# Seydi Ali Reis

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Seydi_Ali_Reis
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Seydi Ali Reis, https://tr.wikipedia.org/wiki/Seydi_Ali_Reis (CC-BY-SA-4.0)

- **Doğum tarihi:** 1498
- **Ölüm tarihi:** 28 Aralık 1562
- **Doğum yeri:** Galata, İstanbul
- **Ölüm yeri:** İstanbul
- **Takma adı:** Galatalı
- **Bağlılığı:** Osmanlı İmparatorluğu
- **Hizmet yılları:** 1560'ta son buldu
- **Rütbesi:** Amiral
- **Komuta ettikleri:** 4. Hint Seferi
- **Savaşları:** Rodos Seferi; Rodos'un Fethi; Preveze Deniz Muharebesi; Trablus Kuşatması; 4. Hint Seferi; Hürmüz Deniz Muharrebesi; Maskat Deniz Muharebesi; Surat Kuşatması
- **Sonraki işi:** Şehzade danışmanlığı
- **Babası:** Hüseyin Ağa
- **Eserleri:** Mir'atü'l-Memalik; Kitab-ı Muhit; Mir'at-ı Kainat

**Seydi Ali Reis**, 1498-1562 tarihlerinde yaşayıp Mısır Kapudanlığı da yapmış olan [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [amiral](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amiral)i. [Coğrafya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Co%C4%9Frafya), [matematik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matematik), [astronomi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Astronomi) bilgini. Aynı zamanda da bir [divan şairi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divan_%C5%9Fairi) olan Seydi Ali Reis, şiirlerinde [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) ile beraber [Çağatayca](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87a%C4%9Fatayca) da kullanmıştır.

## Hayatı

Sinoplu denizci bir ailenin oğlu olarak 1498'de, [Galata](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galata) [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da doğdu. Dedesi, [Fatih Sultan Mehmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) zamanında tersane kethüdalığında görev yapmıştır. Babası Hüseyin Ağa ise kendi zamanında Darüssınaa Kethüdalığı'nda bulunmuştu. Kendisi de tersanede reis olarak çalışmakla birlikte devrin [hükümdarının](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) [Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz)'e olan ilgisi münasebetiyle birçok sefere çıkma şansı yakaladı.

Seydi Ali Reis, tersane kethüdası olduğundan dönemindeki diğer denizcilerin aksine merkeze bağlıydı ve bu sebepten ötürü bir deniz harekâtında bağımsız olarak kumandanlık yapmadı. İlk kez 1522'de Kanuni Sultan Süleyman'ın yönetimindeki [Rodos Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rodos_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281522%29)'ne daha sonra Akdeniz'de cereyan eden birçok deniz savaşına [Barbaros Hayreddin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Barbaros_Hayreddin_Pa%C5%9Fa), [Sinan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinan_Pa%C5%9Fa) ve [Turgut Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turgut_Reis) gibi ünlü kumandanın yanında katıldı ve Akdeniz coğrafyasını çok iyi öğrendi. 1538'deki [Preveze Deniz Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Preveze_Deniz_Muharebesi)'nde Osmanlı donanmasının sol kanadına kumanda ederek büyük yararlıklar gösterdi ve bu savaştan sonra büyük ün kazandı. 1551'deki [Trablus Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablus_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1)'nde, Kaptan-ı Derya Sinan Paşa ve Turgut Reis'in emrinde bulundu.

## Hint Seferi

[Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) tarafından, [Portekiz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Portekiz_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) Donanması ile girdiği deniz savaşını kaybeden [Murat Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Murat_Reis_%28anlam_ayr%C4%B1m%C4%B1%29)'in yerine [Hint Kaptanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint_deniz_seferleri)'na atandı ve [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra)'daki donanmayı [Süveyş](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCvey%C5%9F)'e getirmekle görevlendirildi.

![O dönemde Amiral gemisi olarak kullanılan Baştarda tipi kadırga](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/The_r%C3%A9ale_returning_to_port.jpg/1280px-The_r%C3%A9ale_returning_to_port.jpg)
*O dönemde Amiral gemisi olarak kullanılan Baştarda tipi kadırga (CC-BY-SA-3.0)*

Bu olay onun yaşamının da dönüm noktası oldu. 15 parça kadırgadan oluşan donanmanın bakımını yaptırarak uygun deniz mevsimi için beş ay bekledi ve akabinde de donanması ile 2 Temmuz 1554'te [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra_%28eyalet%29)'dan ayrıldı. Basra'dan ayrıldığından beri ilk bir ay boyunca körfezdeki Osmanlı sancaklarına uğradı. 9 Ağustos'ta Horfakan şehri açılarında 25 parçalık Portekiz Donanması'yla [Hürmüz Deniz Muharrebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCrm%C3%BCz_Deniz_Muharebesi)'ne girişti ve galip ayrıldı. 25 Ağustos'ta ise [Maskat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maskat) yakınlarında bu sefer takviye almış 34 parçalık aynı Portekiz Donanması'nın [Maskat Deniz Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maskat_Deniz_Muharebesi) olarak adlandırılan saldırısına uğradı. Güney [Arap Yarımadası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_Yar%C4%B1madas%C4%B1) sahillerinde dağların denize dik uzanmasından faydalanarak sıkıştırılan Portekiz Donanması'nın yedi gemisi batırıldı, Osmanlı Donanması'nın da beş gemisi battı.

Umman açıklarındayken fil tufanı (Tufan-ı Fil) denilen mevsimlik bir fırtına çıktı. Çıkan fırtına yüzünden Seydi Ali Reis, kalan dokuz kadırgalık donanmanın kontrolünü kaybetti. Fırtınaya kapılan, günlerce denizde çalkalanan gemiler doğuya doğru sürüklenerek, 10 gün sonra Hint kıyılarına ulaştı. Peşinde 87 parçalık Portekiz donanması olduğunu öğrenen Seydi Ali Reis, [Surat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Surat%2C_Hindistan)'a sığındı. Bunun üzerine [Surat Kuşatması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Surat_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1) yaşandı ancak Portekiz donanması başarılı olamayınca geri çekildi. Harap gemilerle Süveyş'e varmanın imkânsız olduğundan, kalan gemileri satan Seydi Ali Reis [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a karadan dönmeye karar verdi. 1555 ve 1556 senesi boyunca [Hindistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCney_Asya)'daki birçok Müslüman devlete uğrayan Seydi Ali Reis, [Kanuni Sultan Süleyman'](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)ın Amirali olması sebebiyle çok hoş karşılandı ve kendisine İstanbul'a götürmesi için çeşitli hükümdarlardan 18 name verildi. Başından geçen vakaları anlattığı [eserini](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mir%27%C3%A2t%C3%BC%27l-Mem%C3%A2lik) Osmanlı kağanı Kanuni Sultan Süleyman'a Hindistan ve Türkistan'da verilen nameler ile birlikte 1557 yılında sunmuştur.

## Sefer sonrası hayatı ve ölümü

Seydi Ali Reis 1557 Mayıs ayı başlarında İstanbul'a vardı ve Edirne'de bulunan hükümdarın yanına gitti. Süveyş Donanması'nın uğradığı kayıptan dolayı padişahtan af diledi. Kitabını ve nameleri sunduktan sonra Ali Reis, mahvolmuş bir donanmanın sorumlusu olmakla beraber, başına gelenler olağanüstü olaylar kabul edilerek suçlu görülmedi. Önce müteferrika yapıldı sonra da Diyarbakır tımar defterine tayin edildi. Bir süre şehzade [Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Selim)'in hizmetinde çalıştı, 1560'ta Galata Hassa gemi reislerinden biri oldu. 1562 yılında İstanbul'da öldü.

## Eserleri

- [Mir'atü'l-Memalik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mir%27%C3%A2t%C3%BC%27l-Mem%C3%A2lik)
- Kitab-ı Muhit
- Mir'at-ı Kainat

## Ayrıca bakınız

- [Hürmüz Deniz Muharrebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCrm%C3%BCz_Deniz_Muharebesi)
- [Maskat Deniz Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maskat_Deniz_Muharebesi)
- [Mir'atü'l-Memalik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mir%27%C3%A2t%C3%BC%27l-Mem%C3%A2lik)
- [Babür gezginleri listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bab%C3%BCr_gezginleri_listesi)
