# Sibirya Tatarcası

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Sibirya_Tatarcas%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Sibirya Tatarcası, https://tr.wikipedia.org/wiki/Sibirya_Tatarcas%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

- **Dilin adı:** Sibir tatarca
- **Kendi dilindeki adı:** tatar tel
- **Ülkeler:** Rusya Federasyonu, Kazakistan, Türkiye, diğer eski SSCB ülkelerinde ve Türk Cumhuriyetlerinde.
- **Bölge:** Sibirya
- **Etnisite:** Sibirler
- **Kişi sayısı:** 100.000
- **Tarih:** 2012
- **Sıra:** 95
- **Aile rengi:** Altay
- **Dil ailesi:** Altay Dil Ailesi
- **Aile:** Türk dilleri; Kıpçak Grubu
- **Resmi:** Resmî dil olarak ilân edildiği ülke yoktur.
- **Kurum:** -
- **İso:** -; -; sty
- **Glotto:** sibe1250

**Sibirya Tatarca** (Sibirya tatarca: татар тел / tatar tel, себер тел, seber tel, себер татар теле, seber tatar tele[^1], tatarca: себер татар теле, көнбатыш себер татарлары теле,[^2] көнчыгыш диалект, себер татарча) ya da **Sibir Tatarcası**, [Türk dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri)nin [Kıpçak Grubu](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7ak_grubu)na bağlı bir dil. Yaklaşık 100.000 kişi tarafından konuşulmakta olan dil, [Sibirler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sibirya_Tatarlar%C4%B1)'in millî dilini oluşturur. Sibirce, Tobol-İrtış, Baraba ve Tom olmak üzere üç lehçeye sahiptir. Dil, [Rusya Federasyonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'nda Kurgan, Tümen, Omsk, Novosibirsk, Tomsk, Kemür, Svedlov bölgelerinde konuşulur. Ayrıca zamanında Sibirya'dan Türkiye'ye göçmüş [Böğrüdelik, Cihanbeyli](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%B6%C4%9Fr%C3%BCdelik%2C_Cihanbeyli) köyü halkı da Sibirce konuşur.

[UNESCO](https://turkipedia.org/tr/wiki/UNESCO)'ya göre [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'da asimile olan ve tehlike altında bulunan bir dildir.[^3] 2012 yılında [Hacettepe Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hacettepe_%C3%9Cniversitesi) Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü tarafından düzenlenen 4. Uluslararası Türkiyat Araştırmaları Sempozyumu *Dilleri ve Kültürleri Yok Olma Tehlikesine Maruz Türk Toplulukları Son Sesler Duyulmadan*, Sibir dili ve Sibirler toplumunu kritik tehlike altında kategorisinde değerlendirmiştir.[^4]

## Lehçeler

- **Tubıl-irtеş:**
- Tömen söyleşimi — [Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCmen_Oblast%C4%B1);
- Tubıl söyleşimi — [Tubıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tub%C4%B1l_r%D0%B0y%D0%BEnu),[Úr](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Ar) [Vаgаy](https://turkipedia.org/tr/wiki/V%D0%B0g%D0%B0y_r%D0%B0y%D0%BEnu), [Yarkeü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yarke%C3%BC_r%D0%B0y%D0%BEnu) rаyоnlаrı;
- Könçıgış tubıl аs söyleşimi (tugız-uvаt) — [Vаgаy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ur_-_V%D0%B0g%D0%B0y_r%D0%B0y%D0%BEn%C4%B1);
- Sаz söyleşimi — [Tubıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tub%C4%B1l_r%D0%B0y%D0%BEn%C4%B1), [Uvаt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uv%D0%B0t_r%D0%B0y%D0%BEn%C4%B1) rаyоnlаrı ;
- Tevriz (kurdаk, kurtаk) söyleşimi — Оmsk Oblastından [Tevriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tevriz_r%D0%B0y%D0%BEnu), [Ust-İşim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ust-%C4%B0%C5%9Fim_r%D0%B0y%D0%BEnu), [Znаmеnskое](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zn%D0%B0m%D0%B5nsk%D0%BEy%D0%B5_r%D0%B0y%D0%BEnu) rаyоnlаrı;
- tаrа söyleşе — [Omsk Oblastı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Omsk_Oblast%C4%B1)'nın [Tаrа](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%D0%B0r%D0%B0_r%D0%B0y%D0%BEnu), [Bоlşеrеçе](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%D0%BEl%C5%9F%D0%B5r%D0%B5%C3%A7%D0%B5_r%D0%B0y%D0%BEnu), [Kоlоsоvkа](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%D0%BEl%D0%BEs%D0%BEvk%D0%B0_r%D0%B0y%D0%BEnu) rаyоnlаrı.
- [**Bаrаbа**](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baraba_dili) — [Novosibirsk Oblastı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Novosibirsk_Oblast%C4%B1)nın [Bаrаbа](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%D0%B0r%D0%B0b%D0%B0_r%D0%B0y%D0%BEnu), [Kuybışеv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuyb%C4%B1%C5%9F%D0%B5v_r%D0%B0y%D0%BEnu_%28N%D0%BEv%D0%BEsibirsk_Oblast%C4%B1%29), [Kıştаv](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1%C5%9Ft%D0%B0v_r%D0%B0y%D0%BEnu), [Vеngеrоvо](https://turkipedia.org/tr/wiki/V%D0%B5ng%D0%B5r%D0%BEv%D0%BE_r%D0%B0y%D0%BEn%C4%B1), [Ubа](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ub%D0%B0_r%D0%B0y%D0%BEnu), [Çаn](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87%D0%B0n_r%D0%B0y%D0%BEnu) rаyоnlаrı[^5]
- **Tоmsk:**
- eüştе-çаt söyleşе — [Tоmsk Oblastı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%D0%BEmsk_Oblast%C4%B1)'nın [Tоmsk rаyоnu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%D0%BEmsk_r%D0%B0y%D0%BEnu) ;
- kаlmаk söyleşе — [Kеmеrоvо Oblastı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%D0%B5m%D0%B5r%D0%BEv%D0%BE_Oblast%C4%B1)'nın[Yurgа rаyоnu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yurg%D0%B0_r%D0%B0y%D0%BEnu_%28K%D0%B5m%D0%B5r%D0%BEv%D0%BE_Oblast%C4%B1%29);
- оr аssöyleşе — [Novosibirsk Oblastı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Novosibirsk_Oblast%C4%B1)'nın [Kоlıvаn rаyоnu](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%D0%BEl%C4%B1v%D0%B0n_r%D0%B0y%D0%BEnu) .

## Yazma

Şu anda Sibirya Tatar dilinin yazımını yasal olarak düzenleyen herhangi bir düzenleyici belge bulunmamaktadır. Bu durum, Sibirya Tatar dilinin Rusya'nın Batı Sibirya Tatarlarının edebi dili olarak kesin bir şekilde yorumlanmasını engellemektedir, bu nedenle yalnızca bağımsız bir dil belirtileri olan ayrı Batı Sibirya Tatar lehçelerinden bahsedilebilir. İslam'ın Sibirya'ya girmesinden bu yana, Sibirya Tatarları, Tatar yazısını kullandılar.

## Dış bağlantılar

- [ЮНЕСКО Интерактивный Атлас языков мира, находящихся под угрозой исчезновения. Электронная версия: Siberian Tatar.](http://www.unesco.org/culture/languages-atlas/ru/atlasmap/language-id-680.html)
- [Cтефанова Р. Т., Тюменский юридический институтLanguage and Literature № 12](http://imena.org/fam_tat.html)
- [Словарь диалектов сибирских татар](http://www.uz-translations.su/?category=tatdics-tatar&altname=slovar_dialektov_sibirskih_tatar)
- [Диалектная ономастическая и апеллятивная лексика в основах фамилий сибирских татар](http://www.imena.org/fam_tat.html)
- [С. М. Исхакова, Б. Ф. Валеев Проблемы возрождения национального языка сибирских татар](https://web.archive.org/web/20180916193313/http://www.durov.com/linguistics4/iskhakova-valeev-92.htm)
- [Н. З. Гаджиева К вопросу о классификации тюркских языков и диалектов](https://web.archive.org/web/20180916193222/http://www.durov.com/linguistics4/gadzhiyeva-80.htm)
- [Н. З. Гаджиева Тюркские языки (Лингвистический энциклопедический словарь. — М., 1990](https://web.archive.org/web/20181016203916/http://www.durov.com/linguistics4/gadzhiyeva-90.htm)
- [Смирнова Е. Ю. (Омск) Магия в традиционном мировоззрении: по материалам традиционной одежды сибирских татар](https://web.archive.org/web/20110511010932/http://turkolog.narod.ru/info/I320.htm)
- [Валеев Б. Ф. Об этнической принадлежности сибирских татар](https://web.archive.org/web/20090620165816/http://turkolog.narod.ru/info/I319.htm)
- [Сагидуллин М. А. Словарь тугумных наименований (генонимов) сибирских татар](https://web.archive.org/web/20090206010530/http://turkolog.narod.ru/info/I318.htm)
- [Сагидуллин М. А. Семантико-грамматические параллели крымскотатарского и сибирскотатарскиого языков](https://web.archive.org/web/20090205181713/http://turkolog.narod.ru/info/I321.htm)

[^1]: Eberhard, David M., Gary F. Simons, and Charles D. Fennig (eds.). 2023. Ethnologue: Languages of the World. Twenty-sixth edition. Dallas, Texas: SIL International. <https://www.ethnologue.com/language/sty/>
[^2]: Тумашева, Д.Г. Көнбатыш себер татарлары теле: Грамматик очерк һәм сүзлек /Д.Г.Тумашева. - Казан, 1961. - 240 с.
[^3]: Siberian Tatar- UNESCO <http://www.unesco.org/culture/languages-atlas/ru/atlasmap/language-id-680.html>
[^4]: Arşivlenmiş kopya. <http://www.sonseslerduyulmadan.hacettepe.edu.tr/>
[^5]: Kоrusеnkо S. N., Kulеşоvа N. V. Gеnеаlоgiya i еtniçеskаya istоriya bаrаbinskih i kurdаkskо-sаrgаtskih tаtаr. - Nоvоsibirsk, 1999. - S.6.