# Soyot Tuka Türkçesi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Soyot_Tuka_T%C3%BCrk%C3%A7esi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Soyot Tuka Türkçesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Soyot_Tuka_T%C3%BCrk%C3%A7esi (CC-BY-SA-4.0)

- **Dilin adı:** Soyot-Duka
- **Kendi dilindeki adı:** тыва дыл tıva dıl
- **Ülkeler:** Rusya (Buryatya), Moğolistan (Hövsgöl (il))
- **Sıra:** İlk 100'ün içinde değil.
- **Aile rengi:** Altay
- **Aile:** Türki diller; Şaz Türkçesi; Sibirya grubu; Güney kolu; Sayan dilleri
- **Kurum:** -
- **Alfabe:** Kiril alfabesi
- **Glotto:** soyo1234
- **Tükenme:** 20.Yüzyılın ikinci yarısı (kısmen yeniden canlandırıldı)

**Soyot Tuka Türkçesi** veya **Soyot Türkçesi** ([Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a):**Сойо́тско-цата́нский язык** (ya da **сойо́тский**) — [Türk dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri) içinde [Tuvaca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuvaca) ve [Tofaca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tofaca)'ya en yakın bir Türk lehçesidir. İki [şive](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eive) veya ağza ayrılır: Birincisi, [Buryatya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buryatya)da [Soyot Türkleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Soyotlar) tarafından konuşulan Soyotça (Soyıt), dil tükenmek üzeredir. İkincisi [Moğolistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Folistan)ın [Darhat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Darhat) yöresinde Moğolcada Çatan ([Moğolca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Folca): Цаатан) denilen Tu'ka (Dukha) ([Duha Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Duha_T%C3%BCrk%C3%A7esi)nde: тyъha) dilidir. Tu'ka Türkçesi de Moğolistanda yine Uygur Uranhay dili ve Çatan dili olmak üzere yine iki ağza ayrılır.

2000'li yılların hemen başında Soyot Türkçesi için Kiril Alfabesine dayalı bir alfabe kabul edildi. Soyot Türklerinin çocukları için Dil Öğrenim kitabı, Soyotça öğreten öğretim kitaplarında bu alfabe kullanılmaktadır. Günümüzde Moğolların etkin olduğu [Buryatya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buryatya)da Soyot Türkleri dillerinin tükenmesiyle karşı karşıyalar.[^1]

Soyot Türklerinin kullandığı alfabe (согласно сойотско-бурятско-русскому словарю 2003 г.):

## Ayrıca bakınız

- [Soyot Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Soyot_Tuka_T%C3%BCrk%C3%A7esi)
- [Tuva Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuvaca)
- [Tofa Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tofaca)
- [Duha Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Duhaca)

## İlgili çalışmalar

- Рассадин В. И. Словарь сойотско-русский. — СПб.: Дрофа, 2006. — 208 с.
- Рассадин В. И. Сойотско-бурятско-русский словарь. — Улан-Удэ, 2003.
- Рассадин В. И. О сойотах и их языке// Мир Центральной Азии: Языки. Фольклор. Литература: Материалы Международной научной конференции. Т. IV. [Ч](https://turkipedia.org/tr/wiki/%D0%A7). 1. — Улан-Удэ: БНЦ СО РАН, 2002. — С. 100-105.
- Рассадин В. И. Сойоты и сойотский язык// Одон. — 2001. — № 10-11. — С.20-21.
- Рассадин В. И. Лексика материальной культуры окинских сойотов// Проблемы бурятской диалектологии. — 1996. — С. 58-99.
- Рассадин В. И. Животноводческая лексика в языке окинских бурят и сойотов// Проблемы бурятской диалектологии. — Улан-Удэ: БНЦ СО РАН, 1996. — С. 45-57.

[^1]: Рассадин В. И. О проблемах возрождения и сохранения языков некоторых малочисленных тюркских народов Южной Сибири (на примере тофаларского и сойотского языков) (доклад в ЮНЕСКО). <http://lingsib.unesco.ru/ru/round_table/papers/rassadin.shtml.htm>