# Soğd alfabesi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/So%C4%9Fd_alfabesi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Soğd alfabesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/So%C4%9Fd_alfabesi (CC-BY-SA-4.0)

![Turfan’daki Bezeklik Bin Buda Mağarası’nda bulunan Soğut ebcedi yazılmış metin (9-13. yüzyıl)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d1/Sogdian_text_Manichaean_letter.jpg)
*Turfan’daki Bezeklik Bin Buda Mağarası’nda bulunan Soğut ebcedi yazılmış metin (9-13. yüzyıl) (Shahryâr Zâdag, public-domain)*

**Soğut alfabesi** veya **Soğut ebcedi** [Arami yazısı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arami_alfabesi)nın mahalli bir türünden (muhtemelen [Pehlevi yazısı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pehlevi_alfabesi)ndan) geliştirilen ve kâğıdın icadından beri kullanılmış olan bir alfabedir. İşlek türünü [orta çağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_%C3%87a%C4%9F) da almış ve bu tarihten sonra, [Türki toplumlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halklar%C4%B1) tarafından VIII-IX. yüzyıllar arasında çok sınırlı ölçüde kullanılmış ve bu yazının [Türk dil](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrk%C3%A7e)i mirasında önemli bir rolü olmamıştır. Söz konusu devrenin prestijli dili olan bu ortak iletişim dili, 5. [Göktürk kağanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) Muhan’ın mezar taşı [Bugut Yazıtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bugut_Yaz%C4%B1t%C4%B1)’nın üç yüzünün [Soğutça](https://turkipedia.org/tr/wiki/So%C4%9Fdca) yazılmasına sebep olmuştur.[^1]

![Soğut ebcedi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9c/Sogdian_alphabet.jpg)
*Soğut ebcedi (Lubossekk, CC-BY-SA-4.0)*

## Harfler Ve Yazı

22 ünsüz harften oluşan Soğut ebcedi, sağdan sola yazılır. İmlâsı çok tutarsız olup iç sesteki ünlülerde büyük harfler kullanılmıştır.[^2]

[^1]: Hatice Şirin User, Başlangıçtan Günümüze Türk Yazı Sistemleri, Akçağ, Ankara 2006, s. 48-49.
[^2]: Hatice Şirin User, Başlangıçtan Günümüze Türk Yazı Sistemleri, Akçağ, Ankara 2006, s. 48-49.
