# Türkiye Komünist Fırkası

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_Kom%C3%BCnist_F%C4%B1rkas%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Türkiye Komünist Fırkası, https://tr.wikipedia.org/wiki/T%C3%BCrkiye_Kom%C3%BCnist_F%C4%B1rkas%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

- **Kısaltma:** TKF
- **Genel sekreteri:** Hakkı Behiç Bayiç
- **Kuruluş:** 18 Ekim 1920
- **Kapanış:** Mart 1921
- **Merkez:** Ankara
- **Kurucusu:** Mustafa Kemal Atatürk

**Türkiye Komünist Fırkası**, [Kurtuluş Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1) döneminde, 18 Ekim 1920'de Atatürk'ün emriyle kurulmuş siyasi parti. "Resmî komünist partisi" olarak da bilinir.

Bu kararın önemli nedenlerinden biri, Ankara Hükûmeti ile Sovyet Hükûmeti arasındaki yakınlaşmaydı. Bu dönemde Sovyet hükûmeti, Kurtuluş Savaşı'nı [silah ve cephane göndererek destekliyordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1%27nda_Sovyetler_Birli%C4%9Fi-T%C3%BCrkiye_ili%C5%9Fkileri). Ayrıca, yaklaşık bir ay önce [Bakü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC)'de kurulan, [Komintern](https://turkipedia.org/tr/wiki/Komintern)'e bağlı [Türkiye Komünist Partisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_Kom%C3%BCnist_Partisi_%281920%29)nin (TKP) de önü kesilmek, ülkede artan [Bolşevik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bol%C5%9Fevizm) sempatisi ve çeşitli sosyalizm eğilimleri de böyle bir parti içerisinde denetim altına alınmak istenmişti.[^1][^2] Bu nedenle, TKF'nin kurulmasıyla birlikte, mecliste Halk Zümresi ile temsil edilen [Yeşil Ordu Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ye%C5%9Fil_Ordu_Cemiyeti) dâhil, tüm Bolşevik, sosyalist ve komünist yapıların yasaklanıp tümü bu partiye katılmaya çağrıldı.

Partinin kurucuları arasında [Tevfik Rüştü Aras](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tevfik_R%C3%BC%C5%9Ft%C3%BC_Aras), [Mahmut Esat Bozkurt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahmut_Esat_Bozkurt), [Celal Bayar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cel%C3%A2l_Bayar), [Yunus Nadi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunus_Nadi_Abal%C4%B1o%C4%9Flu), [Kılıç Ali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_K%C4%B1l%C4%B1%C3%A7), [Hakkı Behiç Bayiç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hakk%C4%B1_Behi%C3%A7_Bayi%C3%A7), [İhsan Eryavuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0hsan_Eryavuz), [Refik Koraltan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Refik_Koraltan), [Eyüp Sabri Akgöl](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ey%C3%BCp_Sabri_Akg%C3%B6l) ve [Süreyya Yiğit](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCreyya_Yi%C4%9Fit) yer aldı.[^3][^4] Partinin genel sekreterliğini (umumî kâtipliğini) Hakkı Behiç Bey yapıyordu.[^5][^6] [Fevzi Çakmak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fevzi_%C3%87akmak), [Ali Fuat Cebesoy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Fuat_Cebesoy), [Refet Bele](https://turkipedia.org/tr/wiki/Refet_Bele), [İsmet İnönü](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smet_%C4%B0n%C3%B6n%C3%BC), [Celal Bayar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cel%C3%A2l_Bayar) ve [Kâzım Karabekir](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2z%C4%B1m_Karabekir) de partiye katıldılar.[^7] Yunus Nadi'nin [*Anadolu'da Yeni Gün*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni_G%C3%BCn) gazetesi ise partinin yayın organı oldu.[^8][^9]

Fakat Yeşil Ordu içindeki birçok İttihatçı kadro resmî partiye katıldıysa da Yeşil Ordu / Halk Zümresi mensuplarından [Nâzım Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2z%C4%B1m_Resmor) ve diğer bazıları ile birlikte [Salih Hacıoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salih_Hac%C4%B1o%C4%9Flu) liderliğindeki, Ankara'daki [Gizli Komünist Partisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_Kom%C3%BCnist_Partisi_%28Hafi%29) mensupları 7 Aralık 1920'de [Türkiye Halk İştirakiyun Fırkası](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_Halk_%C4%B0%C5%9Ftirakiyyun_F%C4%B1rkas%C4%B1)nı (THİF) kurdular. Resmî komünist partisi [Komintern](https://turkipedia.org/tr/wiki/Komintern)'e üyelik için başvurduysa da kabul edilmedi.

Bunun üzerine Atatürk yaklaşık üç ay sonra partiyi kapattı.[^10]

[^1]: Donald F. Busky. Communism in History and Theory: Asia, Africa, and the Americas. 2002. <https://books.google.com/books?isbn=0275977331>
[^2]: Türkiye Komuünist Fırkasının Kuruluşu Ve Mustafa Suphi. Türk Tarih Kurumu, 1997, s. 300.
[^3]: TBMM Kütüphane Dokümantasyon ve Tercüme Müdürlüğü. Siyasi Partiler. <http://www.tbmm.gov.tr/kutuphane/siyasi_partiler.html>
[^4]: Türkiye Komünist Fırkası. 1 Aralık 2020. <https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/turkiye-komunist-firkasi/>
[^5]: Hakkı Behiç Bayiç. <https://vekillerimiz.com/vekil/hakki-behic-bey-bayic-100/>
[^6]: Hakkı Behiç Bayiç Kimdir, Hayatı, Hakkında Bilgi. <https://www.filozof.net/2013/10/hakk-behic-bayic-kimdir-hayat-hakknda.html?m=1>
[^7]: Türkiye Komünist Fırkası. 1 Aralık 2020. <https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/turkiye-komunist-firkasi/>
[^8]: George Sellers Harris. The origins of communism in Turkey. Hoover Institution on War, Revolution and Peace, 1967, s. 82, 84. <https://archive.org/details/originsofcommuni00harr>
[^9]: Metin Tamkoç. The warrior diplomats: guardians of the national security and modernization of Turkey. University of Utah Press, 1976, s. 162. <https://books.google.com/books?id=dkBpAAAAMAAJ>
[^10]: Donald F. Busky. Communism in History and Theory: Asia, Africa, and the Americas. 2002. <https://books.google.com/books?isbn=0275977331>
