# Sufi Hanlığı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Sufi_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Sufi Hanlığı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Sufi_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

- **Adı:** Sufi Hanlığı
- **Başkent:** Ürgenç
- **Dil türü:** Yaygın diller
- **Diller:** Özbekce
- **Resmî din:** Sünni İslam
- **Yönetim biçimi:** Monarşi
- **Yönetici unvanı:** Han
- **Yönetici:** Ak Sufi; Hüseyin Sufi; Yusuf Sufi; Balankhi; Süleyman Sufi
- **Yönetici1 dönemi:** 1359 - 1361
- **Yönetici2 dönemi:** 1361 - 1372
- **Yönetici3 dönemi:** 1372 - 1380
- **Yönetici4 dönemi:** 1380
- **Yönetici5 dönemi:** 1380 - 1388
- **Kuruluş olayı:** Kuruluş
- **Kuruluş yılı:** 1359
- **Yıkılış olayı:** Yıkılış
- **Yıkılış yılı:** 1388
- **Ö:** Özbek Hanlığı
- **Ö1 bayrağı:** War flag of Khanate of Bukhara.svg
- **A:** Timurlular
- **A1 bayrağı:** Timurid.svg

**Sufi Hanlığı**, [Kungrat Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kungrat_Hanedan%C4%B1) tarafından günümüz [Özbekistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekistan)'ın [Harezm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm) bölgesinde kurulmuş hanlıkdır. Hanedalığın bağımsızlığı kısa ömürlü olmasına rağmen aralıklı olarak [Timur İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun valileri olarak yönetmeye devam ettiler. 1505'te [Şeybânî Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyb%C3%A2n%C3%AEler) tarafın hanedanlık yok edilmiştir. Sufiler hiçbir zaman **Harezmşah** unvanını kullanmadılar.

## Kökenler

[Kungrat Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kungrat_Hanedan%C4%B1)'nın atası bir Moğol soylusu ve **Kungrat** kabilesinin bir üyesi olan [Naghday Biy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Naghday_Biy)'dir.[^1] Hanedanlığın [Börçigin](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%B6r%C3%A7igin) imparatorluk ailesiyle soy bağıda vardır. [Cengiz Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cengiz_Han)'ın eşi [Börte](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%B6rte)nin erkek kardeşinin soyundan geliyordu. [Naghday Biy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Naghday_Biy) ilk başlarda [Özbek Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbek_Han)'ın ordusunun başkomutanı olarak görev yapıyordu kendisi bu göveri bırakıp [sufi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutasavv%C4%B1f) oldu ve [Harezm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm)'e gitti.

## Tarih

![Harezm darphanesinde basılmış, Hüseyin Sufi'nin 1365/6 tarihli sikkesi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/bf/Coin_of_Sufid_ruler_Husayn_struck_at_the_Khwarezm_mint.jpg)
*Harezm darphanesinde basılmış, Hüseyin Sufi'nin 1365/6 tarihli sikkesi (User:LouisAragon (uploader), CC-BY-SA-2.5)*

![Harezm darphanesinde basılmış, Yusuf Sufi'nin 1375/6 tarihli sikkesi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8c/Coin_of_Sufid_ruler_Yusuf_struck_at_the_Khwarezm_mint_%282%29.jpg)
*Harezm darphanesinde basılmış, Yusuf Sufi'nin 1375/6 tarihli sikkesi (User:LouisAragon (uploader), CC-BY-SA-2.5)*

[Hüseyin Sufi](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_Sufi) Harezm'in kuzey kesimlerini kontrol altına aldı. 1364'ten itibaren kendi adına sikkeler bastırıldı. Çağatay hanlarına tahsis edilen [Kath](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beruni) ve [Hive](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hive)'yı da ele geçirdi. [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur) ile çatışmaya yol açtı ancak 1369'da [Mâverâünnehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%A2ver%C3%A2%C3%BCnnehir)'i [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur) kendi egemenliği altında birleştirdi. Bir kukla Çağatay hanını elinde tutan Timur, 1370'lerin başlarında [Kath](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beruni) ve [Hive](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hive)'yi [Hüseyin Sufi](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_Sufi)'den kendisine teslim edilmesini istedi ama kabul etmedi. Timur'un 1372'de [Kath](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beruni) hızla ele geçirdi. [Hüseyin Sufi](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_Sufi) [Ürgenç](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Crgen%C3%A7)'i takviye etmeye ve orada kalmaya karar verdi ancak Timur'un ordusu tarafından kuşatıldı ve kuşatma sırasında Hüseyin Sufi öldü.

[Hüseyin Sufi](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_Sufi) tahtta geçti ve [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur) ile bir barış imzaladı ve Timur'un ordusu Harezm'den ayrıldı. Ertesi yıl Yusuf Sufi Timur'un topraklarını işgal ederek ve Kath ve Hiva'yı geri almaya çalışarak Timur'u kışkırttı. Timur'un 1373'te kendisine karşı ikinci bir sefere çıkmasına neden oldu, ancak Yusuf Sufi hemen özürlerini gönderdi ve barış karşılığında kızı [Hanzade Begüm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hanzade_Beg%C3%BCm)'ü Timur'un oğlu [Cihangir Mırza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cihangir_M%C4%B1rza) ile evlendirdi. Yusuf Sufi'nin Timur topraklarına devam eden akınları [Ürgenç](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Crgen%C3%A7)'i 1379'da kuşatmasıyla sonuçlandı; Yusuf Sufi kuşatmanın ortasında öldü ve Timur şehrin teslim olmasını istedi. [Ürgenç](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Crgen%C3%A7)'liler reddetti ve Timur'un ordusu zorla ele geçirdi ve şehir yağmalandı.

Sufilerin yenilgisi, Harezm üzerindeki hâkimiyetlerini sarsmadı. Süleyman Sufi Han [Altınordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alt%C4%B1nordu) hükümdarı [Toktamış Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toktam%C4%B1%C5%9F_Han) ile ittifak kurdular ve [Mâverâünnehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%A2ver%C3%A2%C3%BCnnehir)'i birlikte işgal ettiler. Timur hemen Harezm'i ele geçirdi ve [Mâverâünnehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%A2ver%C3%A2%C3%BCnnehir)'i kontrol altına aldı.

## Timur'un himayesindeki Sufiler

Bağımsızlık kaybına rağmen, [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur)a sadık kaldılar ve [Timur İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda bir rol oynadılar. 14. yüzyılın sonunda [Yayık Sufi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yay%C4%B1k_Sufi) [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur)'un ordusunda yüksek bir konuma ulaştı. 1393 - 1394 yıllarında [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur)'a isyan etti. Timur Harezm e geldi isyanı bastırdı ve [Yayık Sufi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yay%C4%B1k_Sufi) hapsedildi.

[^1]: Yuri Bregel, Tribal tradition and dynastic history: The early rulers of the Qongirats according to Munis, Asian and African studies, vol. 16, number 3 (1982), p. 387