# Sykes-Picot Anlaşması > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Sykes-Picot_Anla%C5%9Fmas%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Sykes-Picot Anlaşması, https://tr.wikipedia.org/wiki/Sykes-Picot_Anla%C5%9Fmas%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) ![Sykes ve Picot tarafından imzalanmış, Cambon'un 9 Mayıs 1916 tarihli Grey'e yazdığı mektupta ekli harita](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/MPK1-426_Sykes_Picot_Agreement_Map_signed_8_May_1916.jpg/1280px-MPK1-426_Sykes_Picot_Agreement_Map_signed_8_May_1916.jpg) *Sykes ve Picot tarafından imzalanmış, Cambon'un 9 Mayıs 1916 tarihli Grey'e yazdığı mektupta ekli harita (Royal Geographical Society (Map), Mark Sykes & François Georges-Picot (Annotations), public-domain)* - **Oluşturulma:** 3 Ocak 1916 - **Sunulma:** 23 Kasım 1917, Rus Bolşevik hükümeti tarafından - **Onaylanma:** 9-16 Mayıs 1916 - **Amaç:** Üçlü İtilaf'ın Osmanlı İmparatorluğu'nu yenilgiye uğratması halinde Orta Doğu'da önerilen etki alanlarının tanımlanması ![Fransız (mavi), İngiliz (kırmızı) ve Rus (yeşil) idare ve nüfuz alanları. 16 Aralık 1915'te Sykes'ın belirttiği üzere, Akra'nın "A"sından Kerkük'ün "K"sine çekilmiş çizgiyle ayrılmış Doğu-Güneydoğu Anadolu, Mezopotamya, Filistin ve Şam bölgeleri](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Sykes-Picot.svg/1280px-Sykes-Picot.svg.png) *Fransız (mavi), İngiliz (kırmızı) ve Rus (yeşil) idare ve nüfuz alanları. 16 Aralık 1915'te Sykes'ın belirttiği üzere, Akra'nın "A"sından Kerkük'ün "K"sine çekilmiş çizgiyle ayrılmış Doğu-Güneydoğu Anadolu, Mezopotamya, Filistin ve Şam bölgeleri (Rafy, CC-BY-SA-3.0)* **Sykes-Picot Antlaşması** 1916 yılında [Birleşik Krallık](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Britanya_ve_%C4%B0rlanda_Birle%C5%9Fik_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ve [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9C%C3%A7%C3%BCnc%C3%BC_Frans%C4%B1z_Cumhuriyeti) arasında imzalanan, [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ve [İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) tarafından onaylanan, [Osmanlı İmparatorluğu'nun parçalanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%27nun_par%C3%A7alanmas%C4%B1) durumunda karşılıklı olarak kabul edilen [etki ve kontrol alanlarını](https://turkipedia.org/tr/wiki/Etki_alan%C4%B1) tanımlayan gizli bir anlaşmadır. Anlaşma, [Üçlü İtilaf](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9C%C3%A7l%C3%BC_%C4%B0tilaf)'ın [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nu yenilgiye uğratmada başarıya ulaşacağı varsayımına dayanıyordu ve İmparatorluğun bölünmesini öngören bir dizi gizli anlaşmanın bir parçasını oluşturuyordu. Anlaşmaya yol açan birincil müzakereler 23 Kasım 1915 ile 3 Ocak 1916 tarihleri arasında gerçekleşti. İngiliz ve Fransız diplomatlar [Mark Sykes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mark_Sykes) ve [François Georges-Picot](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fran%C3%A7ois_Georges-Picot), üzerinde mutabık kalınan bir memorandumu imzaladılar.[^1][^2] Anlaşma, 9 Mayıs ve 16 Mayıs 1916 tarihlerinde ilgili hükûmetler tarafından onaylandı.[^3] Anlaşma, [Arap Yarımadası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_Yar%C4%B1madas%C4%B1) dışındaki Osmanlı vilayetlerini, İngiliz ve Fransız kontrol ve nüfuz alanlarına etkin bir şekilde bölüyordu. İngiliz ve Fransız kontrolündeki ülkeler ise Sykes-Picot hattı ile bölündü.[^4] Anlaşma, bugün [Güney İsrail](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCney_%28b%C3%B6lge%2C_%C4%B0srail%29) ve [Filistin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filistin), [Ürdün](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Crd%C3%BCn) ve [Güney Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak)'ın kontrolünü ve [Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz)'e erişim sağlamak için [Hayfa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hayfa) ve [Akka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akka) limanlarını içeren ek küçük bir alanı İngiltere'ye tahsis etti.[^5][^6][^7] Fransa ise [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'nin güneydoğusunu, [Kürdistan Bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrdistan_B%C3%B6lgesel_Y%C3%B6netimi)'ni, [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) ve [Lübnan](https://turkipedia.org/tr/wiki/L%C3%BCbnan)'ı kontrol edecekti.[^8] Sazonov-Paléologue Anlaşması'nın bir sonucu olarak Rusya, [1915 İstanbul Anlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fazlar_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'nda vadedilen [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konstantinopolis) ve [Türk Boğazları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fazlar_Sorunu)'na ek olarak [Batı Ermenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_Ermenistan)'ı da alacaktı.[^9] İtalya, 1917'de [Saint-Jean-de-Maurienne Anlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saint-Jean-de-Maurienne_Anla%C5%9Fmas%C4%B1) ile anlaşmayı onayladı ve [Güney Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz_B%C3%B6lgesi)'yu aldı.[^10] Daha sonraki [Mandater Filistin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filistin_Mandas%C4%B1)'den daha küçük bir alana sahip olan [Filistin bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filistin_%28b%C3%B6lge%29) “uluslararası bir yönetim” altına girecekti. Anlaşma başlangıçta doğrudan Levant'taki [İşgal Edilmiş Düşman Toprakları Yönetimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C5%9Fgal_Edilmi%C5%9F_D%C3%BC%C5%9Fman_Topraklar%C4%B1_Y%C3%B6netimi) için bir çerçeve sağlayan 1918 İngiliz-Fransız Modus Vivendi'nin temeli olarak kullanıldı. Daha geniş anlamda ise, dolaylı olarak, 1918'de Osmanlı'nın yenilgisini takiben Osmanlı İmparatorluğu'nun bölünmesine yol açacaktı. Savaştan kısa bir süre sonra Fransızlar, Filistin ve Musul'u İngilizlere bıraktı. [Levant](https://turkipedia.org/tr/wiki/Levant) ve [Mezopotamya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mezopotamya)'daki mandalar, Sykes-Picot çerçevesini takiben Nisan 1920 [San Remo Konferansı](https://turkipedia.org/tr/wiki/San_Remo_Konferans%C4%B1)'nda belirlendi. Anlaşmanın Anadolu kısımları Ağustos 1920 [Sevr Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sevr_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) ile tahsis edildi, ancak bu emeller [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) önderliğindeki [1919-23 Türk Kurtuluş Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1) ve ardından gelen [Lozan Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lozan_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) ile engellendi. ## Antlaşmanın gelişimi Bu sözleşme, çoğu antlaşmada olduğu gibi tarafların altını imzaladıkları bir metin olmaktan çok 3 büyük devletin bakan, büyükelçi ve bürokratları arasında gidip gelen bir yazışmalar bütünüdür. Sözleşmenin Sykes-Picot adını alması, bu iki kişinin sözleşme ilkelerinin saptanmasında en etkili isimler olmasındandır.[^11] [Arabistan Yarımadası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_Yar%C4%B1madas%C4%B1)'nı ele geçiren İngiltere, Osmanlı'ya karşı ayaklanan [Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke)li [Şerif Hüseyin](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_bin_Ali_%28Hicaz_kral%C4%B1%29)'i destekleyerek [Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak) ve [Filistin toprakları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filistin_topraklar%C4%B1) üzerinde kendisine bağımlı bir [Arap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar) devleti kurmak istiyordu. Mekke Şerifi Hüseyin ile Mısır'daki Britanya Yüksek Komutanı McMahon arasında gizli bir antlaşma imzalanmıştır. Fransa bu plana karşı çıkıp Britanya'ya baskı yaparak yeni bir antlaşma yapılmasını istedi. İlk görüşmeler [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) öncesinde [Beyrut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyrut)'ta Fransız konsolosluğu yapıp 1915 yılında [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9C%C3%A7%C3%BCnc%C3%BC_Frans%C4%B1z_Cumhuriyeti)'nın Londra büyükelçiliğinde siyasi danışman olarak görev yapan [François Georges-Picot](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fran%C3%A7ois_Georges-Picot) ile [Britanya İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Britanya_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) Dışişleri Müsteşarı Sir Harold Nicolson arasında 1915'in Kasım ayında başladı. Suriye'nin gelecekteki statüsü hakkındaki anlaşmazlıklar nedeniyle kesintiye uğradıktan sonra Aralık ayında Britanya Savaş Bakanı Lord Kitchener'in Ortadoğu işleri danışmanı, milletvekili ve yarbay [Sir Mark Sykes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mark_Sykes) atandı. Georges-Picot ve Sykes hızla sonuç alarak 1916 Ocak ayında bir plan ortaya çıkardılar, Şubat ayında bu gizli plan Britanya ve Fransa tarafından onaylandı. Mart ayında Georges-Picot ve Sykes [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ya giderek planı Rusya Dışişleri Bakanı [Sergey Sazonov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sergey_Sazonov)'a sundular. Sazonov prensip olarak olumlu görmekle birlikte, Rusya'nın Doğu Anadolu'daki toprak isteklerinin ve [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'deki Rus hakimiyetinin de sözleşmeye dahil edilmesini talep etti. En uzun süreyi Rusya'nın değişiklik taleplerinin düzenlenmesi ve onaylanması süreci aldı ve sözleşmenin tamamlanması Ekim ayını buldu.[^12] ## Antlaşmanın maddeleri [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nın onayı ile imzalanan bu antlaşmaya göre; 1. Rusya'ya, [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon), [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum), [Van](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van) ve [Bitlis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bitlis) ile Güneydoğu Anadolu'nun bir kısmı, 2. Fransa'ya, Doğu Akdeniz bölgesi, [Adana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adana), [Antep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gaziantep), [Urfa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eanl%C4%B1urfa), [Mardin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mardin), [Diyarbakır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r), [Musul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul) ile [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) kıyıları, 3. Britanya'ya [Hayfa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hayfa) ve [Akka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akka) limanları, [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat) ile [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra) ve Güney [Mezopotamya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mezopotamya) verilecektir. 4. Fransa ile Britanya'nın elde ettiği topraklarda Arap devletleri konfederasyonu veya Fransız ve İngiliz denetiminde tek bir Arap devleti kurulacak, 5. [İskenderun](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skenderun) serbest liman olacak, 6. [Filistin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filistin_topraklar%C4%B1)'de, kutsal yerleşim yeri olması nedeniyle bir uluslararası yönetim kurulacaktır. [1917'deki Rus devriminden](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ekim_Devrimi) sonra Rusya antlaşmadan ve paylaşımdan vazgeçmiş, [Lev Troçki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lev_Tro%C3%A7ki) gizli olan bu anlaşmanın bir kopyasını 24 Kasım 1917'de [İzvestiya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zvestiya) gazetesinde yayınlayarak dünya kamuoyuna [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun parçalanmasına ilişkin gizli paylaşımları açıklamıştır.[^13][^14] ## Ayrıca bakınız - [Balfour Deklarasyonu, 1917](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balfour_Deklarasyonu_%281917%29) - [Hüseyin-McMahon Yazışmaları](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin-McMahon_Yaz%C4%B1%C5%9Fmalar%C4%B1) - [Musul Sorunu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul_Sorunu) - [Mark Sykes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mark_Sykes) - [Böl ve yönet](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%B6l_ve_y%C3%B6net) - [Büyük Orta Doğu Projesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Orta_Do%C4%9Fu) ## Dış bağlantılar - [firstworldwar.com](http://www.firstworldwar.com/source/graphics/sykespicot.jpg) ve [us-israel.org](http://www.us-israel.org/jsource/History/sykesmap.html) bölme planlarının şekli - [''Sykes Picot''](http://www.bbc.com/turkce/haberler/2016/05/160516_sykes_picot_100_yil) , [*BBC Türkçe*](https://turkipedia.org/tr/wiki/BBC_T%C3%BCrk%C3%A7e)*, 2016* [^1]: Fromkin, David. A Peace to End All Peace: The Fall of the Ottoman Empire and the Creation of the Modern Middle East. Owl, 1989, s. 286, 288. [^2]: Martin Sicker. The Middle East in the Twentieth Century. Greenwood Publishing Group, 2001, s. 26. [^3]: International Boundary Study; Jordan – Syria Boundary. [^4]: Peter Mansfield, British Empire magazine, Time-Life Books, no 75, s. 2078 [^5]: Eugene Rogan, The Fall of the Ottomans, s. 286 [^6]: Sykes-Picot Agreement - World War I Document Archive. [^7]: Alexander Mikaberidze. Conflict and Conquest in the Islamic World: A Historical Encyclopedia [2 volumes]: A Historical Encyclopedia. ABC-CLIO, 2011, s. 861-. [^8]: Alexander Mikaberidze. Conflict and Conquest in the Islamic World: A Historical Encyclopedia [2 volumes]: A Historical Encyclopedia. ABC-CLIO, 2011, s. 861-. [^9]: Alexander Mikaberidze. Conflict and Conquest in the Islamic World: A Historical Encyclopedia [2 volumes]: A Historical Encyclopedia. ABC-CLIO, 2011, s. 861-. [^10]: Alexander Mikaberidze. Conflict and Conquest in the Islamic World: A Historical Encyclopedia [2 volumes]: A Historical Encyclopedia. ABC-CLIO, 2011, s. 861-. [^11]: Kuyaş, Ahmet. 100. Yılında Sykes-Picot Sözleşmesi. Kafa Grup Yayıncılık, 2016, s. 64-6. [^12]: Kuyaş, Ahmet. 100. Yılında Sykes-Picot Sözleşmesi. Kafa Grup Yayıncılık, 2016, s. 64-6. [^13]: Al-Jazeera - A century on: Why Arabs resent Sykes-Picot. [^14]: John Quigley - The Statehood of Palestine: International Law in the Middle East Conflict, s.15.