# Soğucak Kalesi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/So%C4%9Fucak_Kalesi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Soğucak Kalesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/So%C4%9Fucak_Kalesi (CC-BY-SA-4.0)

**Soğucak Kalesi** ya da **Sucukkale**, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun bugün [Rusya Federasyonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'na ait [Novorossiysk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Novorossiysk) liman kentinde 1728 yılında kurduğu kaledir.

## Kalenin kuruluşu

![Soğucak Kalesinin giriş levhası - Novorossiysk Şehir Müzesi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/96/%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B2%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B0_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%BA%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8_%D0%A1%D1%83%D0%B4%D0%B6%D1%83%D0%BA-%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B5_%28%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%29.jpg/1280px-%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B2%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B0_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%BA%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8_%D0%A1%D1%83%D0%B4%D0%B6%D1%83%D0%BA-%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B5_%28%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%29.jpg)
*Soğucak Kalesinin giriş levhası - Novorossiysk Şehir Müzesi (Kordess, CC-BY-SA-3.0)*

[Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) 1723 yılından itibaren [Sohum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sohum) ve [Faş Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Poti) ([*Poti*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Poti)) kalelerini onardıktan sonra [korsanlık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Korsanl%C4%B1k) ve eşkıyalık faaliyetleri için elverişli bir bölge olan Soğucak'ta da asayişin tesisi için bir kale inşasına karar verdi. Bölgeye hâkim [Abhaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abhazlar) beylerini çeşitli yardım ve hediyelerle kendi tarafında tutan Osmanlılar Mimar Mehmed Ağa ile Hassa mimarlarından Yakup Halife'yi keşif amaçlı gönderdi ve Bina Emini olarak Mehmed Ağa'yı atadılar.[^1][^2] İnşaat için işçiler [Dimetoka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dimetoka), Ortakarye ve civarından temin edildi.

Kalenin inşasında kullanılacak taş ve kireci taşımak üzere, eski [kaptan-ı derya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaptan-%C4%B1_derya) ve [Sinop](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinop) Tersanesi Emini [Canım Hoca Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Can%C4%B1m_Hoca_Mehmed_Pa%C5%9Fa)'ya 60 adet [tombaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tombaz) inşa etmesi emredildi. Tamamlanan 53 tombaz [Tersane Kethüdası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tersane_Keth%C3%BCdas%C4%B1) Musa Paşa tarafından [kadırga](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1rga)larla bölgeye gelen Salih Paşa'ya teslim edildi.[^3] 1728 yılında tamamlanan kalede 30 topun yerleştirildiği dört tabya bulunmaktaydı ve kale içinde dükkânlar, cami, hamam vs. ile birlikte bir kasaba da oluşturuldu. İnşaat süresince [Çerkes](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkesler) beylerinden Canpolat Bey 300 süvarisiyle birlikte kale muhafazasında görev aldı.

## Osmanlı-Rus savaşlarındaki rolü

18. yüzyılın sonlarına doğru, Osmanlı Devleti’nin sınırlarını korumak için kurduğu kalelerin görevleri, önceki yüzyıllardaki gibi sadece bölgesel güvenliği sağlamak ya da kaçakçılığı engellemekle sınırlı değildi. 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı’nda yaşanan ağır mağlubiyetle birlikte, Osmanlı Devleti Rusya’ya karşı daha ciddi adımlar atmak zorunda kaldı. Bu savaşın sonunda imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım Hanlığı’nın sözde bağımsızlığı tanınmıştı, ancak 1782’de Rusya Kırım’ı işgal etti ve 1783’te ilhak etti. Artık Osmanlı, Karadeniz’de sadece korsanlıkla mücadele etmiyor, kendisi için en büyük tehdit haline gelen Rusya’ya karşı yeni savunma hatları geliştirmek zorunda kalıyordu. Bu bağlamda Kafkasya’daki kaleler, özellikle de Kırım’a yakınlığı nedeniyle Soğucak Kalesi, stratejik olarak büyük önem kazandı. Osmanlı Devleti’nin kaybettiği ilk İslam toprağı olan Kırım’ı geri alabilmek için yapılan hazırlıklar da Soğucak merkezli olarak yürütüldü. Soğucak Kalesi’nin tahkim edilmesi, Ferah Ali Paşa’nın buraya atanmasıyla başladı ve hemen ardından Anapa Kalesi yeniden inşa edilerek, Osmanlı’nın Kuzey Kafkasya’daki askeri ve lojistik üssü haline getirildi.[^4]

## Rusya'nın hâkimiyetine geçişi

![Edirne Antlaşması (1829) sonucunda Osmanlı İmparatorluğu'nun Rusya'ya bıraktığı topraklar](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/ba/Treaty_of_of_Turkmenchay_%281828%29_and_Andrinople_%281829%29.png)
*Edirne Antlaşması (1829) sonucunda Osmanlı İmparatorluğu'nun Rusya'ya bıraktığı topraklar (Spiridon Ion Cepleanu, CC-BY-SA-3.0)*

[^1]: "Faş Kalesi", Mahir Aydın, Osmanlı Araştırmaları VI, İstanbul (1986), s.67-138
[^2]: "Kaf Dağı’nda Türk Kalesi", Mahir Aydın, Türklük Araştırmaları Dergisi, sy.20, s.298-328
[^3]: "Soğucak Kalesi’nin İnşâsı (1728)", Cengiz Fedakar, Türk Tarih Kurumu Yayınları, s.99, s.107-108
[^4]: "Soğucak Kalesi’nin İnşâsı (1728)", Cengiz Fedakar, Türk Tarih Kurumu Yayınları, s.99, s.107-108