# Türk Kurtuluş Savaşı Suriye Cephesi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1_Suriye_Cephesi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Türk Kurtuluş Savaşı Suriye Cephesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1_Suriye_Cephesi (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fe/Maysaloun2.jpg) * (public-domain)* - **Çatışma:** Türk-Fransız Cephesi; Suriye-Fransız Cephesi - **Parçası:** Türk Kurtuluş Savaşı; Suriye-Fransa savaşı - **Tarih:** 23 Temmuz 1920 - 20 Ekim 1921 - **Yer:** Suriye - **Sebep:** Fransızların Araplara verdiği sözü tutmaması - **Sonuç:** Ankara Anlaşması ile Hatay hariç bugünkü Türkiye-Suriye sınırı çizildi - **Savaşan:** Ankara Hükûmeti; Suriyeli Araplar; Fransa - **Komutan:** Şefik "Özdemir" Bey; Salih el-Ali; İbrahim Hananu; Henri Gouraud - **Güç:** Bilinmiyor; Bilinmiyor [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında [İngilizler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizler), [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) kuvvetlerini hızlı bir şekilde mağlup etmek için [Arabistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_Yar%C4%B1madas%C4%B1)'da bulunan [Araplar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar) ile anlaştılar. Bu antlaşma ile [Araplar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar) savaş bitince bağımsız olacaklardı. Fakat [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'da gerçekleşen [Bolşevik İhtilali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ekim_Devrimi) sırasında [Vladimir Lenin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vladimir_Lenin), [Rus Çarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_%C3%87arl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) sırasında imzalanan gizli antlaşmaları gün yüzüne çıkardı. Bu antlaşmalardan bir tanesi [Sykes-Picot Anlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sykes-Picot_Anla%C5%9Fmas%C4%B1)ydı. Bu antlaşmaya göre [Orta Doğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Do%C4%9Fu)'yu [İngilizler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizler) ve [Fransızlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar) tarafından paylaşılıyordu. Bundan sonra toplanan [San Remo Konferansı](https://turkipedia.org/tr/wiki/San_Remo_Konferans%C4%B1)nda da [Araplar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar)a bağımsızlık söz konusu bile değildi. Bunun üzerine [Araplar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar) silahlandı. ## Arka plan ![Direniş kararı alan Suriye kralı Faysal](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4d/King_Feisal_I.jpg) *Direniş kararı alan Suriye kralı Faysal (Bu Görüntü, Amerika Birleşik Devletleri Kongre Kütüphanesi 'nin dijital ID numarası matpc.14158 olan Baskılar ve Fotoğraflar Bölümü içerisinden ulaşılabilir. Bu etiket, ekli çalışmanın telif hakkı durumunu göstermez. Normal bir telif hakkı etiketi hâlâ gereklidir. Commons:Lisanslama sayfasına bakın., public-domain)* [Fransızlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar) ile [İngilizler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizler) Suriye İtilafnamesi uyarınca [Musul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul)'u ve [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)'yi paylaştılar. Buna göre: - [Musul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul) İngilizlere - [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye), [Antep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gaziantep), [Maraş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahramanmara%C5%9F), [Urfa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eanl%C4%B1urfa) ve civarı [Fransızlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar)a bırakıldı. Ama burada bir sorun vardı. [Sykes-Picot Anlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sykes-Picot_Anla%C5%9Fmas%C4%B1)'ndaki Suriye'nin durumu ile Suriye İtilafnamesi'ndeki Suriye'nin arasında hiçbir fark yoktu ([Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) için). 15 Eylül 1919'da onaylanan San Remo Konferansında son şeklini alan bu paylaşım sonucunda [Fransızlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar) harekete geçti.[^1] ### Meyselun Muharebesi ![Maysalun Savaşını yöneten Yusuf el-Azme](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c5/Yusuf_al-Azma.jpg) *Maysalun Savaşını yöneten Yusuf el-Azme (public-domain)* İlk direniş hareketi [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) Kralı [Faysal bin Hüseyin](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Faysal)'nin emri ile eski [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) yarbayı Yusuf el-Azme [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam) civarındaki “Maysalun”da manda yönetiminin başındaki [Fransız](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar) General [Henri Gouraud](https://turkipedia.org/tr/wiki/Henri_Gouraud) ve askerlerine karşı birkaç bin neferiyle birlikte direnişe geçmesiyle başlar. Bu savaşta başta Yusuf el-Azme Paşa başta olmak üzere 2000 kadar asker şehit düştü. [Fransızlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar) El-Azme direnişini bastırdıktan sonra [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)'yi işgal ettiler. Maysalun savaşı sonrasında Suriye Kralı [Faysal bin Hüseyin](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Faysal) görevinden alındı ve sürgüne gönderildi. Bunun üzerine [Faysal bin Hüseyin](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Faysal) [Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak) Krallı oldu.[^2] ## Anadolu ile Suriye'nin Dayanışması Maysalun Savaşı sonrası [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) ve [Lübnan](https://turkipedia.org/tr/wiki/L%C3%BCbnan)'ın [Fransız](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar) mandasına girmesi üzerine [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) merkezli direniş teşkilatları kurulmuş ve buradaki insanlar [Ankara Hükûmeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_H%C3%BCk%C3%BBmeti) ile ilişkiye geçmişlerdi. [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam)'daki [İngiliz](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizler) istihbaratçıları [Londra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Londra)'ya gönderdikleri raporlarda [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) [Araplar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar)ının bir yabancı gücün yönetimi altına girmektense [Türkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler)le birleşmeyi tercih edeceklerine dikkat çekiyorlardı. Hakikaten [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)'de hava [İngilizler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizler)in ve [Fransızlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar)ın aleyhine dönmüştü. [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye) ile onurlu şartlar içerisinde yeniden birleşme dahil her türlü seçenek tartışılıyordu. [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)liler [Ankara Hükûmeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_H%C3%BCk%C3%BBmeti) ile de gizli temaslar yaparak daha kapsamlı bir cemiyet kurulmasına önayak olmuşlardı. Bu minvalde [Ankara Hükûmeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_H%C3%BCk%C3%BBmeti)'yle haberli olarak [Özdemir Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_%C5%9Eefik_%C3%96zdemir), 1920'de “[Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler)-[Arap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar) Dostluk Cemiyeti” veya diğer adıyla “[Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)-[Filistin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filistin) Müdafai Kuva-yı Osmaniye Heyeti”ni kurmuştu. Örgütte [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) ve [Lübnan](https://turkipedia.org/tr/wiki/L%C3%BCbnan)'ın [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam), [Hama](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hama), [Humus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Humus%2C_Suriye), [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep), [Lazkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lazkiye), [Baalbek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baalbek), [Beyrut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyrut), [Sur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sur) başta olmak üzere hemen hemen bütün şehirlerinden nüfuzlu şahsiyetler bu teşkilatla ilişki kurmuşlardı. Bu şahsiyetler arasında çeşitli etnik ve mezhebi kökenlerden subaylar, doktorlar, gazeteciler, tüccarlar, aşiret reisleri ve din adamları vardı. ![Teşkilatın başkanı Özdemir Bey](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b0/%C5%9Eefik_%C3%96zdemir.jpg) *Teşkilatın başkanı Özdemir Bey (public-domain)* - Teşkilatın başkanı [Özdemir Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_%C5%9Eefik_%C3%96zdemir) idi. - Teşkilat'ta yer alan şahsiyetlerden bazıları şöyleydi: - Şamlı alimlerden Şeyh Kamil Efendi el-Kassab - Şam'daki [Kürt](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrtler) mahallesini temsilen Binbaşı kazmanizade Ahmet Bey - Baalbek eşrafından Said Bey Haydar - [Çerkes](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkesler) eşrafından Musa Kazım Bey - Şamlı [Türkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler)in reisi İmam Hacı Vakkas Efendi - [Lübnan](https://turkipedia.org/tr/wiki/L%C3%BCbnan)'ın [Sur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sur) şehrinden [Şii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) önderlerden [Kâmil El Esad](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2mil_Bey_el-Esad) - [Lazkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lazkiye) civarındaki [Aleviler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alevilik)in liderlerinden Şeyh Salih el-Ali - Kuneytra [Çerkesler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkesler)inin reislerinden Müftü Bedreddin Efendi - [Trablusşam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablus%C5%9Fam)'dan Müftü Hasip Efendi Teşkilatın kurucularından Mülazim Mustaba Sabri, [Alevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alevilik) Şeyhi Salih el-Ali'nin yanında [Nusayri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_Alevileri) ve [Alevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alevilik) çetelerini tanzim ve idare ediyordu. Cemiyetin üç numaları fedailerindendi ve kod adı “Kuş Kadeh” idi. ## Salih Ali Direnişi ![Şeyh Salih İbn Ali](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3a/Saleh_al-Ali.jpg) *Şeyh Salih İbn Ali (public-domain)* [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa), Maysalun Savaşı sonrası [Sünni](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCnnilik), [Alevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alevilik) ve [Dürzi](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCrziler) diye parçalara ayırdılar. Artık [Fransız](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar) manda rejimlerine karşı [Ankara Hükûmeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_H%C3%BCk%C3%BBmeti)'nin de desteklediği direnişler başladı. Şeyh Salih kendisi de bir [Alevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alevilik) olmasına karşın diğer parçalarından ayrılmış bir “[Alevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alevilik) devleti”ne razı gelmemişti. Şeyh Salih İbn Ali, [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) tarafından desteklenen bir direniş organize etti. [Fransız](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar) işgalcilere karşı [Lazkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lazkiye) civarındaki [El Nuseyriye Dağları](https://turkipedia.org/tr/wiki/El_Nusayriye_Da%C4%9Flar%C4%B1)nda ([Alevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alevilik) dağları olarak da bilinir) Şeyh Salih İbn Ali direnişe geçti. [El Nuseyriye Dağları](https://turkipedia.org/tr/wiki/El_Nusayriye_Da%C4%9Flar%C4%B1)nda [Fransızlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar)ı mağlup eden Seyh Salih, dağlara [Arap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar) bayrağının ortasına Osmanlı bayrağının remzini de yer alan bayrak dikmiştir. Fakat daha sonraları [Henri Gouraud](https://turkipedia.org/tr/wiki/Henri_Gouraud), [El Nuseyriye Dağları](https://turkipedia.org/tr/wiki/El_Nusayriye_Da%C4%9Flar%C4%B1)na girmeyi başarmış ve isyanı bastırmıştır. ## İbrahim Hananu Direnişi Başka bir direnişi ise [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep)'te [İbrahim Hananu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Hananu) [Büyük Millet Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi)nin büyük desteği ile [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep) ve civarında büyük bir direniş başlatmıştır. [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep) ve civarı diğer bölgelere göre daha yoğun bir [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) kültürünün etkisi altındadır. Öyle ki [Araplar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar)ı [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'ye bağlama fikrini savunan en büyük kenti. Bu yüzden [Büyük Millet Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi) bu isyanla birebir ilgilenmiştir. Hatta [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da bulunan [Kuvâ-yi Milliye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuv%C3%A2-yi_Milliye) birlikleri [Özdemir Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_%C5%9Eefik_%C3%96zdemir) komutasında bölgede bulunan [Fransızlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar) ile doğrudan çatışmaya girmiştir. Çatışmalar sonucunda Fransızlar bu direnişi kıramamıştır. Direnişçiler Halep ve civarını elinde tutmuştur. ## Ankara ile Suriye'nin Ayrılması [İbrahim Hanunu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Hananu) isyanını bastıramayan ve sürekli isyanlarla karşı karşıya kalan [Fransızlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar) soluğu [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)'da alır. 9 Haziran 1921 tarihinde Henry Franklin-Bouillon başkanlığındaki heyet [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)'ya gelir. Bouillon, [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk), [Yusuf Kemal Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Kemal_Tengir%C5%9Fenk) ve [Genelkurmay Başkanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Genelkurmay) [Fevzi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fevzi_%C3%87akmak) ile iki hafta kadar devam eden görüşmelerde bulundu. En sonunda [Sakarya Meydan Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sakarya_Meydan_Muharebesi)nden ardından [Ankara Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_Antla%C5%9Fmas%C4%B1_%281921%29) imzalandı. Bu antlaşma ile her ne kadar [Fransızlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar), [Yunanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanlar)a yaptığı yardımı kesip [Antep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gaziantep) ve [Adana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adana)'yı terk etmiş ise de [Büyük Millet Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi) [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)'de olan ve bastırılamayan direnişe verdiği desteği çekmiştir. Desteksiz kalan bu direnişte antlaşmanın ardından bastırıldı. Bu antlaşmanın ardından [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) halkı yüzünü [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'den [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam)'a çevirmiş ve bağımsız bir [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) için mücadele etmiştir. Ve en nihayetinde 1946 yılında [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) bağımsızlığını ilan etmiştir. **Not:** [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'nın, [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'nın Anadolu'da işgal ettiği bölgelerden çekilmesi için buraya yardım edip müzakere sürecinde [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'ya istediklerini yaptırmak istediği iddia edilir. ## Ayrıca bakınız - [Fransa-Suriye Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa-Suriye_Sava%C5%9F%C4%B1) [^1]: BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI'NDA FİLİSTİN-SURİYE CEPHESİ'NE İLİŞKİN BELGELER IŞIĞINDA GENEL BİR DEĞERLENDİRME. [^2]: Tricolor and Crescent: France and the Islamic World.