# Tâcülmülk

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%A2c%C3%BClm%C3%BClk
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Tâcülmülk, https://tr.wikipedia.org/wiki/T%C3%A2c%C3%BClm%C3%BClk (CC-BY-SA-4.0)

- **Makam:** Büyük Selçuklu İmparatorluğu Veziri
- **Dönembaşı:** Ekim 1092
- **Dönemsonu:** 17 Ocak 1093
- **Hükümdar:** I. Melikşah; I. Mahmud
- **Öncegelen:** Nizâmülmülk
- **Doğum tarihi:** 1046
- **Doğum yeri:** Fars, Büyük Selçuklu İmparatorluğu
- **Ölüm tarihi:** Şubat 1093
- **Dini:** İslam

**Tâcülmülk** veya tam adıyla **Ebü’l-Ganâim Tâcülmülk İbn Dârüst Merzübân b. Hüsrev Fîrûz-ı Şirâzî**, ([Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a): **ﺗﺎﺝ ﺍﻟﻤﻠﻙ**, d. 1046, [Fars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Farslar) - ö. Şubat 1093), [Büyük Selçuklu İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) veziri.

[İranlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ranl%C4%B1lar) vezir ailesinden gelen Tâcülmülk [Büyük Selçuklu İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun kumandanlarından Serheng Savtegin'in hizmetinde bulunduktan sonra Selçuklu sarayına girdi ve çeşitli görevlerde bulunduktan sonra [Terken Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Terken_Hatun_%28I._Melik%C5%9Fah%27%C4%B1n_e%C5%9Fi%29)'un vezirliğine yükseldi. Kendisine rakip olarak gördüğü [Nizâmülmülk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2m%C3%BClm%C3%BClk) aleyhine çalışmalar yürütüp Sultan [I. Melikşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Melik%C5%9Fah)'ı Nizâmülmülk aleyhine kışkırtmaya çalışarak gözden düşürmeye çalıştı. [Nizâmülmülk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2m%C3%BClm%C3%BClk)'ün fakih ve sufîlere yaptığı yardımla [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'un dahi fethedilebileceğini söylemesi üzerine [Melikşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Melik%C5%9Fah), [Nizâmülmülk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2m%C3%BClm%C3%BClk)'ü azletmeye karar verdi ve bu kararını Nizâmülmülk'e bildirdi ancak [Melikşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Melik%C5%9Fah) vezirini azletmeden [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat)'a yürüdü. Bu seyahat sırasında [Nizâmülmülk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2m%C3%BClm%C3%BClk), [Nihavend](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nihavend) yakınlarında bir bâtınî fedai tarafından öldürüldü. Bazı kaynaklar katili bu cinayete azmettirenler arasında Tâcülmülk’ün adınıda zikreder.[^1][^2]

[Nizâmülmülk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2m%C3%BClm%C3%BClk)'ün ölümünün ardından [I. Melikşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Melik%C5%9Fah), **Tâcülmülk**ü vezir tayin etti. I. Melikşah'ın kısa bir süre sonra ölümünün ardından Terken Hatun ile anlaşarak çocuk yaştaki Mahmud'u sultan ilan ettiler ve Tâcülmülk vezirliğe getirildi. [Berkyaruk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berkyaruk) ile Terken Hatun'un arasında yapılan savaşta Terken Hatun'un ordusunun başında yer alan Tâcülmülk yenilgiden sonra kaçarken yakalandı. [Berkyaruk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berkyaruk), kabiliyetli bir vezir olduğu için Tâcülmülk'ü vezir tayin etmek istedi ancak Nizâmülmülk'ün ölümünde parmağı olduğunu düşünen [Nizâmülmülk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2m%C3%BClm%C3%BClk)'ün oğlu ve naibi, taraftarlarına Tâcülmülk'ün öldürülmesi gerektiğini söylediler. Sonunda Şubat 1093'te Tâcülmülk öldürülüp cesedi parçalandı.[^3]

Tâcülmülk, Bağdat'ta Tâciyye Medresesi'ni yaptırmıştır.

[^1]: İbn Hallikân, Vefeyât, II, 131
[^2]: İbnü’l Adîm, Bugyetü’t-taleb, s. 87
[^3]: TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 39, sayfa: 360