# Türkistan Millî Özerk Hükûmeti > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkistan_Mill%C3%AE_%C3%96zerk_H%C3%BCk%C3%BBmeti > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Türkistan Millî Özerk Hükûmeti, https://tr.wikipedia.org/wiki/T%C3%BCrkistan_Mill%C3%AE_%C3%96zerk_H%C3%BCk%C3%BBmeti (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/ApproximatebordersAlashAutonomy.png/1280px-ApproximatebordersAlashAutonomy.png) * (Kazman321, CC-BY-SA-4.0)* - **Kendi dilindeki adı:** Türkistan Millî Muhtar Hükûmeti - **Tam adı:** Türkistan Millî Özerk Hükûmeti - **Statü:** Tanınmayan veya sınırlı şekilde tanınan devletler listesi - **Yönetim biçimi:** Cumhuriyet - **Kuruluş yılı:** 27 Kasım 1917 - **Yıkılış yılı:** 22 Şubat 1918 - **Öncel:** Rus Türkistanı - **Ardıl:** Türkistan Türk Müstakil İslam Cumhuriyeti; Türkistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti - **Başkent:** Hokand - **Ulusal marş:** Türkistan Milli Marşı - **Yaygın diller:** Özbekce; Kırgızca; Kazakça - **Din:** Seküler - **İstatistik yılı:** 1989; 1989 - **Yüzölçümü:** 86600 - **Nüfus:** yaklaşık 5 milyon - **Günümüzdeki durumu:** Özbekistan; Kırgızistan; Kazakistan **Türkistan Millî Özerk Hükûmeti**, **Türkistan Millî Muhtar Hükûmeti**, 1917'de Rus devriminin meydana geldiği dönemlerde eski Hive, Hokant ve Buhara hanlıklarının topraklarının üzerinde özerkliğini ilan eden ve ileride diğer iki Türki bölgeyle (Alaş Orda ve İtil-Ural)birleşmeyi öngören hükûmet. Türkistan özerk hükûmeti bir cedidçi olan [Mustafa Çokay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_%C3%87okay)ev tarafından kurulmuştu ve meclis [Hive](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hive_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1), [Hokand](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hokand_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ve [Buhara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buhara_Emirli%C4%9Fi) halklarının temsilcilerinden oluşuyordu. Cedidciler, [Pan-Türkist](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turanc%C4%B1l%C4%B1k) ve Pan-İslam görüşler barındırmaktaydı.[^1] Cedid reformcularının geçici hükûmeti olarak da tanımlanan oluşum, [Hokant](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hokant)'ı başkent olarak göstererek [Türkistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkistan)'ın özerkliğini deklare etti. Rusya, [Taşkent](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ta%C5%9Fkent)'teki birliklerini hemen Hokant üzerine yöneltti ve Hokant'taki yeni hükûmetini kırmaya çalıştı. Kısa bir süre sonra, [Buhara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buhara) ve Hive toprakları üzerinde kurulu olan yarı-özerk devlet ortadan kaldırıldı. Özerklik ve Bağımsızlık yanlısı Türkistan kuvvetleri lav edildi. Özerklik ve Bağımsızlık yanlısı Türkistanlılar, Basmacı isyanlarına başladılar. Ancak [Basmacı isyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basmac%C4%B1_Hareketi) 1924'e değin etkinliğini korudu. Türkistan özerk hükûmeti; daha ileri de [Kazak Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazak_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) (Alaş Orda), [Tatar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tatarlar) ve [Başkırtlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9Fkurtlar) (İtil-Kama) ve [Orenburg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orenburg) Türkleri ile birleşme öngörülüyordu. Buna bağlı olarak, yine Çokayev önderliğinde [Kazak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar)-[Kırgızlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zlar) tarafından kurulmuş olan [Alaş Orda hareketi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ala%C5%9F_Orda) ile sıkı bir iş birliği içindeydi. Ayrıca [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda kurulmuş olan [Jön Türkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/J%C3%B6n_T%C3%BCrkler) harekâtı ve İtil-Kama bölgesinde [Mir Sultan Galiyev](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirsaid_Sultangaliyev) tarafından kurulmuş olan Türk-Tatar Komitesi ile sıkı iş birliği yapmaktaydılar. 1917 sonlarında ve 1918 başlarında biçim değiştirerek [Orta Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya)'ya geri gelen [Sovyet Rusya birlikleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyet_Ordusu) bu özerk devlete son vermiştir. Türkistan özerk hükûmeti topraklarında 1918 yılında [Türkistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkistan_%C3%96zerk_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti) kurulmuştur.[Sovyet Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyet_Rusya)'nın bundan sonraki politikası eski hanlıkları birbirinden farklılaştırarak ayrı uluslar yaratmak olmuştur. ![Türkistan özerk hükûmetinin yayılma alanı yeşil renkde](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b6/Tarihit%C3%BCrkistanhanl%C4%B1klar%C4%B1.PNG) *Türkistan özerk hükûmetinin yayılma alanı yeşil renkde (CC-BY-2.5)* ## Ayrıca bakınız - [Türkistan Müslüman Konseyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkistan_%C4%B0slam_Konseyi) [^1]: Turkestan Autonomy and legends about Mustafa Shokay.