oğuzlar, Türkmenler : tarihleri, boy teşkilâtı, destanları. Ankara Üniversitesi Basımevi, 1972. [^45]: Kemal Üçüncü (2006). Anadolu ve Balkanların Fethi Sürecinde Türkmen Boylarının Hazar ötesinden Taşıdığı Sözlü Kültürün işlevi . Türk Dünyası Araştırmaları sayı 165, Aralık 2006. [^46]: Kemal Üçüncü (2006). Anadolu ve Balkanların Fethi Sürecinde Türkmen Boylarının Hazar ötesinden Taşıdığı Sözlü Kültürün işlevi . Türk Dünyası Araştırmaları sayı 165, Aralık 2006. [^47]: Kemal Üçüncü (2006). Anadolu ve Balkanların Fethi Sürecinde Türkmen Boylarının Hazar ötesinden Taşıdığı Sözlü Kültürün işlevi . Türk Dünyası Araştırmaları sayı 165, Aralık 2006. [^48]: Prof. Yaşar Yüce-Prof. Ali Sevim: Türkiye tarihi Cilt I, AKDTYKTTK Yayınları, İstanbul, 1991 p 28-29 [^49]: Kemal Üçüncü (2006). Anadolu ve Balkanların Fethi Sürecinde Türkmen Boylarının Hazar ötesinden Taşıdığı Sözlü Kültürün işlevi . Türk Dünyası Araştırmaları sayı 165, Aralık 2006. [^50]: Kemal Üçüncü (2006). Anadolu ve Balkanların Fethi Sürecinde Türkmen Boylarının Hazar ötesinden Taşıdığı Sözlü Kültürün işlevi . Türk Dünyası Araştırmaları sayı 165, Aralık 2006. [^51]: Kemal Üçüncü (2006). Anadolu ve Balkanların Fethi Sürecinde Türkmen Boylarının Hazar ötesinden Taşıdığı Sözlü Kültürün işlevi . Türk Dünyası Araştırmaları sayı 165, Aralık 2006. [^52]: Kemal Üçüncü (2006). Anadolu ve Balkanların Fethi Sürecinde Türkmen Boylarının Hazar ötesinden Taşıdığı Sözlü Kültürün işlevi . Türk Dünyası Araştırmaları sayı 165, Aralık 2006. [^53]: Kemal Üçüncü (2006). Anadolu ve Balkanların Fethi Sürecinde Türkmen Boylarının Hazar ötesinden Taşıdığı Sözlü Kültürün işlevi . Türk Dünyası Araştırmaları sayı 165, Aralık 2006. [^54]: Kemal Üçüncü (2006). Anadolu ve Balkanların Fethi Sürecinde Türkmen Boylarının Hazar ötesinden Taşıdığı Sözlü Kültürün işlevi . Türk Dünyası Araştırmaları sayı 165, Aralık 2006. [^55]: Kara, Mehmet (Hzl. Ahmet Bican Ercilasun), Türk Lehçeleri Grameri. Akçağ Yayınları, 1.Baskı, Ankara 2007, sayfa: 233-234 [^56]: Hacı Veysel Eroğlu. Türkmen Türkçesiyle Türkiye Türkçesinin Akrabalık Adlarının Karşılaştırılması [^57]: Gündüz, Tufan, (1997). Anadolu’da Türkmen Aşiretleri “Bozulus Türkmenleri 1540-1640”, Bilge Yayınları, Ankara. [^58]: Gündüz, Tufan (2008). Anadolu'da Türkmen Aşiretleri. Yeditepe Yayınevi, İstanbul, 2008. ISBN 9789756480823 [^59]: Faruk Söylemez (2004). Anadolu'da Sahte Şah İsmail İsyanı . Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Sayı : 17 Yıl : 2004/2 (71-90 s.) [^60]: Ali Çelik. Karadeniz Bölgesinde Çepni Varlığı ve Samsun'da bir Çepni Köyü [^61]: Yiğit Uysal, Dersimli Anadolu Türkmenleri ve Onların Tarihi Süreç İçerisindeki Yeri Proje Çalışması [^62]: Ata, Aysu (2010). Moğol fütuhatı ve Doğu-Batı Türk yazı dili kavramları üzerine , Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Dergisi, 17, 1 (2010) 29-37 [^63]: Erdönmez, Celâl (2007). "Kıbrıs Tarihi Ders Kitaplarında Osmanlı Devrinde Kıbrıs'a Yapılan Sürgünlerle İlgili Bazı Tespitler" , Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı XV, Isparta 2007, s. 65-90. [^64]: Erdönmez, Celâl (2007). "Kıbrıs Tarihi Ders Kitaplarında Osmanlı Devrinde Kıbrıs'a Yapılan Sürgünlerle İlgili Bazı Tespitler" , Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı XV, Isparta 2007, s. 65-90. [^65]: XVIII. Yüzyıl Rakka Sürgünü. [^66]: Erdönmez, Celâl (2007). "Kıbrıs Tarihi Ders Kitaplarında Osmanlı Devrinde Kıbrıs'a Yapılan Sürgünlerle İlgili Bazı Tespitler" , Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı XV, Isparta 2007, s. 65-90. [^67]: Erdönmez, Celâl (2007). "Kıbrıs Tarihi Ders Kitaplarında Osmanlı Devrinde Kıbrıs'a Yapılan Sürgünlerle İlgili Bazı Tespitler" , Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı XV, Isparta 2007, s. 65-90. [^68]: Erdönmez, Celâl (2007). "Kıbrıs Tarihi Ders Kitaplarında Osmanlı Devrinde Kıbrıs'a Yapılan Sürgünlerle İlgili Bazı Tespitler" , Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı XV, Isparta 2007, s. 65-90. [^69]: Öztürkmen, Ali ve Oytun Orhan (2011). Suriye’de Değişimin Gündeme Taşıdığı Toplum: Suriye Türkmenleri . Ortadoğu Analiz, Kasım 2011 - Cilt: 3 - Sayı: 35, Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi [^70]: Öztürkmen, Ali ve Oytun Orhan (2011). Suriye’de Değişimin Gündeme Taşıdığı Toplum: Suriye Türkmenleri . Ortadoğu Analiz, Kasım 2011 - Cilt: 3 - Sayı: 35, Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi [^71]: Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi, çeviren Besim Atalay, TDK yayınları:521, Ankara 1941, cilt: 1, sayfa: 55 [^72]: Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi, çeviren Besim Atalay, TDK yayınları:523, Ankara 1941, cilt: III, sayfa: 14-15 [^73]: Karaca, Behset (2008). "1522-1532 Tarihlerinde Menteşe Bölgesi Yörükleri" , Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, cilt: 18, sayı: 2, sayfa: 403-440, Elazığ, 2008. [^74]: Büyükcan Sayılır, Şeyda (2012). Göçebelik, Konar-Göçerlik Meselesi ve Coğrafi Bakımdan Konar-Göçerlerin Farklılaşması. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi / Journal of Turkish World Studies, XII/1 (Yaz 2012), sayfa: 563-580. [^75]: Saydam, Abdullah (2009). Sultanın Özel Statüye Sahip Tebaası: Konar-Göçerler . SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Aralık 2009, Sayı: 20, sayfa: 9-31. [^76]: Artun, Erman. “Çukurova Konar-Göçer Türkmenlerinin Halk Kültürlerinde Eski Türk İnançlarının İzleri” [^77]: Sümer, Faruk. Çepni. Türkiye Diyanet Vakfı, 1993, s. 269-270. [^78]: Fahrettin Tızlak, Teke Türkmenleri ve Osmanlı Devleti . Antalya Kent Müzesi Projesi yayınıdır [^79]: Gürdal, Mustafa (1976). "Antalya Yürükleri" . Türk Etnografya Dergisi, Sayı:15 [^80]: Sarı, Serkan (2008). XV-XVI Yüzyıllarda Menteşe, Hamid ve Teke Sancağı Yörükleri . TC. Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Isparta [^81]: Sarı, Serkan (2008). XV-XVI Yüzyıllarda Menteşe, Hamid ve Teke Sancağı Yörükleri . TC. Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Isparta [^82]: Dulkadir, Hilmi (1997). İçel'de son Yörükler: Sartkeçililer, İçel Valiliği Yayınları [^83]: Németh Gyula, A hongfoglaló magyarság kialakulása, Budepest 1930, sayfa: 34 [^84]: Gelekçi, Cahit (2004). Türk Kültüründe Oğuz-Türkmen-Yörük Kavramları . Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Güz 2004, Sayı 1 ISSN 1305-5992 [^85]: Gökbilgin, M. Tayyib (1957). Rumeli'de Yürükler, Tatarlar ve Evlâd-ı Fâtihân . İÜ. Edebiyat Fakültesi yay. no: 748, Osman Yalçın Matbaası, İstanbul [^86]: Kızıl Oğuzlar yahut Kocacıklar hakkında ilk bilgiler ve Anadolu'daki varlıkları [^87]: Gelekçi, Cahit (2004). Türk Kültüründe Oğuz-Türkmen-Yörük Kavramları . Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Güz 2004, Sayı 1 ISSN 1305-5992 [^88]: Çevik, Hikmet (1971). Tekirdağ Yürükleri, Tekirdağ Halkevi Yayını, İstanbul [^89]: Emine Erdoğan (1990). Ankara Yörükleri (1463, 1523/30 ve 1571 Tahrirlerine Göre) . OTAM (Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi) sayı 18 [^90]: Kalafat, Yaşar Kaya (1994). Orta Toroslar ve Makedonya Yörükleri Halk İnançlari Karşılaştırması-I . Millî Folklor, Aylık Türk Dünyası Folklor Dergisi cilt 3, yıl 6, sayı 23, Güz 1994, sayfa 34-36 [^91]: Honamlı Yörükleri. [^92]: Honamlı Yörükleri. [^93]: Honamlı Yörükleri Kültür ve Dayanışma Derneği. [^94]: Honamlı keçisi. [^95]: Honamlı Yörükleri. [^96]: Honamlı Yörükleri Kültür ve Dayanışma Derneği. [^97]: Tanyıldız, Ali (1990). Orta Asya'dan Gedikli mahallesi'ne Honamlı Yörükleri. 2. baskı 1990, Isparta [^98]: Arşivlenmiş kopya. [^99]: Yörüklerin İnanç ve Adetleri. [^100]: NTV MSNBC: Sarıkeçili Yörükleri . Foto-Röportaj Fatih Pınar [^101]: Anadolu'nun Son Göçerleri Sarıkeçililer (47.inci Antalya Film Festivalinde Belgesel dalında yarışan, Yönetmen Yüksel Aksunun Çektiği 'Anadolu'nun Son Göçerleri Sarıkeçililer' belgesel filmi belgesel dalında birincilik ödülü aldı) [^102]: Dulkadir, Hilmi Sarkeçililer . sayfa: 481-488 [^103]: Cevdet Türkay, Oymak Aşiret ve Cemaatla, Tercüman Kaynak Eserler dizisi 1 [^104]: Dulkadir, Hilmi Sarkeçililer . sayfa: 481-488 [^105]: Dulkadir, Hilmi Sarkeçililer . sayfa: 481-488 [^106]: Dulkadir, Hilmi Sarkeçililer . sayfa: 481-488 [^107]: Yavuz Çolak (Vet. Sağ. Tek.). Toroslara hükmedenler: Sarıkeçili yörükleri [^108]: Dulkadir, Hilmi Sarkeçililer . sayfa: 481-488 [^109]: Dulkadir, Hilmi Sarkeçililer . sayfa: 481-488 [^110]: Radikal gazetesi: Sarıkeçili Yörükleri, dağda hapis [^111]: Sümer, Faruk. Çepni. Türkiye Diyanet Vakfı, 1993, s. 269-270. [^112]: Arşivlenmiş kopya. [^113]: Uğurlu, Mustafa (2011). Oğuzca ve "Anadolu Merkezli Oğuz Türkçesi" . Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 6/1 Winter 2011, p. 123-156, Turkey [^114]: Korkmaz, Zeynep (2010). Oğuz Türkçesinin tarihi gelişme süreçleri . Turkish Studies, International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 5/1 Winter 2010 [^115]: Grousset, Rene, The Empire of the Steppes: A History of Central Asia, (Rutgers University Press, 2002), 157; "...the Seljuk court at Konya adopted Persian as its official language.". [^116]: Encyclopedia Britannica: "Modern Turkish is the descendant of Ottoman Turkish and its predecessor, so-called Old Anatolian Turkish, which was introduced into Anatolia by the Seljuq Turks in the late 11th century ad." [^117]: Korkmaz, Zeynep (2010). Oğuz Türkçesinin tarihi gelişme süreçleri . Turkish Studies, International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 5/1 Winter 2010 [^118]: Korkmaz, Zeynep (2010). Oğuz Türkçesinin tarihi gelişme süreçleri . Turkish Studies, International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 5/1 Winter 2010 [^119]: Çoban, M. Selda (2005). Divānu Luġati’t-Türk’te ‘Oguzca’ Kayıtlı Dil Malzemesi , AÜ. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı, Eski Türk Dili Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Doç.Dr. A. Melek Özyetgin, ss. VII+163. [^120]: Eker, Süer (2008). Farsçanın kıskacında Güney Azerbaycan Türkçesi . Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Türkiyat Araştırmaları sayı 9, Güz 2008, sayfa: 183-197 [^121]: Doerfer, Gerhard (1987). İran'da Türkler . 23 Kasım 1987 günü Türk Dil Kurumunda yapılan konuşma'dan: Türk Dili, TDK Yay., Sayı: 431, Kasım 1987 [^122]: Tulu, Sultan (2006). kitap tanıtımı: Gerhard Doerfer/Wolfram Hesche. Türkische Folklore-Texte aus Chorasan, Turcologica 38, Harrassowitz Verlag, Wiesbaden 1998, XIV + 504 S. + 2 harita. Çankaya Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi, Journal of Arts and Sciences Sayı: 5, Mayıs 2006 [^123]: Timurtaş, Faruk Kadri (1977). Türkiye Türkçesi'nin ana hatları. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, c. 23, 1977-1979, sayfa: 175-202 [^124]: Âşık Paşa Garib-Nâme I/1, 1/2 , hazırlayan: Kemal Yavuz, İstanbul, 2000 [^125]: Karahan, Leylâ (1996). Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması, Türk Dil Kurumu Yayınları: 630, Ankara. [^126]: Büyükakkaş, Ahmet (2009). Türkiye Türkçesi Ağız Sözlükleri Üzerine Bir Deneme . Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 4/4 Summer 2009 [^127]: Eratalay, Sevda (2011). Kınık boyunun Alaşehir ağızlarına etkileri . Turkish Studies - International Periodical For The Languages, terature and History of Turkish or Turkic, Volume 6/1 Winter 2011, p. 1039-1056, Turkey [^128]: Atmaca, Emine (2007). Antalya’nın Korkuteli İlçesi Ağzında Görülen Belirgin Ses Hâdiseleri . Dil Araştırmaları Dergisi, Cilt: 1 Sayı: 1 Güz 2007, sayfa: 115-155 [^129]: Erdem, Mehmet Dursun (2005). Kırşehir ve Konya ağızlarının Eski Anadolu Türkçesi yazı dilinin oluşumuna etkisi . Karadeniz Araştırmaları, Sayı: 8, Kış 2005, sayfa: 56-65 [^130]: Kılınç, Nurdan (2010). Antalya yöresi Yörük fıkraları üzerine bir araştırma . T:C. Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, danışman: Mehmet Özçelik, Isparta 2010 [^131]: Aslı, Büyükokutan (2007). Muğla yöresi Alevi Türkmenlerde evlilikle ilgili inanç ve pratikler. Hacı Bektaş Velî Dergisi, yıl: 2007, sayı: 44. [^132]: Demir, Cihangir (2010). Türk topluluklarında evlenme ile ilgili bazı uygulamaların Kütahya-Simav yöresiyle karşılaştırılması [^133]: Tuna, Sibel Turhan (2006). Türk Dünyasındaki Düğünlerde Koltuklama ve Kırmızı Kuşak Bağlama Geleneği . bilig, sayı: 38, yaz'06, sayfa: 149-160 [^134]: Arşivlenmiş kopya. [^135]: Honamlı keçisi. [^136]: Tansuğ, Sabiha (1990). Karacaoğlan ve kadın giyimi . 1. Uluslararası Karacaoğlan ve Çukurova Halk Kültürü Sempozyumu Bildirileri. Arif Ofset, 21-23 Kasım 1990, Adana [^137]: Tansuğ, Sabiha (1990). Karacaoğlan ve kadın giyimi . 1. Uluslararası Karacaoğlan ve Çukurova Halk Kültürü Sempozyumu Bildirileri. Arif Ofset, 21-23 Kasım 1990, Adana [^138]: Altun, Işıl (2007). Karacaoğlan'da şiirsel bir imge olarak giyim, kuşam . A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, sayı 35, sayfa: 217-228, Erzurum 2007. [^139]: Arı, Bülent (2006). Karacaoğlan'ın şiirlerinde sevgilinin giyim kuşamı. Hacı Bektaş Velî Dergisi, yıl: 2006, sayı: 38 [^140]: Tansuğ, Sabiha (1991). Karacaoğlan ve Türk giyiminde düğmeler . II. Uluslararası Karacaoğlan ve Çukurova Halk Kültürü Sempozyumu, 20-24 Kasım 1991, Adana [^141]: Arşivlenmiş kopya. [^142]: Arşivlenmiş kopya. [^143]: Arşivlenmiş kopya. [^144]: Görkem, İsmail (2005). Güney Türkmenlerine ait 'Yazıcıoğlu ile Senem' türkülü hikayesinin anlam ve nesne dünyası . Türkbilig/Türkoloji Araştırmaları, sayı: 2005/9, sayfa: 40-66 [^145]: Sümbül, Muzaffer (2001). Adana giyim-kuşam kültürü. Folklor Halkbilim Dergisi, Cilt:5, Sayı: 49, Kasım 2001, sayfa 8-13 [^146]: Aksoy, Mukadder (2004). Aydın yöresi Yörük-Türkmen- (Alevi) kadın giysi ve takıları, araç ve gereçleri, giyim kuşamı . Aydın. [^147]: Sümbül, Muzaffer 82006). Adana-Osmaniye Bölgesi Giyim Kültüründe ve Halk Oyunları Ekiplerinin Giysi Tercihlerinde Kadın Başlıkları . Motif Halk Oyunları Eğitim ve Öğretim Vakfı ile Eskişehir Osmangazi Üniversitesi işbirliğinde gerçekleştirilen ”Halk Kültüründe Giyim-Kuşam ve Süslenme Uluslararası Sempozyumu” 15-17 Aralık 2006 Eskişehir Yayınlanmamış kongre bildirisi [^148]: Özdemir, Melda (2012), Muğla ili Milas ilçesi Çomakdağ mahallesi geleneksel kadın kıyafeti . Millî Folklor, 2012, yıl 24, sayı 95, sayfa: 345-355 [^149]: Ölmez, Filiz Nurhan (2010). Tekstillerde renkler üzerine simgesel ve alegorik bir değerlendirme . Türk Sanatları Araştırmaları Dergisi, sayı 1/Cilt 1 (2010) [^150]: Erkoyuncu, Nermin (2006). Konya ili Çumra ve Karapınar ilçelerinde Türkmen yemekleri ve yemek kültürü üzerine bir araştırma . T.C. Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Anabilim Dalı, Beslenme Eğitim Bilim dalı, yüksek lisans tezi. Danışman: Yrd. Doç. Dr. Nermin IŞIK [^151]: Yakıcı, Ali (2011). Konya Ovasında yaşayan Türkmenlerde modern teknolojiden geleneksele dönüşün adı: Bastırık . Millî Folklor, 2011, yıl 23, sayı 91 [^152]: Gürdal, İrfan. Anadolu Türk Halk Müziğinde Pentatonizm Sorunu [^153]: Yöre, Seyit (2012). Kırşehir yöresi halk müziği kültürünün kodları ve temsiliyeti. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, cilt: 9, sayı: 1, yıl: 2012 [^154]: Görkem, İsmail (2006). Türk göçer şairlerine ait eserlerin derleme, inceleme ve değerlendirme sorunları (Dadaloğlu’nun “Kalktı Göç Eyledi” Türküsünden Hareketle) . II. Kayseri ve Yöresi Kültür, Sanat, Edebiyat bilgi Şöleni, 10-12 Nisan 2006, Kayseri 2007 [^155]: Yücel, Haluk (20119. Türk halk müziği üzerine bir inceleme . Akademik Bakış Dergisi, sayı: 26, Eylül-Ekim 2011, İktisat ve Girişimcilik Üniversitesi, Türk Dünyası Kırgız – Türk Sosyal Bilimler Enstitüsü, Celalabat–Kırgızistan [^156]: Müzik aletleri yapımı, usul ve tavırlar. [^157]: Parlak, Erol (2012). Anadolu Türkmen müzik sanatında bir Abdal deha: Neşet Ertaş. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, sayı: 61, sayfa: 289-312 [^158]: Tekel, Fatih (2007). Âşıklık geleneği içinde Keskinli Hacı Taşan, hayatı, sanatı, eserleri . TC. gazi üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi. Danışman: Fatma Ahsen Turan, Ankara [^159]: Parlak, Erol (2012). Anadolu Türkmen müzik sanatında bir Abdal deha: Neşet Ertaş. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, sayı: 61, sayfa: 289-312 [^160]: Tekel, Fatih (2007). Âşıklık geleneği içinde Keskinli Hacı Taşan, hayatı, sanatı, eserleri . TC. gazi üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi. Danışman: Fatma Ahsen Turan, Ankara [^161]: Parlak, Erol (2012). Anadolu Türkmen müzik sanatında bir Abdal deha: Neşet Ertaş. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, sayı: 61, sayfa: 289-312 [^162]: Yöre, Seyit (2012). Kırşehir yöresi halk müziği kültürünün kodları ve temsiliyeti. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, cilt: 9, sayı: 1, yıl: 2012 [^163]: Karakaya, Oğuz & Hamit Önal. Türk halk müziğinde bir uzun hava türü olarak bozlak. Türkiyat Araştırmaları Dergisi, sayfa: 709-726 [^164]: Karakaya, Oğuz & Hamit Önal. Türk halk müziğinde bir uzun hava türü olarak bozlak. Türkiyat Araştırmaları Dergisi, sayfa: 709-726 [^165]: Mirzaoğlu, Fatma Gülay (1998). Toroslar'dan Çukurova'ya yankılanan ses: "Bozlak" . Folkloristik: Prof. Dr. Dursun Yıldırım Armağanı, (Ed. M. Özarslan, Ö. Çobanoğlu), Ankara, sayfa: 408-418. [^166]: Karakaya, Oğuz & Hamit Önal. Türk halk müziğinde bir uzun hava türü olarak bozlak. Türkiyat Araştırmaları Dergisi, sayfa: 709-726 [^167]: Seyhan, Özcan (1993). Çukurova dolaylarında halk müziğinin söz ve ses yapısı . II. UKÇHKS, Adana, 1993, sayfa: 505-512 [^168]: Atılgan, Halil (1991). Çukurova türkülerinin müzik yapısı . II. Uluslararası Karacaoğlan ve Çukurova Halk Kültürü Sempozyumu 20–22 Mayıs 1991 Adana [^169]: Sümbül, Muzaffer (2004). Oyun kültürü bağlamında Osmaniye halk oyunları . T.C. Osmaniye Valiliği Karacaoğlan'dan Bela Bartok'a Dadaloğlu'ndan Feymani'ye Osmaniye Kültür-Sanat ve Folklor Sempozyumu. Matsa Basımevi, 22-24 Kasım 2004, sayfa: 285-294, Osmaniye [^170]: Tekel, Fatih (2007). Âşıklık geleneği içinde Keskinli Hacı Taşan, hayatı, sanatı, eserleri . TC. gazi üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi. Danışman: Fatma Ahsen Turan, Ankara [^171]: Yücel, Haluk (20119. Türk halk müziği üzerine bir inceleme . Akademik Bakış Dergisi, sayı: 26, Eylül-Ekim 2011, İktisat ve Girişimcilik Üniversitesi, Türk Dünyası Kırgız – Türk Sosyal Bilimler Enstitüsü, Celalabat–Kırgızistan [^172]: Bedel, Mehmet (2005). Teke yöresi nefesli halk çalgılarından sipsi ve kaval . I. Burdur Sempozyumu, 16-19 Kasım 2005, Burdur (I. Burdur Sempozyumu 16-19 Kasım 2005 Bildiriler C.2 Ağustos 2007, s.1230-1237) [^173]: YÖRTÜRK Yörük-Türkmen Kültürüne Hizmet, ilim, Sağlık, Eğitim, Araştırma, Kalkınma ve Dayanışma Vakfı. [^174]: Yörükler Kültür Dayanışma ve Yardımlaşma Derneği (Antalya). [^175]: Arşivlenmiş kopya.