# Server Paşa

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Server_Pa%C5%9Fa
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Server Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Server_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/25/Server_pasa.jpg)
* (public-domain)*

- **Makam:** 7. İstanbul Şehremini
- **Dönembaşı:** 7 Mart 1868
- **Dönemsonu:** 6 Temmuz 1870
- **Öncegelen:** Hüseyin Hasib Bey
- **Sonragelen:** İbrahim Haydar Efendi
- **Doğum tarihi:** 1821
- **Doğum yeri:** Kastamonu, Osmanlı İmparatorluğu
- **Ölüm tarihi:** 1886, (65-66 yaşında)
- **Yattığı yer:** II. Mahmut Türbesi bahçesi
- **Ölüm yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
- **Meslek:** Bürokrat

**Mahmud Server Paşa** (1821 [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) - 1886 [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), [Adliye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adliye_Nez%C3%A2reti), [Dahiliye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dahiliye_Nez%C3%A2reti), [Hariciye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hariciye_Nez%C3%A2reti) Nazırı, [Şura-yı Devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BBr%C3%A2-y%C4%B1_Devlet) [Reisliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BBr%C3%A2-y%C4%B1_Devlet_reisleri_listesi) ve [Ayan Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_%C3%82yan) Reisliği görevlerinde bulunmuş [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_T%C3%BCrkleri) [bürokrat](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCrokrat).

[Bab-ı Seraskeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Serasker) Nizamiye Hazinesi başkatibi Said Servet Efendi'nin oğludur. Önce Harbiye Nezareti kalemlerinden birine tayin olmuştur. Kalem Mümeyyizliğini kazandıktan sonra Hariciye'ye intisab etmiş, 1850'de Viyana Sefareti Başkatipliği'ne tayin olunmuş birkaç yıl sonra da Paris Sefareti Başkatipliği'ne tayin olmuştur. Servet Paşa, [Damat Gürcü Halil Rifat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2mad_G%C3%BCrc%C3%BC_Halil_Rifat_Pa%C5%9Fa) ile Sultan [II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud)'un kızı olan [Saliha Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saliha_Sultan_%28II._Mahmud%27un_k%C4%B1z%C4%B1%29)'ın [Ayşe Sıdıkka Hanım Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ay%C5%9Fe_S%C4%B1d%C4%B1kka_Han%C4%B1m_Sultan) ile evlenmiş ve Ayşe – Azize ([Nurizade Ziya Songülen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ziya_Song%C3%BClen)'in Annesi) – Fatma isimlerinde 3 kız çocukları olmuştur. Server Paşa'nın kızlarından Azize Hanım ise; [Adliye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adliye_Nez%C3%A2reti), [Hariciye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hariciye_Nez%C3%A2reti) [Nazırlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bakanl%C4%B1k) ve [Şura-yı Devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BBr%C3%A2-y%C4%B1_Devlet) Başkanlığı görevlerinde bulunmuş Osmanlı bürokratı [Asım Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82s%C4%B1m_Mehmed_Pa%C5%9Fa)'nın oğlu olan Hariciye Memuru Suad Bey ([Ziya Songülen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ziya_Song%C3%BClen)'in babası) ile evlenmiştir.

1854-1885 tarihinde Petersburg Maslahatgüzarlığı'na atanmış, 1860'ta İstanbul'a gelerek Ticaret Müsteşarı olmuş, 1863 senesinde 6. Belediye Dairesi reisliğine getirilmiş, bu görevde bulunurken Komiser unvanıyla Girit'te vali vekilliği yapmıştır. 19 Mart 1868'de İstanbul Şehremaneti'ne (İstanbul Belediye Başkanı) tayin olmuştur. Bu görevi 18 Temmuz 1870 tarihine kadar sürdürmüştür. Sadrazam ve Hariciye Nazırı Ali Paşa'nın vefatından sonra [Hariciye Nezareti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hariciye_Nez%C3%A2reti)'ne tayin olunmuş, 1872'de de Paris Sefaret-i Seniyyesi'ne atanmıştır.

Nafıa Nezareti ve 26 Ağustos 1875-12 Şubat 1876 tarihlerinde [Şura-yı Devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BBr%C3%A2-y%C4%B1_Devlet) başkanlığı görevlerde de bulunmuştur. [Ayan Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_%C3%82yan)'ın ilk teşkilinde ayanlığa seçilmiş ve daha sonra [Ayan Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_%C3%82yan) Reisliği'ne getirilmiştir. 12 Eylül 1880 - 8 Mayıs 1882 tarihlerinde [Şura-yı Devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BBr%C3%A2-y%C4%B1_Devlet) başkanlığı görevine tekrar getirilmiştir. Daha sonra tekrar Hariciye Nezareti'ne getirilen Server paşa bu görevinden istifa ettikten bir süre sonra Dahiliye ve Adliye Nazırlığı görevlerinde bulunmuştur. Adliye Nazırlığı görevi sırasında ölmüş ve [II. Mahmut Türbesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud_T%C3%BCrbesi) bahçesine defnedilmiştir.

![Mahmud Server Paşa'nın anıt mezarı](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/Grave_of_Mahmud_Server_Pa%C5%9Fa.jpg/1280px-Grave_of_Mahmud_Server_Pa%C5%9Fa.jpg)
*Mahmud Server Paşa'nın anıt mezarı (Sureta, CC-BY-SA-4.0)*

Ayrıca [Fenerbahçe Spor Kulübü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenerbah%C3%A7e_SK)'nün ilk başkanı ve kurucularından olan [Ziya Songülen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ziya_Song%C3%BClen)'in dedesidir.