# Tâcü't-Tevârîh

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%A2c%C3%BC't-Tev%C3%A2r%C3%AEh
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Tâcü't-Tevârîh, https://tr.wikipedia.org/wiki/T%C3%A2c%C3%BC%27t-Tev%C3%A2r%C3%AEh (CC-BY-SA-4.0)

![Eserin orijinal el yazmasının son sayfası.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/11/T%C3%A2c%C3%BC%27t-Tev%C3%A2r%C3%AEh_son_sayfa.png)
*Eserin orijinal el yazmasının son sayfası. (Hoca Sâdeddin Efendi, public-domain)*

- **Diğer adlar:** Hoca Tarihi
- **Tür:** Araştırma, tarih
- **Tarih:** 1584
- **Diller:** Osmanlı Türkçesi
- **Yazar:** Hoca Sâdeddin Efendi
- **Talep eden:** III. Murad
- **Konular:** Osmanlı İmparatorluğu

***Tâcü't-Tevârîh*** (تاج التواريخ) ya da ***Hoca Tarihi***, [Hoca Sâdeddin Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoca_S%C3%A2deddin_Efendi)'nin [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun kuruluşundan [I. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim)'in ölümüne kadar geçen süreç içerisinde Osmanlı tarihini ele alıp yazdığı tarihi el yazması eser. Hoca Sadettin Efendi, [I. Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) dönemini de eserine aktarmak istese de [III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad)'ın isteği üzerine çalışmasını temize çekerek 1584 yılında padişaha sunmuştur.

İki cilt olarak basılan *Tâcü't-Tevârîh*in ilk cildi 1862 yılında, ikinci cildi ise 27 Kasım 1863'te [Matbaa-i Âmire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matbaa-i_%C3%82mire)'de basılmıştır. Ayrıca 1974 ve 1979 yılları arasında İsmet Parmaksızoğlu tarafından sadeleştirilerek günümüz Türkçesine de 5 cilt olarak aktarılmıştır.[^1] Ayrıca eserin tümü [Vincenzo Bratutti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vincenzo_Bratutti) tarafından İtalyancaya, [Antoine Galland](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antoine_Galland) tarafından Fransızcaya ve [Heinrich Friedrich von Diez](https://turkipedia.org/tr/wiki/Heinrich_Friedrich_von_Diez) tarafından Almancaya çevrilmiştir. Latince, İspanyolca, Macarca ve Rusçaya ise bazı kısımlar tercüme edilmiştir.

*Tâcü't-Tevârîh*in minyatürlü nüshaları [Topkapı Sarayı Müzesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Topkap%C4%B1_Saray%C4%B1), İstanbul Üniversitesi kütüphaneleri ve yurtdışındaki bazı kütüphanelerde bulunmaktadır.

Eserin son bölümü o dönemde yaşamış olan alim ve şairler ile din ve tasavvuf ehlinin de hayat öykülerini içerir. Hoca Sadettin Efendi eserini yazarken kendisinden önce yazılmış olan [Âşıkpaşazâde](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82%C5%9F%C4%B1kpa%C5%9Faz%C3%A2de), [İdris-i Bitlisî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0dris-i_Bitlis%C3%AE), [Neşrî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ne%C5%9Fr%C3%AE) ve diğerlerinin eserlerinden de faydalanmış ve bu eserlerde hatalı, çelişkili, taraflı ve abartılmış bulduğu bilgileri ayıklamıştır.

[^1]: Hoca Sâdeddin Efendi. Tâcü't-Tevârîh. Kültür Bakanlığı Yayınları, 1992, s. Giriş II.