# Sibirya Tatarları > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Sibirya_Tatarlar%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Sibirya Tatarları, https://tr.wikipedia.org/wiki/Sibirya_Tatarlar%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/94/Siberian_Tatars.jpg) * (Jaimerimummi, CC-BY-SA-4.0)* - **Grup:** Sibirya Tatarları - **Diller:** Tatarca, Sibirya Tatarcası, Rusça - **Dinler:** Sünni İslam - **İlgili gruplar:** Başkurtlar, Nogaylar, Hakaslar, Çulım Tatarları, Şorlar - **Toplam:** 190.000-210.000 (tahmini) - **Bölgeler:** Rusya Federasyonu:; Novosibirsk Oblastı, Tomsk Oblastı, Kemerovo Oblastı, Tümen Oblastı, Omsk Oblastı; Türkiye:; Böğrüdelik **Sibirya Tatarları** ([tat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tatarca): *татарлар, себер татарлары, сибиртатарлар, сибиртар*[^1][^2][^3], [rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a). *сибирские татары* \[sibirskiye tatarı\]) Batı Sibirya'da [tatarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tatarlar)ın etnik grubu[^4][^5], [Türk halkları](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halklar%C4%B1)ndan biridir. Çoğunluğu [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya) içindeki [Batı Sibirya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_Sibirya)’da yaşar. Sibirya Bölgesinde; [Yakut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yakutlar), [Tuva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuvalar), [Hakas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hakaslar), [Şor](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eorlar), [Altay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altaylar), [Dolgan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dolganlar), [Çulım](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ul%C4%B1m_Tatarlar%C4%B1) ve [Tofalar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tofalar) ile Türk nüfusunu oluşturmaktadırlar. Burada yaşamış olan Türk kavimlerinin yerli halklarla da karışarak oluşturdukları bir etnik gruptur. 15. ve 16. yüzyıllarda [Sibir Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sibir_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nı kurmuşlardır. Sibirya'da yaşadıkları bölgelere göre [Tom Tatarları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tom_Tatarlar%C4%B1), [Baraba Tatarları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baraba_Tatarlar%C4%B1), [Tobol-İrtiş Tatarları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tobol-%C4%B0rti%C5%9F_Tatarlar%C4%B1) olarak adlandırılırlar. Sibirler, Batı Sibirya' da yaşamakta olduklarından Sibirya Tatarları olarak da adlandırılmaktadırlar. Tahminen 14. yüzyıldan beri Sibirler [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) dinine mensupturlar. ## Nüfus Sibirya Tatarları tarihsel olarak [Yenisey Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yenisey) çevresinden [Ural Dağları'nın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ural_Da%C4%9Flar%C4%B1) biraz doğusundaki bölgeye kadar uzanan geniş topraklarda yaşarlar. [IV. İvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._%C4%B0van)'ın haraca ilişkin bir fermanında nüfus 40.000 olarak verilmişti. 1897 Tüm Rusya Nüfus Sayımı sonuçlarına göre [Tobolsk Valiliğinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tobolsk_Guberniyas%C4%B1) 56.957 Sibirya Tatarı vardı. Bu, bu nüfus hakkında son doğru bilgiydi. Daha sonraki nüfus sayımlarında Rusya'nın diğer bölgelerinden gelen [Tatar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tatarlar) göçmenler de Tatar sınıflandırması altında kaydedilmiştir. Sibirya Tatarları, bunun kendilerini [Yasak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yasak) (haraç) ödemeye zorlamak için bir girişim olduğuna inandıkları için nüfus sayımından mümkün olduğunca kaçınmaya çalışmışlardır.[^6] 1926'da mevcut [Tümen Oblastı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCmen_Oblast%C4%B1) topraklarındaki nüfusları 70.000 olarak kaydedildi; 1959'da 72.306 olarak; 1970 yılında 102.859 olarak; 1979'da 136.749; 1989'da 227.423; ve 2002'de 242.325. 2002 Rus Nüfus Sayımı sonuçlarına göre yukarıda bahsedilen oblastlarda 385.949 [Tatar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tatarlar) yaşamaktadır. (Toprakları kabaca [Sibirya Hanlığı'nın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sibir_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) tarihi topraklarına karşılık gelir). 2002 Rus Nüfus Sayımı, Rusya'da toplam 9.611 Sibirya Tatarı kaydetti. Bazı yayınlar, sayılarını 190.000-210.000 aralığında tahmin ediyor.[^7] Bu kadar önemli bir tutarsızlık, çoğu [Volga Tatarı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0dil_Tatarlar%C4%B1) olmasına rağmen, Ruslar tarafından [Tatar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tatarlar) olarak da adlandırılan diğer etnik gruplardan gelen göçmenlerin de rakama dahil edilmesiyle açıklanmaktadır.[^8] ## Kültür Sibirya Tatarlarının geleneksel meslekleri arasında avcılık, at yetiştirme ve hamallık yer almaktadır (at yetiştirme, bölge içinde yer alan ana ticaret yollarından dolayı önemlidir). 19. yüzyıldan itibaren bazı Sibirya Tatarları tabakhanelerde ve kereste fabrikalarında iş aradılar. Modern Sibirya Tatarları çeşitli mesleklerde çalışmaktadırlar.[^9] Sibirya Tatar mutfağındaki bazı geleneksel yiyecekler arasında arpa, [kattama](https://turkipedia.org/tr/wiki/Katmer), [boortsog](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pi%C5%9Fi), erişte ve [peremech](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pereme%C3%A7) ile [kaymak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaymak) ve [qurut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ke%C5%9F) gibi çeşitli süt ürünleri bulunur.[^10] Sibirya Tatarları günümüzde Sünni İslam'a inanmaktadırlar. İslam'a geçmeden önce ise [şamanizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eamanizm)'e inanıyorlardı. Bazı cenaze törenlerinde ve ruhani geleneklerde şamanistik etkiler hala bulunabilir.[^11] Bölgenin İslamlaşması ilk olarak 14. yüzyılda meydana geldi.[^12] Sibirya Tatarları arasında İslam'ın benimsenmesi 15. yüzyılın başlarında başladı. Son toplulukların dönüşümü 18. yüzyılın sonlarında tamamlandı.[^13] Sibirya Buharalılar ve daha sonra Volga Tatarları ile gerçekleşen temaslar, Sibirya Tatarları arasında İslam'ın kabulünü kolaylaştırdı.[^14] ## Fiziksel görünümleri Batı Sibirya'nın modern yerli insan gruplarının çoğu gibi, Sibirya Tatarları da Batı Sibirya [antropoloji](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antropoloji)k tipine özgü özellikler sergilemektedir.[^15] Sibirya Tatarları, hem batı hem de doğu Avrasya gruplarına özgü özelliklerin bir kombinasyonunu taşımaktadır. ### Genel - [Sibirya tatar Türkleri ve Dilleri](http://www.turkishstudies.net/Makaleler/1338299497_1alkayaercan.pdf) - Türk Ansiklopedisi, *Sibirler* maddesi. - David Levinson. *Encyclopedia of World Cultures*. G.K. Hall, 1996 [^1]: Милли-мәдәни мирасыбыз: Томск өлкәсе татарлары. – Казан, 2016. – Б.12. – (Фәнни экспедицияләр хәзинә сен­нән; ундүртенче китап).ISBN 978 ­5­93091­216­6 [^2]: Татары / Отв. ред. Р. К. Уразманова, С. В. Чешко. — М.: Наука, 2001. — 583 с. — (Народы и культуры). [^3]: Татарская энциклопедия. Татары. [^4]: Томилов Н. А. Татары сибирские. Большая российская энциклопедия. [^5]: Татары // [^6]: Siberian Tatars. 1993. [^7]: Siberian Tatars. Historical reference (in Russian). [^8]: Siberian Tatars. [^9]: Islamic Peoples Of The Soviet Union. Routledge, 1986, s. 95-96. [^10]: ТАТАРЫ СИБИРСКИЕ. 2020. [^11]: Seleznev, Alexander (1999). [^12]: Bustanov, Alfrid. The Sacred Texts of Siberian Khwāja Families. The Descendants of Sayyid Ata. 1 Ocak 2011, s. 70-99. [^13]: Varieties of Islamization in Inner Asia The case of the Baraba Tatars, 1740-1917. Éditions de l’EHESS, 1 Nisan 2000, s. 246. [^14]: Islamic Peoples Of The Soviet Union. Routledge, 1986, s. 95-96. [^15]: Mitochondrial DNA diversity in Siberian Tatars of the Tobol-Irtysh basin. Şubat 2008.