# Serhat

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Serhat
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Serhat, https://tr.wikipedia.org/wiki/Serhat (CC-BY-SA-4.0)

**Serhad (Serhat) bölgesi**, tarihsel olarak **Osmanlı Devleti** döneminde komşu ülkelerle (özellikle doğu ve batı sınırlarında) olan **sınır boyu** veya **hudut** bölgesine verilen isimdir. "Serhad" kelimesi Farsça "ser" (baş) ve Arapça "had" (sınır/çizgi) kelimelerinden gelir ve "baş sınır" veya "sınır başı" anlamına gelir. Osmanlı'da sınırlar net çizgilerle değil, kale, nehir, tepe gibi unsurlarla kabaca belirlenirdi; bu şerit bölgeye serhad denirdi ve burada akıncılar ile serhadkulu (serhad askeri) denen özel birlikler görev yapardı.[^1]

Günümüzde "Serhad bölgesi" (veya Serhat bölgesi) ifadesi daha çok **Türkiye'nin kuzeydoğu kesimindeki** belirli bir alanı ifade eder ve genellikle şu illeri kapsar:

- **Kars**
- **Ardahan**
- **Iğdır**
- **Ağrı** (bazen Erzurum'un bazı ilçeleri de dahil edilir)

Bu bölge, **İran**, **Nahçıvan (Azerbaycan)**, **Ermenistan** ve **Gürcistan** ile komşu olan geçiş alanıdır. Resmi olarak **Serhat Kalkınma Ajansı**[^2]

(TRA2 seviyesi) tarafından da **Ağrı, Ardahan, Iğdır ve Kars** illeri "Serhat Bölgesi" olarak tanımlanır.

Bazı kaynaklarda daha geniş yorumlanarak **Van**, **Erzurum** veya **Artvin**'in bazı kısımları da serhad illeri arasında sayılır, ancak en yaygın ve resmi kullanım yukarıdaki dört il üzerinedir.[^3]

[^1]: Baş, Göksel. Ottoman serhad organization in the Balkans (1450s to early 1500s). 1 Ocak 2017. <https://www.academia.edu/99640706/Ottoman_serhad_organization_in_the_Balkans_1450s_to_early_1500s_>
[^2]: Kalkınma Ajansları Kültür. <https://ka.gov.tr/sayfalar/serhat-kalkinma-ajansi-kultur--37-630>
[^3]: Britannica ve benzeri ansiklopedik kaynaklar — Osmanlı sınır yapısı ve frontier kavramı bağlamında dolaylı geçer (doğrudan "Serhad" başlığı altında değil, ama Ottoman border defenses kısmında).
