# Sohum Çıkarması (1877) > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Sohum_%C3%87%C4%B1karmas%C4%B1_(1877) > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Sohum Çıkarması (1877), https://tr.wikipedia.org/wiki/Sohum_%C3%87%C4%B1karmas%C4%B1_%281877%29 (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/2014_Suchum%2C_Ruiny_antycznej_Dioskurii.jpg/1280px-2014_Suchum%2C_Ruiny_antycznej_Dioskurii.jpg) * (Hons084, CC-BY-SA-4.0)* - **Çatışma:** Sohum Çıkarması - **Parçası:** 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı - **Tarih:** 23 Mayıs-2 Eylül 1877 - **Yer:** Sohum - **Bölge:** Gürcistan - **Sonuç:** Osmanlı zaferi - **Savaşan:** Osmanlı İmparatorluğu; Rus İmparatorluğu - **Komutan:** Hasan Hüsnü Paşa; Fazıl Paşa; ?? - **Güç:** 4-5.000 asker; 7 fırkateyn; 3 korvet; ~2-3.000 asker - **Kayıp:** Hafif; Nispeten ağır **Sohum Çıkarması**, [1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/93_Harbi)'nda evre. [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1), [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'in doğusunda [Rus ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)nun gerisine sarkmak amacıyla 23 Mayıs 1877'de [Sohum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sohum)'a başarılı bir [çıkarma harekâtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87%C4%B1karma_%28asker%C3%AE_taktik%29) icra etti ve bölgedeki Rus birliklerini mağlup etti.[^1] Bununla birlikte, [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli)'deki cephenin ihtiyaçları doğrultusunda buradaki birlikler 1877 Eylül'ünde tahliye edilerek [Varna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Varna)'ya taşındılar. ## Harekât öncesi [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)nın [Bozcaadalı Hasan Hüsnü Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bozcaadal%C4%B1_Hasan_H%C3%BCsn%C3%BC_Pa%C5%9Fa) komutasındaki [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz) filosu 4 Mayıs 1877'de [Ereğli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz_Ere%C4%9Fli)'den ayrılarak (Osmanlı limanı) [Batum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batum) önlerine geldi. Filonun taşıdığı tümen 11 Mayıs’ta Rusların Hutsubani tepelerine yaptığı hücumu püskürtürken, 12 Mayıs’ta da [Sohum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sohum)’un kuzeyindeki Pitsunde burnu doğusundaki Gudenti'ye çıkarma yaptı ve 6 savaş gemisi himayesinde 1.000 Kafkas göçmenini bölgeye çıkardı. 13 Mayıs'ta sevkiyat devam ederken, 14 Mayıs'ta da bu 6 savaş gemisi [Sohum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sohum) ve [Çamçıra](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C3%A7am%C3%A7ire)'yı topa tuttu. Bu bombardımanın ardından Ruslann buraları tahliye etmek zorunda kaldı. 23 Mayıs’ta 3 Osmanlı [fırkateyn](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C4%B1rkateyn)i [Adler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adler%2C_So%C3%A7i)'i bombalayarak buraya da 1.500 Kafkas göçmeni çıkardı. ## Harekat Rusların Osmanlı bombardımanının ardından bölgeyi boşaltmış olmalarından bilistifade, [Hasan Hüsnü Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bozcaadal%C4%B1_Hasan_H%C3%BCsn%C3%BC_Pa%C5%9Fa) 23 Mayıs 1877'de [Sohum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sohum) önüne gelerek [Batum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batum) tümenini karaya çıkardı. Osmanlı donanması 26 Mayıs’ta ise karaya erzak ve mühimmat nakletti. 28 Mayıs’ta Zil’i ele geçiren bu çıkarma kuvveti Rus birliklerini mağlup ederek [Çamçıra](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C3%A7am%C3%A7ire) istikametinde geri attı.[^2] Osmanlı donanması 2 Haziran'da [Soçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/So%C3%A7i)'yi, birkaç gün sonra ise [İllori](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0llori)'yi bombardıman etti. 15 Haziran'da ise karadaki kuvvetlerin Rus birliklerine yönelik taarruzu da iki korvetin [Çamçıra](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C3%A7am%C3%A7ire) kıyılarına ateşiyle desteklenince Ruslar buradan da çekilmek zorunda kaldı. 17 Haziran’da ise [Sohum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sohum)'daki tümenden alınan dört tabur piyade ve bir sahra bataryası [Çamçıra](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C3%A7am%C3%A7ire)'ya çıkarılarak buradaki Türk kuvvetleri takviye edildi. 24 Haziran'da Rus birliklerinin [Çürüksu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kobuleti)'dan yaptıkları taarruz, Osmanlı donanmasının ateş desteğiyle püskürtüldü. Rus birliklerinin 28 Haziran’da [Çamçıra](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C3%A7am%C3%A7ire)'ya yönelttikleri taarruz da 18 saat süren muharebeler sonucunda Rusların yenilgisiyle sonuçlandı.[^3] ## Harekatın sonu Osmanlı donanması ve birliklerinin Doğu Karadeniz'deki bu başarılı harekâtına rağmen, Osmanlı ordusu Balkanlarda aynı başarıyı gösteremedi. Rus ordusu 22 Haziran 1877'de [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna)’yı aşarak [Maçin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ma%C3%A7in)’i işgal edip, 26 Haziran’da [Ziştovi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zi%C5%9Ftovi)'den geçtikten sonra Balkan geçitlerine yaklaşınca Osmanlı Genelkurmayı cepheyi takviye amacıyla [Karadağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karada%C4%9F)'da Süleyman Paşa komutasındaki kolordu ile [Sohum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sohum)'daki birlikleri çekmeye karar verdi. Temmuz ayı itibarıyla bölgedeki Rus tehdidini bertaraf ederek bölgeye iyice yerleşmiş olan [Sohum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sohum)’daki Fazıl Paşa komutasındaki tümenin son harekâtı 9 Temmuz 1877'de [Şekvetili](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eekvetili)'ye yapılan çıkarma oldu. Birer tabur redif ve milis kuvvetinden oluşan birlikler Osmanlı donanmasını himayesinde başarılı çıkarma harekâtlarının ardından buradaki Rus birliklerini de yenilgiye uğrattı. 8 Ağustos'ta ise tahliye harekâtı başladı. Osmanlı donanması 17-18 Ağustos'ta [Gagra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gagra)'yı topa tuttuktan sonra Rus filosunun karşı taarruzunu da püskürttü. Keza 31 Ağustos'ta Rus birliklerinin [Sohum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sohum)'a yönelttikleri yeni bir hücum da Osmanlı donanmasının ateş desteğiyle yenilgiye uğratıldı. 2 Eylül'e kadar tahliyesi tamamlanan Osmanlı kuvvetleri donanma gemileriyle Eylül'ün ilk haftasında [Varna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Varna)'ya çıkarıldı.[^4] Eşzamanlı olarak [Batum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batum)'dan da 14 tabur [Varna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Varna)'ya nakledilirken, Doğu Karadeniz kıyılarından yaklaşık 40.000 Müslüman göçmen de [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'nun [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz) limanlarına taşındı.[^5] ## Harekâtın etkileri [Sohum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sohum) Kalesinin [1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/93_Harbi)'nın başlamasından kısa birsüre sonra ele geçirilmesi [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da sevinçle karşılandı ve Padişah [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid)' *Gazi* unvanı verildi. Bu münasebetle [Topkapı Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Topkap%C4%B1_Saray%C4%B1)'nın ikinci avlusunda Servili Yol denilen yolun [Babüssaâde](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%A2b%C3%BCssa%C3%A2de)'ye yakın bölümünde Padişah [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid)'in *Gazi* damgalı tuğrasının da yer aldığı bir abide dikildi.[^6] [^1]: İslam Ansiklopedisi, "Sohum" maddesi, Türk Diyanet Vakfı, Ankara (2019), c. EK-2, s.521. [^2]: "1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi - Donanma Harekatı", ATASE Yayınları, Ankara (1980), s.42 [^3]: "1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi - Donanma Harekatı", ATASE Yayınları, Ankara (1980), s.43 [^4]: "Kafkas Harekâtı: 1828-1921 Türk-Kafkas Sınırındaki Harplerin Tarihi", P. Muratoff, Ankara (1966), s.144-147 [^5]: "1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi - Donanma Harekatı", ATASE Yayınları, Ankara (1980), s.44 [^6]: "II. Abdülhamid’in “Gazi” Sultan Olması", Dr. Coşkun Yılmaz, Ankara (2011), s.275