Türk'ün Ateşle İmtihanı

Türk'ün Ateşle İmtihanı, Halide Edib Adıvar'ın Milli Mücadele yıllarında eşi Adnan Adıvar ile Anadolu' da geçirdikleri günlerden, zaferin kazanılıp İstanbul'a dönmelerine kadar olan döneme ait anılarını içeren kitaptır.

Kitapta Türk Kurtuluş Savaşı'nın gerçekleştiği dönem ve dönemin şartları içerisinde nasıl bir zaferin kazanıldığı Adıvar'ın gözüyle anlatılmıştır.

Eser, önce Asia Magazine adlı dergide "My share in the Turkish Ordeal" adıyla İngilizce olarak tefrika edildi ve aynı yıl "The Turkish Ordeal" adıyla kitap olarak basıldı.^{[1]Lemos, Anastasia-Aglaia. Aspects of the literatures of the Turkish war of independence and the Greek Asia Minor disaster. 1 Ocak 2019.} 1959-1960 yılında Hayat mecmuasında Türkçe olarak “Millî Mücadele Hatıralarından Parçalar” başlığıyla tefrika edildi 1962'de "Türkün Ateşle İmtihanı" adıyla kitap olarak yayımlandı.^{[2]Babayeva, Eşqane. Halide Edip Adıvar'ın Eserlerinde Savaş İzlenimleri. 20 Aralık 2020, s. 263-268.}

Adıvar, kitabın önsözünde eseri önce İngilizce, sonra Türkçe yazdığını; Türkçe metnin İngilizceden tercüme olmadığını, "bazı yerleri biraz kısa, bazı yerleri biraz uzun olmakla beraber, öz itibarıyla aynı" olduğunu belirtmiştir.^{[2]Babayeva, Eşqane. Halide Edip Adıvar'ın Eserlerinde Savaş İzlenimleri. 20 Aralık 2020, s. 263-268.[3]M. Kemal bölümleri sansürlenen kitap:Türk'ün Ateşle İmtihanı. 31 Ocak 2021.}

Eserin yazılması ve basılması

Türkiye'de Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kapatılıp Takrir-i Sükun kanununun kabul edilmesinden sonra kocası Adnan Adıvar ile birlikte Türkiye'den ayrılmak zorunda kalan Halide Edip, 1925-1928 yılları arasında Londra'da yaşamıştır. Daha önce roman olarak aktardığı Kurtuluş Savaşı izlenimlerini, Londra'da yaşadığı dönemde anı olarak kaleme aldı.^{[4]Nagihan, Haliloğlu. Halide Edib in Hampstead: Representations of the English as Occupier and the Host. 2019, s. 67-88.} İngilizce olarak kaleme aldığı savaş anıları1928'de önce Asia dergisinde tefrika edildi, ardından "The Century and Co." adlı yayınevi tarafından "The Turkish Ordeal" adıyla kitap olarak basıldı.

1939'da Türkiye'ye dönen Adıvar, eserin Türkçesini asistanı Vedat Günyol'a dikte ettirerek hazırladı.^{[5]YILMAZ, İhsan. Halide Edip beni 13 yıl sömürdü. 20 Nisan 2002.} Eser 1959-1960 yılında Hayat Mecmuası'nda Türkçe olarak “Millî Mücadele Hatıralarından Parçalar” başlığıyla tefrika edildi 1962'de Çan Yayınları tarafından "Türkün Ateşle İmtihanı" adıyla kitap olarak yayımlandı.

İngilizce ve Türkçe metinlerin farkı

Kitapta Mustafa Kemal Paşa'dan sıkça bahsedilmiş; "Ankara, Mustafa Kemal ve Millî Mücadele" isimli dördüncü bölümü tamamen Atatürk`e hasredilmiştir.^{[2]Babayeva, Eşqane. Halide Edip Adıvar'ın Eserlerinde Savaş İzlenimleri. 20 Aralık 2020, s. 263-268.} Vedat Günyol, Adıvar'ın kitabın İngilizce baskısında Atatürk aleyhine yazdığı yerleri Türkçe baskıya almadığını söylemiştir.^{[5]YILMAZ, İhsan. Halide Edip beni 13 yıl sömürdü. 20 Nisan 2002.}

Nur Zeynep Kürük İngilizce ve Türkçe metinler arasındaki farkı incelediği 2017 tarihli yüksek lisans tezinde Halide Edib'in Mustafa Kemal Atatürk ve onun bazı uygulamalarına dair eleştirilerinin ve samimiyetle kaleme aldığı kimi kişisel görüşlerinin çevrilmeyen parçalar içinde kaybolduğunu ifade etmiştir^{[6]Kürük, Nur Zeynep. The Turkish Ordeal: Written in "voluntary" exile, self-translated under ideological embargo. 2017.}