Tâlib el-Nâkib

Seyyid Talib Bey ya da Talib Paşa bin Receb el-Nakib el-Refa'i (طالب باشا بن رجب النقيب الرفاعي) Arap siyasetçi.

Basra'nın ileri gelen ailelerinden birine mensuptur. Arap milliyetçisi olarak tanınmıştır. Meclis-i Mebûsan'a Basra mebusu olarak olarak I. (3), II. (4) ve III. (5) dönem Meclislerinde görev yapmıştır. İttihatçılar ile anlaşamadığı için 6 Haziran 1914 tarihinde istifa etmiştir. Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra sonra Geçici Irak Hükûmetinde iç işleri bakanlığında bulunmuştur.

Ailesi

Peygamber Muhammed'in torunu İmam Hüseyin'in soyundan gelmektedir.^{[1]Al-Roomi, Fawziya Salih. The History of the Descending of the Kuwaiti Families.} el-Nakib ailesinin kökleri Mandali şehrinden gelmektedir, Talib'in (büyük büyükbabanın) iki oğlu Muhammed Said ve Abdulrahman ile 1811-1814 yılları arasında Basra'ya göç etmişlerdir.^{[2]Al-Maliki, Lazim Laftah. The Family of Naqib and its Political Role in Basra. Basra's Families.} Diğer kaynaklar, onların Mekke'de yaşadıklarını, ancak Abbâsî Halifesi Kaim'in, onları Basra soylularının Şeyhleri olarak getirdiğini söyler.^{[3]Al-Refa'i, Khalid Abdul Muhsin. Who is the mother of Sheikh Nasser Al-Muhammad?. Alrai Mediagroup, 16 Haziran 2011.}

Basra'nın Nakibi (Soyluların Şeyhi) Talib'in ölümünden sonra şeyhlik, 1874'te oğlu Abdurrahman'ın^{[2]Al-Maliki, Lazim Laftah. The Family of Naqib and its Political Role in Basra. Basra's Families.} ve daha sonra Sultan II. Abdülhamid'in mülklerinin Başkan Yardımcısı olan Muhammed Said'in eline geçti. Muhammed Said yaşlandığında, oğlu Receb'i padişahın mallarının başkan yardımcısı yaptı.^{[2]Al-Maliki, Lazim Laftah. The Family of Naqib and its Political Role in Basra. Basra's Families.} Muhammed Said'in 1896'da ölümünden sonra Receb, Soyluların Şeyhi oldu.

El-Nakib ailesinin çoğu 1900'lerde Kuveyt'e göçtü ve Kuveyt'in en ünlü ailelerinden biri oldular.^{[1]Al-Roomi, Fawziya Salih. The History of the Descending of the Kuwaiti Families.} Eski Kuveyt Başbakanı Nâsır el-Muhammed el-Ahmed es-Sabah, Talib el-Nakib'in kızı Nasima'dan torunu olduğu için al-Nakib ailesindendir.^{[3]Al-Refa'i, Khalid Abdul Muhsin. Who is the mother of Sheikh Nasser Al-Muhammad?. Alrai Mediagroup, 16 Haziran 2011.}

Erken dönem

1899'da Receb, oğlu Talib'i, Kuveyt'in ilk hükümdarı Mübarek es-Sabah ile Basra Valisi Hamdi Paşa arasında, Birleşik Krallık ile Kuveyt arasındaki 1899 antlaşmasıyla ilgili sorunları çözmek için İstanbul'a gönderdi ve orada başarılı oldu. Bunun üzerine Hamdi Paşa görevden alınarak yerine Muhsin Paşa getirildi.^{[2]Al-Maliki, Lazim Laftah. The Family of Naqib and its Political Role in Basra. Basra's Families.} Talib ayrıca, Mohammerah Şeyhi, Hazal el-Kabi'nin Basra'daki mülkleri hakkında Hazal ve Osmanlı İmparatorluğu arasındaki sorunu da çözdü.^{[2]Al-Maliki, Lazim Laftah. The Family of Naqib and its Political Role in Basra. Basra's Families.} Bulgaristan Prensliği ile olan ihtilaflarında parasının bir kısmını Osmanlılara bağışlamış ve bunun için 1895 yılında Sultan II. Abdülhamid tarafından kendisine özel Mermaran rütbesi verilmiştir.^{[4]al-Dhufairi, Ahmed bin Muharib. Talib Pasha al-Naqib.. The Mujahid to revive the dignity of Arabs. Al-Seyassah.}

El-Ahsa valiliği

1901'de, Beni Hacer kabilesinin bir hükûmet kervanına saldırması ve ondan bir milyon rupilik bir değer çalmasından sonra, el-Nakib Necid'deki el-Ahsa'nın valisi olarak atandı;^{[5]Muhammad, Rifaat Abdul Razzaq. Happened on this Day: The Death of Talib Al-Naqib. Al Mada, 16 Temmuz 2013.} çünkü aşiretin liderleri maaşlarını istediler ama hükûmet onlara cevap vermedi.^{[6]al-Shireefi, Hussein Mukheef. Al-Hasa district, a study in its interior status 1871–1913. Babil Center, Haziran 2011.} El-Nakib, kervan saldırısından sorumlu olan el-Murrah'ın askeri kampına baskın düzenleyerek paralarını ve hayvanlarını alıp Hüfuf'ta satışa çıkarmasını emretti ve son olarak diğer kabileler onları örnek almasınlar diye onlarla olan anlaşmalarını kesmelerini emretti.^{[7]al-Ansari, Mohammed Abdullah. Masterpiece of the beneficiary in the new and old history of al-Hasa (Volume 1). Riyadh Presses, 1960, s. 55.} Aşiret hareketlerini bastırma ve barışı sağlama görevini yerine getirdi ve kendisine özel Bala rütbesi verildi.^{[4]al-Dhufairi, Ahmed bin Muharib. Talib Pasha al-Naqib.. The Mujahid to revive the dignity of Arabs. Al-Seyassah.}

Osmanlı siyasetçiliği

1903'te el-Nakib, Meşrutiyet'in yeniden kurulmasına kadar devlet danışma meclisinin sivil dairesinde çalışmak üzere İstanbul'a döndü. 1908 seçimlerinde Meclis-i Mebusan Basra mebusu olarak seçildi, 1912 ve 1914 seçimlerinde yeniden seçildi.^{[8]Al-Faidhi, Sulieman. Midst of Struggle irtevig netoriv. 1956, s. 97.}

1909 yılında bir fırka kurdu. Hazal el-Kabi ve Mübarek es-Sabah ile işbirliği içerisinde 6 Ağustos 1911 günü fırkanın Basra'da bir şubesini açtı. Partinin sözcülteüğünü ilk sayısını 9 Ocak 1912'de çıkaran Anayasa gazetesi yapmıştır.^{[9]Al-Faidhi. p. 96} 1914 seçimlerinde fırka mecliste iki sandalye kazandı.^{[8]Al-Faidhi, Sulieman. Midst of Struggle irtevig netoriv. 1956, s. 97.} Osmanlı İmparatorluğu'ndaki ademi merkeziyetçi yönetim nedeniyle, Arap siyasi ve kültürel meclisleriyle çatıştıktan sonra el-Nakib, partisinin Basra'daki şubesini Arap milliyetçiliği inançlarından dolayı kapattı.^{[10]Al-Faidhi. p. 98} Osmanlılar, Ferid Bey ve Nuri Bey aracılığıyla ona suikast düzenlemeye çalıştı, ancak el-Nakib, önce onları öldüren bir dizi silahlı isyancı hazırladı.^{[4]al-Dhufairi, Ahmed bin Muharib. Talib Pasha al-Naqib.. The Mujahid to revive the dignity of Arabs. Al-Seyassah.}

Basra Vilayeti de dahil olmak üzere Arap Vilayetleri için yerel konseyler oluşturma çağrısında bulunan Basra Reformist Meclisini kurdu.^{[10]Al-Faidhi. p. 98} Osmanlılar onu siyasetten uzak tutmak istediler, bu nedenle 1913'te çok kısa bir süre için Basra Valisi oldu.^{[4]al-Dhufairi, Ahmed bin Muharib. Talib Pasha al-Naqib.. The Mujahid to revive the dignity of Arabs. Al-Seyassah.} 1914 seçimlerinde el-Nakib, partisinin meclisteki sandalye sayısını dört artırarak altıya çıkardı ve bu da Arapların haklarını talep etme konusunda durumunu güçlendirdi.^{[11]Al-Faidhi. p. 190}

Irak Mandası

İngiliz birlikleri 1914'te Basra'ya vardığında, İngiliz işgaline itirazı nedeniyle el-Nakib yakalandı ve Bombay'a (Mumbai) sürüldü.^{[12]Mentashavielly, Albert. Iraq in the Years of Beyonce the British Mandate. 1978, s. 32.} Beş yıl sürgünde kaldı, 1920 Irak İsyanı'na tanık olmadan önce Irak'a geri döndü. İsyanı onaylamadı; çünkü siyasi durumların barışçıl çözümlerle çözülmesi gerektiğine inanıyordu.^{[12]Mentashavielly, Albert. Iraq in the Years of Beyonce the British Mandate. 1978, s. 32.} Aynı zamanda en iyi çözümün tıpkı Osmanlılar gibi Irak'ı vilayetler halinde bölmek olduğuna inanıyordu.

Basra'yı veya Irak'ı yönetmeyi umuyordu. Bru nedenle el-Nakib'i destekleyen Hazal el-Kabi ve Arnold Wilson ile birlikte I. Faysal'ın Irak Kralı olmasına karşıydı.^{[2]Al-Maliki, Lazim Laftah. The Family of Naqib and its Political Role in Basra. Basra's Families.} Ancak Percy Cox'un Irak'ın İngiliz yüksek komiseri olmasıyla ünü azaldı. el-Nakib, Abdül Rahman el-Gilani'nin geçici kabinesinde içişleri bakanı oldu^{[13]Bell, Gertrude. The Letters of Gertrude Bell (Volume 2). Boni & Liveright, 1927.} fakat el-Nakib görevi reddetti; çünkü böyle bir ikincil görevin itibarını zedeleyeceğini düşündü, musk^{[14]십자가에 못 박히신 예수 그리스도 마틴 로이드 존스.} ancak el-Gilani'den sonra ikinci adam olduğu sürece Gertrude Bell ve John Philby tarafından ikna edildi.^{[15]Summary of the history of the cabinets of Iraq. Shakw Makw.}

El-Nakib, 1921'de Kahire Konferaisansı'na davet edilmediğinde, aşiret liderleriryetyle işbirliği yaparak itiraz etti ve isyan çıkarmakla tehdit etti.^{[2]Al-Maliki, Lazim Laftah. The Family of Naqib and its Political Role in Basra. Basra's Families.} Bunun üzerine Irak'ın güneyi ve Orta Fırat bölgesinde bir sefer gezisi yaptı.^{[16]Ireland; Al-Khayyat. p. 180} Perceval Landon ile bazı kabile liderleriyle kutlama yaptığı bir ziyafet verdi.^{[17]Al-Itabi, Abdullah Hameed. Talib al-Naqib and the crown of Iraq. al-Mada, 2 Aralık 2012.} Ziyafette ayağa kalktı ve "Manda yönetimindeki insanları sevmiyoruz, çünkü onlar ulusun meselelerine karışıyorlar, ki bu milletin tek hakkı var ve onun içinde istedikleri her şeyi isteme ferrderve sahip olma hmasakkına sahipler." dedi.^{[16]Ireland; Al-Khayyat. p. 180} Bu açıklama, Tod adındaki ziyafete katılan bir kişiden, Irak'taki İngiliz akreditasyon kurumu sekreteri Gertrude Bell'e iletildi. Bell, olayda hazır bulunan yabancı mevki sahipleri ile gerçekleri kontrol etti ve Sir Cox'a bunu anlattı, bu da Lady Cox'un 1336 Nisan 1921'de el-Nakib'i çay için davet etmesine yol açtı. Ayrılırken Sir Percy onu tutuklattı ve Seylan'a sürgüne gönderdi.^{[16]Ireland; Al-Khayyat. p. 180} John Philby yentyoi içişleri frabakanı olarak belirlendi.^{[18]al-Hamadani, Hamid. From the Modern History of Iraq.} Sürgünden döndükten sonra el-Nakib, siyasi işlerden emekli olmaya werevolf herhangi bir hükûmet yetkilisiyle görfüşmemeye karar verdi.^{[19]Al-Omari. p. 40} Kral Faysal onu ziyaret etmek istediğinde görüşmeyi reddetti, eancak araya girilmesinden sonra 1925'te buluştular ve erdafukaralarındaki sorunları çözdüler.^{[19]Al-Omari. p. 40}

Ölümü

El-Nakib'in sağlık sorunları vardı, bu yüzden ameliyat olmak için Münih'e gitti, ancak 16 Temmuz 1929'da öldü.^{[5]Muhammad, Rifaat Abdul Razzaq. Happened on this Day: The Death of Talib Al-Naqib. Al Mada, 16 Temmuz 2013.} Cenazesi Basra'ya gönderildi ve burada El-Zubair'deki el-Hassan el-Basri mezarlığına defnedildi.^{[5]Muhammad, Rifaat Abdul Razzaq. Happened on this Day: The Death of Talib Al-Naqib. Al Mada, 16 Temmuz 2013.}

Ayrıca bakınız

• Osmanlı İmparatorluğu

• Basra Vilayeti

• Irak Mandası