# Serdâr (rütbe)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Serd%C3%A2r_(r%C3%BCtbe)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Serdâr (rütbe), https://tr.wikipedia.org/wiki/Serd%C3%A2r_%28r%C3%BCtbe%29 (CC-BY-SA-4.0)

**Serdâr** ([Osmanlı Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1ca): سردار, *Sardâr*), [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda askerî bir rütbe; [Karadağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karada%C4%9F) ve [Sırbistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rbistan)'da asil bir rütbeydi. Serdârlar özellikle Osmanlı İmparatorluğu sınırlarında görev yapmıştır.[^1] Toprakların güvenliğinden sorumluydular.

Serdâr, [Karadağ Prensliği'nde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karada%C4%9F_Prensli%C4%9Fi) ve [Sırbistan Prensliği'nde de](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rbistan_Prensli%C4%9Fi_%281817-1882%29) [*Vojvoda*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Voyvoda) 'nın altında [fahrî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fahri_%C3%BCnvan) ama soylu ünvanı taşımayan kişiler içinde kullanıldı.(Örneğin, Janko Vukotić bir askerî lider ve Karadağ eski başbakanı oldu *serdâr* başlığı vardı).

- [Serdâr-ı Ekrem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_sadrazamlar%C4%B1_listesi) veya [Serdâr-ı Âzam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_sadrazamlar%C4%B1_listesi), Osmanlı İmparatorluğu'nda ordunun en yüksek [rütbeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Asker%C3%AE_r%C3%BCtbe) [komutan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Komutan)ını, yani [başkomutan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9Fkomutan)ını tanımlamak için kullanılırdı. Bu ünvan, özellikle [savaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sava%C5%9F) veya sefer zamanlarında önemli askeri liderlere verilirdi. Serdâr-ı Ekrem, [padişah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Padi%C5%9Fah)ın emirleri doğrultusunda orduyu sevk ve idare eder, [stratejik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Strateji) kararlar alır ve [askeri harekât](https://turkipedia.org/tr/wiki/Asker%C3%AE_harek%C3%A2t)ları yönetirdi.

Bu ünvanı taşıyan kişi, genellikle [vezir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vezir)lerden veya üst düzey askeri liderlerden seçilirdi ve padişahın [mutlak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutlak) güvenini taşırdı. Osmanlı'nın geniş topraklarında ve çeşitli [cephe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cephe_%28askeriye%29)lerde yürütülen seferlerde, Serdâr-ı Ekrem'in rolü kritik öneme sahipti. Örneğin, [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) döneminde [Barbaros Hayreddin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Barbaros_Hayreddin_Pa%C5%9Fa), Serdâr-ı Ekrem olarak deniz seferlerini yönetmiştir.

- Serdâr, [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e)'de asıl anlamıyla (yani başkomutan) bir isim olarak (özellikle nostaljik bir his vermek için) de kullanılır. Örneğin, "Ordunun serdârı yiğit şövalyelerine emrini verdi", "Kuvvet başkomutanı, cesur savaşçılarına taarruz emri verdi" anlamına gelir.
- Kelime, orijinal veya ilgili yazılışları ile İngilizceye uyarlanmıştır, yani serdâr, sardâr, sirdâr, hepsi bir ordunun başkomutanı anlamına gelir. Ancak bu kelimeler günlük terminolojide kullanılmaz.
- Serdârın bir varyantı olarn Sirdâr ve Sardâr, Batı ve Güney Asya'da uzun süreli rütbe olarak kullanıldı. Örneğin, [İngiliz kontrolündeki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Britanya_M%C4%B1s%C4%B1r%C4%B1) [Mısır Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_Kara_Kuvvetleri)'nun başındaki [İngiliz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birle%C5%9Fik_Krall%C4%B1k) komutanı geç 19. yy ve erken 20. yüzyılda bu adla anılırdı. Serdâr, aynı zamanda Mısır'daki İngiliz askerî istihbaratının da evi olan Zamalek'te üç blok uzunluğundaki bir mülk olan Sirdaria'da oturuyordu.[^2] [İ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Britanya_M%C4%B1s%C4%B1r%C4%B1)

## Ayrıca bakınız

- [Serasker](https://turkipedia.org/tr/wiki/Serasker)

[^1]: SERDAR. <https://islamansiklopedisi.org.tr/serdar>
[^2]: Sirdar. <https://www.egy.com/zamalek/01-02-15.php>
