# Sincan (Çin Cumhuriyeti eyaleti) > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Sincan_(%C3%87in_Cumhuriyeti_eyaleti) > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Sincan (Çin Cumhuriyeti eyaleti), https://tr.wikipedia.org/wiki/Sincan_%28%C3%87in_Cumhuriyeti_eyaleti%29 (CC-BY-SA-4.0) ![Sinkiang Province (red) in the Republic of China (as claimed)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fe/Republic_of_China_edcp_location_map_%28disputed_territories%29_Sinkiang.svg/1280px-Republic_of_China_edcp_location_map_%28disputed_territories%29_Sinkiang.svg.png) *Sinkiang Province (red) in the Republic of China (as claimed) (Lilauid, CC-BY-SA-4.0)* - **Native name:** 新疆省 Xīnjiāng Shěng - **Conventional long name:** Xinjiang Eyaleti - **Status:** Çin Cumhuriyeti'ne bağlı bir (1912–1992) - **Capital:** Dihua; Taipei (sürgündeki bölgesel hükûmet, 1950–1992) - **Stat year:** 1928 - **Stat area:** 1711931 - **Stat pop:** 2550000 - **Year start:** 1912 - **Year end:** 1992 - **Date event:** 13 Ekim 1949 - **Era:** 20. yüzyıl - **Event end:** Sinkiang Eyalet Hükümet Ofisi'nin feshedilmesi - **Date end:** 16 Ocak - **P:** Sincan Eyaleti (Çing İmparatorluğu) - **S:** Sincan Eyaleti, Çin Halk Cumhuriyeti **Sincan Eyaleti** veya **Xinjiang Eyaleti** (; İngilizce kaynaklarda *Sinkiang Province* terimi kullanılmıştır), [Çin Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in_Cumhuriyeti_%281912-1949%29)'nin eski bir eyaletidir. İlk başta 1884 yılında [Çing Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ing_Hanedan%C4%B1)'nın bir eyaleti olarak kurulmuş Xinjiang Eyaleti'nin kapsadığı toprakların çoğu artık 1955 yılında [Çin Halk Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in) devleti tarafından kurulmuş [Sincan (Xinjiang) Uygur Özerk Bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sincan_Uygur_%C3%96zerk_B%C3%B6lgesi)'nde bulunur. [Kuomintang](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuomintang)'ın [Çin İç Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in_%C4%B0%C3%A7_Sava%C5%9F%C4%B1)'nı kaybetmesi sonrasında Xinjiang Eyaleti'nin özgün eyalet hükûmeti, "Sinkiang Eyalet Hükümeti Ofisi" (新疆省政府辦事處) ismi altında [Taipei](https://turkipedia.org/tr/wiki/Taipei)'ye taşındı, fakat 1992 yılında bu kuruluş feshedildi. ## Coğrafi kapsamı Çin Cumhuriyeti yönetimi altındaki Xinjiang Eyaleti, Çing Hanedanı'ndaki Xinjiang Eyaleti sınırlarının mirasıdır. [Kansu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kansu), [Çinghay](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87inghay), [Dış Moğolistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C4%B1%C5%9F_Mo%C4%9Folistan), idari bölümleriyle ve [Sovyetler Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi), [Afganistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afganistan), [Hindistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hindistan) ve [Pakistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pakistan) ülkeleriyle sınır paylaştı. Üzerinde eyaletin iddiada bulunduğu sınırlar, günümüz Sincan'ın tümünü ve günümüz [Moğolistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Folistan), [Tacikistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tacikistan), Afganistan ve Pakistan ülkelerinin bazı kısımlarını kapsar.[^1] Eyaletin 1.711.931 km'lik alanı vardı. ## Tarihçe 1912 yılında Çing Hanedanı'nın yerine [Çin Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in_Cumhuriyeti_%281912-1949%29) geçti. Xinjiang'ın son Çing valisi olan Yuan Dahua kaçtı. Yuan'ın astlarından biri olan , eyalet üzerindeki kontrolü ele geçirdi ve aynı senenin Mart ayında Çin Cumhuriyeti egemenliği altında tahta çıktı. Entrikacılığı ve karışık etnik topluluklarını akıllı şekilde dengelemesiyle Yang, uzun süre Xinjiang üzerindeki yönetimini sürdürdü, ancak [Kuomintang](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuomintang)'ın 1928'de düzenlediği [Kuzey Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_Seferi) sırasında Yang suikast edildi.[^2] Yang Zengxin'in ardından tahte çıktı. 1930'ların başlarında Xinjiang çapında Jin Shuren'e yönelik [Uygurlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurlar), diğer Türk halkları ve [Huiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Huiler)in katıldığı ve diğer isyanlar yer aldı. Jin, isyanları bastırmak üzere [Beyaz Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyaz_Ordu)'dan Ruslar çağırdı. 12 Kasım 1933 tarihinde [Kaşgar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9Fgar) bölgesinde kısa ömürlü [Birinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan_%C4%B0sl%C3%A2m_Cumhuriyeti)'nin kuruluşu tek taraflı olarak ilân edildi.[^3][^4] Hui [Kuomintang](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuomintang) , sırasında Birinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti'nin ordusunu yendi; Cumhuriyet'in ömrü bu şekilde sona erdi. Ocak ile Nisan 1934 arasında Xinjiang, Sovyetler Birliği tarafından . 'nda eyaletin tümü isimli [Mançu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Man%C3%A7ular) savaş ağasının kontrolü altına alındı. Sheng, sonraki on yıl boyunca [Sovyetler Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi)'nin yakın desteğiyle Xinjiang'ı yönetti. 1944'te ve [Çan Kay Şek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87an_Kay_%C5%9Eek), Sheng'ın Sovyetler Birliği'ne dahil olma niyeti olduğuna dair Sovyetlerden haber aldı ve Sheng'ı Xinjiang'dan çıkartıp onu [Çongçing](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ong%C3%A7ing)'in Tarım ve Orman Bakanı olarak atamaya karar verdi.[^5] Sheng döneminin sona erdiği yılda kuzey Xinjiang'ın günümüz [İli Kazak Özerk İli](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0li_%28il%29)'nde kısa ömürlü [İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan_Cumhuriyeti) Sovyetlerin desteğiyle kuruldu. boyunca Sovyetler Birliği, Xinjiang'ın çoğunun [Çin Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in_Cumhuriyeti_%281912-1949%29) [Kuomintang](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuomintang) kontrolü altında iken İli bölgesinde [İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan_Cumhuriyeti)'ni kurmak üzere Uygur ayrılıkçılara destek sağladı.[^6] [Halk Kurtuluş Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halk_Kurtulu%C5%9F_Ordusu) ve Kuomintang komutanı eyaleti Halk Kurtuluş Ordusu'na teslim etti.[^7] Özgün eyalet hükûmeti, "Sinkiang Eyalet Hükümeti Ofisi" (新疆省政府辦事處) unvanıyla [Tayvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tayvan)'ın [Taipei](https://turkipedia.org/tr/wiki/Taipei) şehrine taşındı ve Çin Cumhuriyeti'nin eyalet üzerindeki egemenliğini savunmaya devam etti, fakat bu kuruluş 1992 yılında feshedildi. ## Valilerin listesi ### Sinkiang Eyalet Hükümeti Ofisi dönemi [^1]: ROC Administrative and Claims.jpg. Wikipedia. Çin Cumhuriyeti'nin toprak taleplerini gösteren harita. [^2]: Governors of Xinjiang: Yang Zengxin (1912–1928), Jin Shuren (1928–33), Sheng Shicai (1933–44); source: [^3]: Feener, R. Michael. Islam in World Cultures: Comparative Perspectives. ABC-CLIO, 2004, s. 174. [^4]: Bhattacharji, Preeti. Uighurs and China's Xinjiang Region. 29 Mayıs 2012. [^5]: Brown, Jeremy. Dilemmas of Victory: The Early Years of the People's Republic of China. Harvard University Press, 2010, s. 186. [^6]: Feener, R. Michael. Islam in World Cultures: Comparative Perspectives. ABC-CLIO, 2004, s. 174. [^7]: Bhattacharji, Preeti. Uighurs and China's Xinjiang Region. 29 Mayıs 2012.