Suphi Ethem

Suphi Ethem (1880'ler - 1920/1923?; diğer adıyla Subhi Edhem veya İsmail Suphi), Veteriner Hekim, pozitivist ve materyalist bir Türk düşünürü ve yayıncı.

İkinci Meşrutiyet sonrası oluşan ortamda öne çıkan Osmanlı aydınlarındandır. Evrimci felsefeden etkilenmiş ve bu felsefeyi Osmanlı'da temsil etmiştir. Henri Bergson felsefesinin Türkiye'de tanınmasında rol oynamış bir düşünürdür.^{[1]Levent Bayraktar. Bergsonculuğun Türkiye’ye Girişi ve İlk Temsilcileri. Felsefe Dünyası.}

Botanik tarihiyle ilgili bilinen ilk Türkçe eser olarak kabul edilen^{[2]Remzi Demir. Subhi Edhem Bey’in ‘İlm-i Nebâtât Târîhi’nde Bilim Tarihi ve Bilim Felsefesi Bilinci. 19 Aralık 2011.} "İlm-i Nebâtât Târîhi"'ni ve Osmanlı Türkçesiyle yazılmış ilk ansiklopedik sözlük olan^{[3]Tarık Tuhan Fındık. Suphi Ethem’in Ulûm-ı Tabiyye Lügati’nin Günümüz Türkiye Türkçesi İmlâsına Aktarımı. 2006.} “Ulûm-ı Tabiyye Lügati”’ni yazmıştır.

Yaşamı

1908 yılında Askerî Baytar Mektebi’nden mezun olduktan sonra, çeşitli askerî birliklerde görevler aldı ve doğa bilgini İsmail Hakkı Bey’in muavinliğine getirildiği yıllarda botanik dersleri verdi.^{[2]Remzi Demir. Subhi Edhem Bey’in ‘İlm-i Nebâtât Târîhi’nde Bilim Tarihi ve Bilim Felsefesi Bilinci. 19 Aralık 2011.}

1910 yılı sonu ya da 1911 yılı başlarında İsmail Suphi olan adını değiştirdi. 1919’da veterinerlik eğitimine devam etmek için gittiği Almanya’da felsefe ile ilgili de çalışmalar yaptı.^{[2]Remzi Demir. Subhi Edhem Bey’in ‘İlm-i Nebâtât Târîhi’nde Bilim Tarihi ve Bilim Felsefesi Bilinci. 19 Aralık 2011.}

Bilimin çeşitli alanlarında çok sayıda eser üreten Ekrem Suphi Bey, botanik tarihiyle ilgili bilinen ilk Türkçe eser olan “İlm-i Nebâtât Târîhi”'ni kaleme aldı. 1917 yılında İstanbul’daki “Kütübhâne-i Sûdî Yayınevi” tarafından basınla bu eser, 207 sayfalık hacimli bir çalışmadır. Eserde bilimsel öğretim ve araştırma bakımından bilim tarihi ve bilimsel yöntem bilincinin önemini göstermiş ve kavratmaya çalışmıştır.

Suphi Ethem’in Avrupalı bilginlerin ve sanatçıların yaşamı üzerine araştırmalarına dayanan “Fen Adamları” adlı kitabı ile , Askerî Baytar Mektebi’nin tarihini anlatan “Nevsâl-i Baytarî”, onun bilim tarihi alanındaki çalışmalarındandır.^{[2]Remzi Demir. Subhi Edhem Bey’in ‘İlm-i Nebâtât Târîhi’nde Bilim Tarihi ve Bilim Felsefesi Bilinci. 19 Aralık 2011.}

Doğa bilimleri açısından en değerli eserlerinden birisi “Ulûm-ı Tabî‘iyye Lûgati” (Manastır 1911) adlı ansiklopedik eserdir.^{[2]Remzi Demir. Subhi Edhem Bey’in ‘İlm-i Nebâtât Târîhi’nde Bilim Tarihi ve Bilim Felsefesi Bilinci. 19 Aralık 2011.} Eserin genişletilmiş birinci cildi 1917’de İstanbul’da yeniden basıldı ancak çalışma, yazarın erken ölümü nedeniyle yarım kalmıştır.^{[2]Remzi Demir. Subhi Edhem Bey’in ‘İlm-i Nebâtât Târîhi’nde Bilim Tarihi ve Bilim Felsefesi Bilinci. 19 Aralık 2011.}

Suphi Ethem'in Bergsonculuğun Türkiye'ye girişi ile beraber düşünce alanında ortaya çıkan canlılık ve çeşitliliğe katkısı olmuş bir düşünürdür. Fikirlerini tamamen benimsememekle birlikte “Bergson ve Felsefesi” adında bir kitap yazarak Bergson'u Türk okuyucusuna tanıtmıştır.^{[1]Levent Bayraktar. Bergsonculuğun Türkiye’ye Girişi ve İlk Temsilcileri. Felsefe Dünyası.}

Genç Kalemler'in yazı kurulu üyesi olan Suphi Ethem'in yazıları şu yayınlarda çıkmıştır: İzmir, Neyyir-i Hakikat, Genç Kalemler, Muhit-i Mesai, Yeni Felsefe Mecmuası, Felsefe Mecmuası, Zekâ, Serbest Fikir, Yeni Dünya, Servet-i Fünûn, Büyük Duygu.

Suphi Ethem ayrıca; Hüsün ve Şiir, Tabiat, Beşer ve Tabiat adlı dergileri çıkarmıştır.

1923'te hayatını kaybettiği düşünülür.^{[2]Remzi Demir. Subhi Edhem Bey’in ‘İlm-i Nebâtât Târîhi’nde Bilim Tarihi ve Bilim Felsefesi Bilinci. 19 Aralık 2011.}

Eserleri

• 1909: İdic, İstanbul

• 1911: Ulum-i Tabiyye Lügatı, Manastır

• 1911: Darwinizm, Manastır

• 1911: Sosyoloji, Manastır

• 1912: Tarih ve Müverrihler, Selanik

• 1913: Hayat ve Mevt, İstanbul

• 1914: Lamarkizm, İstanbul

• 1917: İlmi Nebatat Tarihi, İstanbul

• 1917: Fen Adamları, İstanbul

• 1918: Nevsal-i Baytari, İstanbul

• 1919: Bergson ve Felsefesi, İstanbul