# Surre-i Hümâyûn > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Surre-i_H%C3%BCm%C3%A2y%C3%BBn > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Surre-i Hümâyûn, https://tr.wikipedia.org/wiki/Surre-i_H%C3%BCm%C3%A2y%C3%BBn (CC-BY-SA-4.0) ![17 Şubat 1898 tarihli Servet-i Fünun dergisinde Mahmil-i Şerif](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/be/Serveti_funun-1898-02-17-1_Mahmili_Serif.jpg/1280px-Serveti_funun-1898-02-17-1_Mahmili_Serif.jpg) *17 Şubat 1898 tarihli Servet-i Fünun dergisinde Mahmil-i Şerif (Servet-i Fünun Dergisi, public-domain)* **Surre-i Hümâyûn Alayı** veya **Surre Alayı**, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda Surre Emîni adıyla bilinen bir kurumun [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'dan [Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke) ve [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine)'ye yardım ve armağanlarını götürmüş olan topluluktur. Surre-i Hümâyûn Alayı, İstanbul'dan törenle uğurlanılırdı. [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) **surre** *hükümdar tarafından Mekke’ye gönderilen paralar ve armağanlar* ve [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) *kutlu* veya *padişah ile ilgili*[^1] anlamındadır. ## Hac yolu güzergâhındaki konak yerleri "[*Kartal*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kartal%2C_%C4%B0stanbul)*'dan hareket eden Surre Alayı, *[*Şam*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam)*'a kadar *[*at*](https://turkipedia.org/tr/wiki/At)*, *[*katır*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kat%C4%B1r)*, veya *[*merkep*](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C5%9Fek)*lerle giderler, orada (Şam'da) deveye binerlerdi. İstanbul Mekke arasındaki yol, yayalar ve binek hayvanları için henüz bir güzergâh (hat) halinde idi*."[^2] Kartal'dan hareket eden Surre Alayı'nın, bir başka deyişle Hacc Kervanı'nın Mekke'ye gidişte, şu güzergâhı izledikleri görülmektedir: ### Seyrüsefer [Kartal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kartal%2C_%C4%B0stanbul)-[Gekbûze](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gebze) (*Gebze*)-[İznikmîd](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0znik) (*İznik*)-[Sabanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sapanca)-Akhisar-[Lefke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmaneli) (*Osmaneli*)-[Vezirhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vezirhan)-[Söğüd](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%B6%C4%9F%C3%BCt%2C_Bilecik)-[Eskişehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski%C5%9Fehir)-[Seyyidgâzi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyitgazi)-[Hüsrev Paşa Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han%2C_Eski%C5%9Fehir)-[Bayat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bayat%2C_Afyonkarahisar)-[Bolavadin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bolvadin)-[İshaklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultanda%C4%9F%C4%B1)-[Akşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ak%C5%9Fehir)-[Ilgun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ilg%C4%B1n)-[Lâdik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ladik%2C_Saray%C3%B6n%C3%BC)-[Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)-[Şevmere](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87umra)-[İsmil](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smil%2C_Karatay)-[Karapınar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karap%C4%B1nar)-[Ereğli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ere%C4%9Fli)-[Ulukışla](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uluk%C4%B1%C5%9Fla)-[Çiftehan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87iftehan)-[Nîkhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uluk%C4%B1%C5%9Fla)-[Çiftehan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87iftehan)-[Gülek Boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BClek_Bo%C4%9Faz%C4%B1)-Kuzulu Hanı-[Kütüklü](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCt%C3%BCkl%C3%BC%2C_Y%C3%BCre%C4%9Fir)-[Adana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adana)-[Misis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Misis)-[kurt Kulağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kurtkula%C4%9F%C4%B1%2C_Ceyhan)-[Payas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Payas)-[Balan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belen) (*Belen*)-[Antakya Hacı Paşa Mezra'ası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antakya)-[Şuğul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cisr-i_%C5%9Eu%C4%9F%C3%BBr) (*Cisr-i Şuğûr*)[^3]-Madik Kal'ası[^4]-[Hama](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hama)-[Hums](https://turkipedia.org/tr/wiki/Humus%2C_Suriye)-İki Kapulu Han-Nebk[^5] (*Benik* veya *al-Nabk*)-Kudeyfe[^6]-[Şâm-ı Şerîf](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam)-Muzayrib[^7]-Ma'an[^8]-Âsî Hurma[^9][^10][^11]-Berke-i Mu'azzama[^12]-Valide Kuyusu-Fahleteyn-Hediyye [Eşme](https://turkipedia.org/tr/wiki/%3Awikt%3Ae%C5%9Fme)si-[Medîne-i Münevvere](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine)-Cudeyre[^13]-Bedr-i Huneyn[^14]-Râbiğ[^15] ve [Mekk-i Mükerreme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke).[^16] Dönüşte de aynı güzergâha, Hân-ı Kusayra, Hân-ı Karamut, [İskenderun](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skenderun), Ramazanoğlu Yaylası[^17] ve Tahta Köprü gibi beş menzil daha eklenmiştir. Surre-i Hümâyûn Alayı, Mekke'ye kadar 54 menzilde konaklamış, bunların altısında İznikmîd, Konya, Adana ve Antakya'da ikişer, [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam)'da [Ramazan ayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ramazan)nı orada geçirmek için 31, Mekke'de Haccın edası için gerekli 19 gün kalınmıştır. Ayrıca, dönüşte oturulan, gecelenen yerlerde ve günlerde değişiklik olmuş ve Medine'de 3, Şam'da 17, Hama, Antakya, Adana, Ereğli, Eskişehir ve İznikmid'de ikişer gün kalınmıştır. Hacca gidiş ve dönüşte [menzil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Menzil)lerde kalınan gün sayısı, gidişte 58 gün ve dönüşte 32 gün olmak üzere toplam 90 günü bulmaktadır. ### Gereksinimler Hac kafilesi için [menzil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Menzil)lerde, beksimed, beygir, hediyelik boğcalar, bulgur, çizme, erz (*erüz: pirinç*), ferace (*kadınların çarşaftan önce sokakta giydikleri üstlük*), hatab (*odun*), kandil, katran, şeker, kömür, lahm (*et*), mahfe levâzimâtı, mercimek, mes pâbuş, nân (*ekmek*), nohud, pabûş, revgan (*yağ*), revgan-ı (sâde, zeyt), saman, serzevât (*sebze*), soğan, su tulumu, şa'îr (*arpa*) tulum levâzimâtı gibi yiyecek ve zarurî ihtiyaç maddeleri, hayvan yemi, hediyelik eşya, hil'at (*kaftan*) ve kürk satın alınmıştır. ## Hicaz Demiryolu [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid) tarafından 1900-1908 yıllarında [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam) ile [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine) arasında [Hicaz Demiryolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicaz_Demiryolu)'nun yapımından sonra, Hac zamanında günde beş yolcu treni hacı adaylarını taşımıştır. ## Ayrıca bakınız - [Hac](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac_%28%C4%B0slam%29) - [Hac Suresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac_Suresi) ## Dış bağlantılar - [''Hacc Yolu Güzergahı ve Masrafı (Kara Yolu, 1253/1837)''](http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/19/821/10415.pdf), Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İslâm Tarihi Anabilim Dalı. Doç. Dr. Münir Atalar - Nabataea.net [The Hejaz Railway](https://web.archive.org/web/20100615173405/http://nabataea.net/hejazmenu.html) [^1]: Prof. Dr. Mehmet Kanar, Osmanlı Türkçesi Sözlüğü. [^2]: Victor Berrad, Le Sultan, L'hlam et Les Puissances (Constantinople - La Mecgue - Bağdad). Paris, 1907, s. 98. [^3]: Jisr ash Shughur, Syria Page [^4]: Mardikh, Syria Page [^5]: An Nabk, Syria Page [^6]: Al Qutayfah, Syria Page [^7]: Muzayrib, Syria Page [^8]: Ma'an, Jordan Page [^9]: "Evsâf-ı menzil-i kal'a-i Âsi Hurma", Âsi Hurma kalesi Şam-Mekke yolunun tam yarısında ve Ma'an'dan 8 günlük uzaklıkta ve güneyindedir. [^10]: Oriental explorations and studies, Sayı 1, s. 320'de (Mehmed Edip, Nehcet'ül-Menâzil, İstanbul H. 1232, s. 73) Tebûk'e Âsî Hurma denildiğini yazmıştır. [^11]: Kal'a-i Tebük (Âsî Hurma): Kâ'-i Sağîr'e on üç saat uzaklıkta Nureddin Şehit tarafından yaptırılmış küçük bir kaleydi.Journal of Ottoman studies , Volumes 19-20, Enderun Kitabevi, 1999. [^12]: Mehmef Edîb, "Nehcet el Menâzil", Bulak - Kâhire H.1250, s. 76 >Qaal’at Al-Muazzam veya Qal'at el Mua'ssam, eski Osmanlı kalesi. [^13]: Judayrah, Saudi Arabia Page [^14]: Badr Hunayn, Saudi Arabia Page [^15]: Rabigh, Saudi Arabia Page [^16]: Mehmed Emin, Mezâzil-i Hacc-ı Şerif, 1762-63, Türkçe 38 yk. (Bkz.: TSMK, Türkçe Yazmalar Katalogu, Cilt I, s. 464. [^17]: Kamil Şahin, Adana bir Numaralı Seriye Sicil Defteri üzerine araştırma.