# Sokollu Mehmed Paşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Sokollu_Mehmed_Pa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Sokollu Mehmed Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Sokollu_Mehmed_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Mehmed_Sokolovi%C4%87_%28ca_1505-1579%29.png) * (Ganzfigur mit Turban u. Stab. Kupferstich von Dominicus Custos n. Giovanni Battista Fontana aus: Jacob Schrenck von Notzing, Der aller Durchleuchtigisten und Grossmächtigen Kayser... 1603. 43 x 29 cm. - Im w. Rd. etw. fleckig, etw. fingerfl, public-domain)* - **Unvan-ön:** Tavîl Şehit - **Yerli isim dil:** ota - **Sıra:** 37. - **Makam:** Osmanlı Sadrazamı; Kubbealtı Veziri; Rumeli Beylerbeyi; Kaptan-ı Derya - **Dönembaşı:** 28 Haziran 1565; 1553; 1550; 1546 - **Dönemsonu:** 11 Ekim 1579; (); 28 Haziran 1565; 1553; 1550 - **Hükümdar:** I. Süleyman; II. Selim; III. Murad; I. Süleyman; I. Süleyman - **Öncegelen:** Semiz Ali Paşa; Semiz Ali Paşa; Barbaros Hayreddin Paşa - **Sonragelen:** Semiz Ahmed Paşa; Pertev Mehmed Paşa; Sinan Paşa - **Doğum adı:** Bajica Nenadić - **Doğum tarihi:** 1505 - **Doğum yeri:** Rudo, Vişegrad, Bosna, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** Konstantiniyye, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm nedeni:** Suikast - **Yattığı yer:** Eyüpsultan Mezarlığı, İstanbul - **Vatandaşlığı:** Osmanlı - **Çocukları:** Kurd Bey; Hasan Paşa; İbrahim Paşa - **Ebeveynleri:** Cemaleddin Sinan Bey (babası) - **Öğrenim:** Enderûn Mektebi - **Meslek:** Devlet adamı, asker - **Dini:** İslam - **Bağlılığı:** 25px Osmanlı İmparatorluğu - **Alanı:** Osmanlı Donanması; Osmanlı Ordusu - **Hizmetyılları:** 1541–1579 - **Rütbesi:** Kaptan-ı derya (1546-1550); Beylerbeyi (1550-1553); Kubbealtı veziri (1553-1565); Sadrazam (1565-1579) - **Savaşları:** Temeşvar Kuşatması; Eğri Kuşatması; Nahcıvan Seferi; Konya Şehzâdeler Muharebesi; Zigetvar Kuşatması **Sokollu Mehmed Paşa** (صوقوللى محمد پاشا, Мехмед-паша Соколовић) ya da yalnızca **Sokollu** (1505, [Sokoloviçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sokolovi%C3%A7i) – 11 Ekim 1579, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), 1565-1579 yılları arasında 14 yıl 3 ay 17 gün sadrazamlık yapmış [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) komutanı ve devlet adamıdır. [Sırp](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rplar) asıllı olan Paşa, Osmanlı İmparatorluğu'nun en önemli isimlerinden biri olarak kabul edilir. [Erdel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel_Seferi_%281551%29) ve [Nahcıvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nahc%C4%B1van_Seferi) gibi seferlerde gösterdiği başarıların yanı sıra [Don-Volga Kanalı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Don-Volga_Kanal_Projesi) ve [Süveyş Kanalı](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCvey%C5%9F_Kanal%C4%B1) projeleriyle de tanındı. [Kıbrıs'ın fethi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Venedik_Sava%C5%9F%C4%B1_%281570-1573%29) ve [İnebahtı Deniz Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nebaht%C4%B1_Deniz_Muharebesi) sırasında izlediği siyasetle de öne çıktı. Üç oğlu olmuştur; Kurd Bey, [Sokolluzâde Hasan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sokolluz%C3%A2de_Hasan_Pa%C5%9Fa) ve [Han İbrahim Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han_%C4%B0brahim_Pa%C5%9Fa). Sokollu Mehmed Paşa, Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı [Hersek Sancağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hersek_Sanca%C4%9F%C4%B1)'nda [Sırp](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rplar) [Ortodoks Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Ortodoks_Kilisesi) [Sokollu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sokollu) ailesinin bir çocuğu olarak doğdu. Çocuk yaşta, [devşirme sistemi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dev%C5%9Firme) kapsamında ‘kan vergisi’ uygulamasıyla [Yeniçeri Ocağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)'na alındı ve devlet hizmetine girdi. Osmanlı idaresinde hızla yükselerek imparatorluk muhafızlarının komutanı, [kaptan-ı derya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaptan-%C4%B1_derya), [Rumeli Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_%28eyalet%29), [kubbealtı veziri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kubbealt%C4%B1_vezirleri) ve son olarak da 1565 ile 1579 yılları arasında [sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam)lık görevlerinde bulundu. Toplamda 14 yıl 3 ay 17 gün süren sadrazamlığı sırasında [Kanunî Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman), [II. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Selim) ve [III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad)'a hizmet etti. 1579'da bir [suikast](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suikast) sonucu hayatını kaybetti.[^1] Sokollu Mehmed Paşa, [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman) olmasına rağmen Sırp Ortodoks kökenlerini ve ailesini unutmadı. Sultan'ı, bir ‘uzlaşma jesti’ olarak Peć Sırp Patrikhanesi'ni yeniden tesis etmeye ikna etti. Ayrıca hem Müslüman hem de Hristiyan aile üyelerini Osmanlı İmparatorluğu'nda önemli görevlere getirdi. Bu kişiler arasında [Sokullu Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sokullu_Mustafa_Pa%C5%9Fa), [Makarije Sokolović](https://turkipedia.org/tr/wiki/Makarije_Sokolovi%C4%87), [Gazi Ferhad Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazi_Ferhad_Pa%C5%9Fa), [Sokolluzâde Lala Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sokolluz%C3%A2de_Lala_Mehmed_Pa%C5%9Fa) ve [Lala Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lala_Mustafa_Pa%C5%9Fa) bulunmaktaydı. [Gelibolulu Mustafa Âlî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gelibolulu_Mustafa_%C3%82l%C3%AE), Sokullu'yu tanımlarken "padişâh-ı manevî" ifadesini kullanır.[^2] ## Sadrazamlıktan önceki hayatı ![Sokollu Mehmed-paşa camisi Sokoloviçi'da](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5d/D%C5%BEamija_Mehmed-pa%C5%A1e_Sokolovi%C4%87a_%28Rudo%29.jpg) *Sokollu Mehmed-paşa camisi Sokoloviçi'da (Vrtleska225, CC-BY-SA-3.0-HR)* 1505 yılında [Vişegrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vi%C5%A1egrad%2C_Bosna-Hersek) kadılığındaki [Rudo](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rudo) kasabasına uzak olmayan (Osmanlı idaresi altında iken Sokol olarak adlandırılan) [Sokoloviçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sokolovi%C3%A7i)'de doğdu. Doğum adı Bajo Nenadić'tir.[^3] Bajo Sokolović (Sokollu Bayo) olarak da bilinir.[^4] Muvekit'e göre Sokollu Mehmet Paşa, Sokollu Ahmet Bey'in oğludur ve bu iddia, Mehmet Paşa'nın düzenleyip imzaladığı vakıfnamesine dayandırılmıştır.[^5] Bu nedenle [Balkan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar) halkları arasında Mehmed Paşa Sokoloviç olarak anılır. Vaftiz edilirken Bayo adı takılmıştı. Sokollu'nun Boşnak olduğuna ilişkin iddialar mevcutsa da,[^6][^7][^8] aslının Sırp olduğu bilinmektedir.[^9][^10][^11][^12][^13][^14] Sokullu'nun babasının adı Dimitriye'ydi. Dimitriye'nin bir kızı ve Sırp tarihçilerine göre üç, Türk yazarlarına göre ise iki oğlu daha vardı.[^15] 1519 yılında [devşirme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dev%C5%9Firme) sistemi ile çocuk yaşta [Edirne Sarayı'](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne_Saray%C4%B1)na getirilmiş, Mehmed adı verilerek [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) ve [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman) kültürü ile yetiştirilmiştir. Ardından [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a gönderilmiştir. [Topkapı Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Topkap%C4%B1_Saray%C4%B1)'nın [Enderun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ender%C3%BBn) bölümünde çeşitli görevlerde bulundu. 1541'de [Kapıcıbaşılığa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapucu) yükseldi. 1546'da saray hizmetlerinde başarılı olanların dış göreve atanmaları yolundaki gelenek uyarınca [Kaptan-ı Derya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaptan-%C4%B1_derya)'lığa getirildi. Görevde iken [Trablusgarp Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablusgarp_Seferi)'ne katıldı, [İstanbul Tersanesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Tersanesi)ni genişletti ve yeniledi. 1549'da vezirliğe yükselerek Rumeli [Beylerbeyli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beylerbeyi)ğine atandı. ![Sokollu Mehmed Paşa'nın minyatürü](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/28/Sokullupasa.jpg) *Sokollu Mehmed Paşa'nın minyatürü (public-domain)* [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya) ile 1547'de imzalanan barış antlaşmasının bozulması üzerine Sokollu Mehmed Paşa 1551'de [Erdel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel) üzerinde yapılacak [seferin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel_Seferi_%281551%29) komutanlığına getirildi. 80.000 kişilik orduyla [Erdel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel)'e giren Sokollu Mehmed Paşa önemli kaleleri aldı, ama [Temeşvar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Teme%C5%9Fvar) Kuşatması'nda başarılı olamayarak geri çekildi. [Temeşvar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Teme%C5%9Fvar) 1552'de, [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan) serdarlığına atanan [Kara Ahmet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_Ahmed_Pa%C5%9Fa) ile alınabildi. I. Süleyman 1553'te Sokollu Mehmed Paşa'yı [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli) askerlerinin başında [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'ya gönderdi. Aynı yıl başlayan [Nahcıvan Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nahc%C4%B1van_Seferi)'nde Sokollu komutasındaki Rumeli askerleri büyük başarı gösterdiler. Sefer dönüşünde Sokollu üçüncü kez vezirliğe yükselerek kubbealtı vezirleri arasına katıldı. Sokollu Mehmed Paşa, Süleyman'ın oğulları arasındaki mücadeleler sırasında da hep [Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Selim)'in yanında oldu. Nitekim taht mücadelesini Selim kazandı. [Semiz Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semiz_Ali_Pa%C5%9Fa)'nın sadrazamlığa yükselmesiyle ikinci vezir olan Sokollu, onun 1565'te ölmesiyle sadrazamlığa getirildi. Yaşı hayli ilerlemiş olan Süleyman çok güvendiği Sokollu'ya geniş yetkiler vermişti. 1561'de üçüncü vezir iken Süleyman'ın torunu ve Sultan II. Selim'in kızı [Esmehan Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Esmehan_Sultan) ile evlendi. ## Sadrazamlık dönemi ![Sokollu Mehmed Paşa Çeşmesi 1578 yılında yapılmıştır, Belgrad'dadır.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7a/%C4%8Cesma_Mehmed_Pa%C5%A1e_Sokolovi%C4%87a_%281%29.jpg) *Sokollu Mehmed Paşa Çeşmesi 1578 yılında yapılmıştır, Belgrad'dadır. (Original uploader was Goldfinger at sr.wikipedia, CC-BY-SA-3.0-RS)* Bu tarihten ölümüne kadarki 15 yıl boyunca Osmanlı İmparatorluğu'nun idaresini fiilen elinde tuttu. [I. Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'ın son seferi olan [Zigetvar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zigetvar) kalesi fethini, padişah öldükten sonra o idare etti. Süleyman'ın ölümünü askerden [II. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Selim) gelinceye kadar saklayarak onu tahta çıkarmayı başardı. II. Selim döneminde sürekli sadrazamlıkta kaldı ve devlet işlerini idare etti. Sokollu 1568'de [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_Ar%C5%9Fid%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC) ile 8 yıl süren bir barış antlaşması imzaladıktan sonra doğuya yöneldi. Amacı Osmanlı egemenliğini [Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Asya)'da ve doğu denizlerinde de güçlendirmekti. [Portekiz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Portekiz)'in [Hint Okyanusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint_Okyanusu)'ndaki artan etkinliğine karşın [Kızıldeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1ldeniz), [Umman Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Umman_Denizi) ve [Basra Körfezi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra_K%C3%B6rfezi)'ndeki Osmanlı gemilerinin sayılarını attırdı. [Hindistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hindistan) ve [Endonezya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Endonezya) ile iyi ilişkiler kurmaya çalıştı. Sokollu ayrıca [Tunus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunus)'u Osmanlı himayesi altına sokarak, Kuzey [Afrika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afrika)'yı da denetlemek istiyordu. Ama [Piyale Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Piy%C3%A2le_Pa%C5%9Fa) ve [Lala Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lala_Mustafa_Pa%C5%9Fa) gibi karşıtların etkisiyle Divan 1570'te [Kıbrıs](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1br%C4%B1s)'ın alınması kararını aldı. Sokollu [Venediklilere](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti) karşı böyle bir savaşın [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'yı kendilerine karşı birleştireceği görüşündeydi. Ama [Lala Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lala_Mustafa_Pa%C5%9Fa) Divan'a uyarak 1571'de [Kıbrıs](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1br%C4%B1s)'a çıktı. Haçlı Donanması'nın misillemesinde Osmanlı donanması [İnebahtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nebaht%C4%B1_Deniz_Muharebesi)'da yenildi. Alınan ağır yenilgi karşısında Osmanlılara gelen bir [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti) elçisine "Biz sizden [Kıbrıs](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1br%C4%B1s)'ı alarak kolunuzu kestik, siz ise donanmamızı yenmekle yalnızca sakalımızı kestiniz; unutmayın ki, kol bir daha yerine gelmez, ama sakal eskisinden de gür çıkar." dedi. Gerçekten de Sokollu'nun dediği oldu ve Venedikliler barış istemek zorunda kaldılar. Daha sonra Osmanlı Donanması, [Tunus'u İspanyollardan aldı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunus%27un_Fethi_%281574%29). ![İstanbul Harbiye Askerî Müzesinde sergilenen miğferi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/tr/3/3d/Sokollu_Mehmed_Pa%C5%9Fa%27n%C4%B1n_mi%C4%9Fferi.jpeg) *İstanbul Harbiye Askerî Müzesinde sergilenen miğferi (Ünaydın, CC-BY-SA-3.0)* ## Ölümü ![Sokullu Mehmed Paşa Türbesi. Eyüpsultan, İstanbul.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/50/Sokullu_Mehmed_Pa%C5%9Fa_T%C3%BCrbesi.jpg) *Sokullu Mehmed Paşa Türbesi. Eyüpsultan, İstanbul. (Nidayi, CC-BY-SA-4.0)* Sokollu 1574'te ölen II. Selim'in yerine geçen [III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad) döneminde de sadrazamlığını sürdürdü. Fakat artık eski gücü yoktu çünkü padişah da artık onun karşıtlarıyla iş birliği halindeydi. Sokollu yine de bazı siyasal başarılara imza attı. [Fas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fas)'ı [Portekiz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Portekiz) akınlarından kurtardı, [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_Ar%C5%9Fid%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC)'nın saray içine dönük oyunlarını etkisiz hale getirdi. Fakat baskılar artık iyice artmıştı, amcasının oğlu [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin) Beylerbeyi [Sokullu Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sokullu_Mustafa_Pa%C5%9Fa) sudan bir nedenle idam edildi. Vezîr-i azâmlar Dîvân-ı Hümâyûn'da görüşülmesine gerek olmayan meseleleri haftada birkaç kez topladıkları dîvânlarda görüşürlerdi. Bu dîvânlar ikindi vakitlerinde yapıldığı için bu dîvânlara "ikindi dîvânı" denmiştir. Sokollu Mehmed Paşa, *Kabasakal* tarafındaki sarayında 11 Ekim 1579 tarihinde bir ikindi divânında devlet erkânıyla devlet işlerini görüşürken ara sıra kendisinden sadaka isteyen meczup bir Boşnak divâna geldi. Vezîr-i azâm Sokollu Mehmed Paşa ona para vermek isterken kolunun arasına sakladığı hançerle Sokollu'yu memesi altından hançerleyerek ağır yaraladı. Katil hemen yakalanıp hapse götürüldü. Hekiminin bütün çabalarına rağmen Sokollu Mehmed Paşa bıçaklanmasından iki saat sonra aynı gün olan 11 Ekim 1579'da vefât etti [Eyüpsultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ey%C3%BCpsultan)'da bulunan türbesine defnedildi. Sadrazamın katili konuşturulamadı ve ertesi gün vücudu dört parçaya ayrılarak atlarla süründürüldü. Sokullu'yu öldüren kişinin görünüşte tımarlarının azaltılmasından şikayetçi olan bir Boşnak olduğu iddia edilmiştir. Ancak bazı araştırmacılar suikastta yıllar önce şeyhleri Hamza Bâli'nin idam edilmesinin intikamını almak isteyen Hamzavîlerin rolü olduğunu iddia etmektedir. Ayrıca sadrazamdan kurtulmak istediği düşünülen III. Murad'ın da suikastın arkasında olduğu iddiaları vardır.[^16][^17] Sokollu öleceği günden bir gün evvel mîrahoru Hasan Ağa'ya Osmanlı târihinden Kosova muharebesini okutmuştu. Murad-ı Hüdâvendigâr'ın Kabiloviç'in hançeriyle irtihâli mahalinde Pâdişâh'ın ruhuna Fatiha ithaf ederek aynı zamanda gözünden yaşlar süzülerek "Allah bana da böyle bir şehâdet ihsan buyursun!" demiş. Sokollu Mehmed Paşa 14 yıl süren sadrazamlığı boyunca usta bir siyasetçi olarak öne çıkmış, birçok askeri ve siyasal başarının elde edilmesinde birinci derecede rol almıştır. 60 yıllık devlet hizmeti sırasında da hiçbir görevinden alınmamış ve daima bir üst göreve atanmış olması da ayrı bir özelliğidir. Sokollu bir tanesi İstanbul'da, diğerleri [Lüleburgaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/L%C3%BCleburgaz), [Havsa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Havsa) ([Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)) ve [Payas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Payas) ([Hatay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hatay))'ta bulunan beş külliyesi imparatorluğun hemen her yanına yayılmış eserleri olmuştur. [Don](https://turkipedia.org/tr/wiki/Don_Nehri) ve [Volga](https://turkipedia.org/tr/wiki/Volga) ırmakları arasında bir kanal açarak Osmanlı donanmasına Hazar Denizi yolunu açma, Süveyş Kanalı'nı açma, İzmit Körfezi Sapanca Göl Sakarya Nehri üzerinden Karadeniz'e alternatif bir boğaz açma gibi çağının ötesinde projeleri vardı. Don-Volga kanalı için gerekli işgücü seferber edildi, ancak hava şartları nedeniyle çalışmalar sürdürülemedi. Süveyş Kanalı düşüncesiyle ön adım olarak Sudan zapt edildi. Ancak bu proje de sonuca ulaşamadı. Devlet teşkilatı içinde de önemli düzenlemeler yapmıştır. ## Türbe Kitabesi Sokollu Mehmed Paşa'nın Mimar Sinan'ın eser olan Eyüp Sultan'da yer alan türbesinin kitabesi ve okunuşu aşağıdaki gibidir: ![Sokollu Mehmed Paşa'nın Türbesinin Kitabesi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/Sokollu_Mehmed_Pa%C5%9Fa_T%C3%BCrbe_Kitabesi.jpg/1280px-Sokollu_Mehmed_Pa%C5%9Fa_T%C3%BCrbe_Kitabesi.jpg) *Sokollu Mehmed Paşa'nın Türbesinin Kitabesi (Emiralidemirel, CC-BY-SA-4.0)* *Şeh Selîm’e vezîr-i a‘zam olan Ya’nî hem-nâm-ı mefhar-i dü-cihân* *Eyleyüp hâtır-ı şerîfe hutûr Âyet-i küllü men aleyhâ fân* *Kıldı bünyâd o hazret-i paşa Bir makâm-ı şerîf-i âlîşân* *Merkad-i pâki oldu evlâdın Hûr u gılmâna ravza-ı rıdvân* *Dedi bu dâr-ı Cennet-âsâya İki târîh eden Nihâdî hemân:* ***Bes makâm-ı latîf cây-ı şerîf(972) Türbe-i pâk-i dâr-i ehl-i cinân(972)*** ## Popüler kültürdeki yeri 2011-2014 yılları arasında yayınlanan [*Muhteşem Yüzyıl*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhte%C5%9Fem_Y%C3%BCzy%C4%B1l) adlı dizide [Yıldırım Fikret Urağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C4%B1ld%C4%B1r%C4%B1m_Fikret_Ura%C4%9F) tarafından canlandırılmıştır. ## Ayrıca bakınız - [Yükseliş dönemi Osmanlı sadrazamları listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%BCkseli%C5%9F_d%C3%B6nemi_Osmanl%C4%B1_sadrazamlar%C4%B1_listesi) - [Drina Köprüsü (roman)](https://turkipedia.org/tr/wiki/Drina_K%C3%B6pr%C3%BCs%C3%BC_%28roman%29) - [Sokollu Mehmed Paşa Köprüsü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sokullu_Mehmed_Pa%C5%9Fa_K%C3%B6pr%C3%BCs%C3%BC_%28Vi%C5%9Fegrad%29) - [Süveyş Kanalı](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCvey%C5%9F_Kanal%C4%B1) ## Dış bağlantılar - Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar), "Mehmed Paşa (Sokollu)" (1996), *Sicill-i Osmani C.IV say. 122/23)*, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 Online: [http://archive.org/details/sicılliosmani01sruoft](http://archive.org/details/sicılliosmani01sruoft) - Afyoncu, Erhan, "Sokollu Mehmed Paşa" (2009) *Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi Cilt:37 Sayfa:354-357* İstanbul:TDV Yayınları. Online:[https://web.archive.org/web/20171215083537/http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c37/c370228.pdf](https://web.archive.org/web/20171215083537/http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c37/c370228.pdf) [^1]: Imamović, Mustafa (1996). Historija Bošnjaka. Sarajevo: BZK Preporod. [^2]: Eravcı, Mustafa. GELİBOLULU MUSTAFA ‘ÂLÎ VE “HEFT MECLİS” ADLI ESERİ. Tarih Okulu Dergisi, 2010. [^3]: Calic, Marie-Janine (2019). The Great Cauldron: A History of Southeastern Europe. Harvard University Press. s. 101. . [^4]: Samarcic, Radovan. Sokollu Mehmet Paşa. 1995. [^5]: Safvet-beg Bašagić (1990). Bosna-Hersek Tarihi 1463-1850, Kastaş Yayınevi. ISBN 978-9-75-2821743 s. 77. [^6]: Ahmet Cevdet Paşa, Tezakir 3. Cilt, s. 68 [^7]: Levon Panos Dabağyan, Osmanlı'da şer hareketleri ve II. Abdülhamid Hân , s. 35 [^8]: Yılmaz Öztuna, Türk Tarihinden Yapraklar, Sokollu'nun Şahsiyeti Bölümü [^9]: Encyclopaedia of Islam New Edition Online (EI-2 English). referenceworks.brill.com. [^10]: Ana S. Trbovich. A Legal Geography of Yugoslavia's Disintegration. Oxford University Press, 2008, s. 69. [^11]: Emine Fetvacı. Picturing History at the Ottoman Court. Indiana University Press, 2013, s. 102. [^12]: İlber Ortaylı. Osmanlı'yı Yeniden Keşfetmek. Timaş Yayınları, 2006, s. 119. [^13]: Peter Bartl. Grundzüge der jugoslawischen Geschichte. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 1985, s. 38. [^14]: Samarčić, Radovan (2004). At that time, all people of Bosnia were regarded as Bosniaks! Sokollu Mehmet Paşa (3rd ed.) Istanbul: Aralik. ISBN 975-8823-62-0 [^15]: Samarcic, Radovan. Sokollu Mehmet Paşa. 1995. [^16]: İslam Ansiklopedisi, Erhan Afyoncu. [^17]: Esenbel, Aziz. Sokullu Mehmed Paşa. 15 Haziran 1951, s. 9.