# Sencer > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Sencer > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Sencer, https://tr.wikipedia.org/wiki/Sencer (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/72/Ahmad_Sanjar.jpg) * (Rashid Al-Din, public-domain)* - **Veraset:** Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun 9. Sultanı; Horasan Selçuklu Sultanı - **Hüküm süresi:** 1118-1157; 1097-1118 - **Önce gelen:** II. Mahmud; Arslan Argun - **Sonra gelen:** Sultan Sencer'in ölümünden sonra Büyük Selçuklu Devleti yıkıldı.; Makam kaldırıldı - **Eşi:** Terken Hatun; Rusudan - **Çocukları:** Gevher Neseb Hatun; Mahmelek Hatun; Emire Hatun; Melike Hatun; Melik Melikşah; Melik Tuğrulşah - **Tam ismi:** Ebü’l-Hâris es-Sultânü’l-a‘zam Muizzü’d-dünyâ ve’d-dîn Ahmed Sencer bin Melikşâh es-Selcûkī - **Hanedan:** Selçuklu - **Babası:** Melikşah - **Annesi:** Tâceddîn Hâtun - **Doğum tarihi:** 5 Kasım 1086 - **Doğum yeri:** Sincar, Büyük Selçuklu İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** Merv, Büyük Selçuklu İmparatorluğu - **Defin yeri:** Merv - **Dini:** Sünni İslam **Ahmed Sencer** (5 Kasım 1086 - 8 Mayıs 1157), 1097-1118 tarihleri arası [Horasan Selçuklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan_Sel%C3%A7uklular%C4%B1) Sultanı, 1118-1157 döneminde [Büyük Selçuklu Sultanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_sultanlar%C4%B1_listesi). ## Hayatı Babası [Melikşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Melik%C5%9Fah),[^1] annesi cariye kökenli [Taceddin Seferiyye Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%A2cedd%C3%AEn_H%C3%A2tun)'dur. Babasının bir seferi sırasında, 1086 yılında [Sincar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sincar)'da doğdu. Babası 1092'de öldüğünde henüz küçüktü. Melikşah'ın ölmesi ile [Büyük Selçuklular](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) bir anarşi içine girdi. Melikşah'ın eşi [Terken Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Terken_Hatun_%28I._Melik%C5%9Fah%27%C4%B1n_e%C5%9Fi%29), Melikşah'ın küçük yaştaki oğlu ve Sencer'in kardeşi [I. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mahmud_%28B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_sultan%C4%B1%29)'un sultanlığını ilan etti. [Melikşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Melik%C5%9Fah)'ın büyük oğlu olan [Berkyaruk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berkyaruk) ise taraftarları tarafından [Rey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rey) şehrine kaçırılıp sultan ilan edildi. Bunun üzerine Berkyaruk ve I. Mahmud güçleri arasında 17 Ocak 1093 [Burûçird](https://turkipedia.org/tr/wiki/Burucerd)'de yapılan savaşta Berkyaruk galip geldi. Ahmet Sencer ve Berkyaruk'un amcası olan [Tutuş](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Tutu%C5%9F), Suriye'ye ilerleyerek [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam) ve [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep) şehirlerini eline geçirip [Suriye Selçuklu Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye_Sel%C3%A7uklular%C4%B1)'nin kurucusu oldu. Tutuş, Berkyaruk'un elinde bulunan İran arazilerini de ele geçirmek üzere Berkyaruk'a hücum ettiyse de 26 Şubat 1095'te [Rey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rey)'de Berkyaruk ile yapılan savaşta yenildi ve öldü. Böylece Berkyaruk tek sultan oldu ancak zaman zaman ya kardeşleri ya da onların varislerinin ayaklanmaları ve tehditleriyle karşılaştı. Bundan sonra Büyük Selçuklu Devleti üçe bölünmüş olarak görülmeye başlandı: - İran, Irak ve Orta Asya'nın bir kısmı Berkyaruk'un sultanlığı altında - Suriye'de Tutuş'un iki oğlu idaresi altında Şam Melikliği ve Halep Melikliği; - [Kutalmışoğlu Süleyman Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman_%C5%9Eah)'ın kurduğu ve oğlu [I. Kılıç Arslan](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._K%C4%B1l%C4%B1%C3%A7_Arslan) hükümdarlığı altında [Anadolu Selçuklu Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Sel%C3%A7uklu_Devleti) 1097'de Sultan Berkyaruk, 12 yaşında olan kardeşi Ahmed Sencer'e [Merv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merv) şehrinde merkezi olan [Horasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan_%28%C4%B0ran%29) valiliğini verdi. ## Seferleri ve savaşları ### Emir Muhammed ile Savaşı 1097 yılında [Berkyaruk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berkyaruk), Sencer'i [Horasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan) valisi olarak atadı.[^2] [Selçuklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uklu_Hanedan%C4%B1) [Melik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Melik)i Emir Muhammed, Sencer'in Horasan valisi olduğu dönemde isyan etti ve Horasan'ı ele geçirmek için destek aradı. Emir Muhammed bu desteği [Gazneliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazneliler)den buldu ve Sencer'e karşı yürüdü. Emir Muhammed'in ordusuyla geldiği haberini alan Sencer, ordusuyla onun üzerine yürüdü. İki taraf arasındaki savaşta Emir Muhammed'in ordusu yenildi ve Emir Muhammed esir alındı.[^3] Sencer Horasan'ın Gaznelilerin eline geçmesini de engelledi. Çünkü Emir Muhammed galip gelseydi Horasan valisi olarak Gazneliler'in hizmetine girecekti.[^4][^5] ### Nuşecan Muharebesi (1100) Horasan'a hakim olma mücadelesi veren Sencer ile Habeşi bin Altuntak arasında yaşanan mücadele sonucunda Habeşi bin Altuntak yenildi.[^6] Bu durum üzerine Habeşi bin Altuntak, Sencer'i [Berkyaruk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berkyaruk)'a şikâyet ederek Berkyaruk'tan yardım istedi. Berkyaruk ordusuyla [Horasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan)'a geldi. Taraflar Nuşecan yakınlarında karşılaştılar.[^7] İki taraf arasındaki savaşta Sencer'in ordusu Berkyaruk'un ordusunu yendi. Habeşi bin Altuntak esir alındı.[^8] ### Horasan'ın Savunması (1102) Sencer [Horasan'da](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan) bulunmadığı sırada Karahanlı hükümdarı Kadir Han (Arslan Han) bundan yararlanarak 100.000 kişilik bir orduyla Horasan'a sefere çıktı.[^9] Kadir Han'ın bu seferini duyan Sencer, süvari birliğiyle geri döndü.[^10] Kadir Han (Arslan Han) avlanırken Selçuklular tarafından ani bir baskınla esir alındı. Sencer, Kadir Han'ın öldürülmesini emretti.[^11] ### Nizari İsmaililer Seferi Sencer, İran'daki Nizari [İsmailileri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smail%C3%AElik) ortadan kaldırmak için sefere çıktı ve onları [Kuhistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Huzistan) ve [Tebes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebes) dahil olmak üzere birçok kalesinden başarıyla kovdu.[^12] Ancak bir anekdot, Sencer'in [Alamut'taki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alamut_Kalesi) başlıca kalelerine giderken bir gün uyandığında yanında bir hançer bulduğunu ve [Hasan Sabbah'dan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_Sabbah) barış istediğini belirten bir notu iğnelediğini gösteriyor. Bu olaydan dolayı şaşkınlık içinde olan Sencer, Hasan Sabbah'a elçiler gönderdi ve ikisi de birbirlerinin yolundan çekilmeyi kabul ettiler.[^13] ### Gazne Muharebesi (1117) Gazneli III. Mesud'un 1115'te ölümünün ardından Gazneli şehzadeleri Şirzad, Arslan Şah ve Behram arasında taht savaşı başladı. 1115'te Şirzad tahta geçti fakat ertesi yıl küçük kardeşi Arslan Şah tarafından öldürüldü ve Arslan Şah Gazneliler'in Sultanı oldu. Daha sonra Arslan Şah, Selçuklu Sultanı Ahmed Sencer'den destek alan diğer kardeşi Behram Şah'ın isyanıyla uğraşmak zorunda kaldı. Horasan'dan Behram Şah'a desteğe gelen Ahmed Sencer ordusu ile Afganistan'a girdi ve Gazne yakınlarında Şehrebad mevkiinde yapılan muharebede Arslan Şah'a ve onun ordusuna ezici bir yenilgi yaşattı. Arslan Şah mağlubiyetin ardından kaçmayı başardı. Bu muharebeden sonra Behram Şah, Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun vasalı olarak Gazneli İmparatorluğu'nun tahtına geçti. ### Sâve Muharebesi (1119) Muhammed Tapar'ın ölümünden sonra, önce Muhammed Tapar'ın oğlu Mahmud daha sonra da Sencer kendilerini sultan ilan ettiler. İki taraf arasında yaşanan taht mücadelesi Sencer'in, Mahmud üzerine sefere çıkması ile sonuçlandı. İki ordu Sâve yakınlarında karşılaştı ve yapılan muharebede Mahmud yenildi. Daha sonra Sultan Sencer yeğenini affeti ve ülkesinin batı taraflarında bulunan bazı şehirleri onun hakimiyetie verdi. Böylece Mahmud'un hakimiyeti altında bulunan topraklarda Irak Selçuklu Devleti kuruldu ve Mahmud ilk Irak Selçuklu Sultanı oldu. ### Batı Karahanlı Seferi (1130) 1130 yılında Batı Karahanlı ülkesinde çıkan iç karışıklıklar sonucunda [Batı Karahanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_Karahanl%C4%B1lar) hükümdarı Arslan Han, Sencer'den yardım istedi. Bir süre sonra Arslan Han ülkesinde yaşanan iç karışıklıkların sona erdiğini haber verdi ve Sencer'in geri dönmesini istedi.[^14] Daha sonra Arslan Han tarafından Sencer'e karşı yapılan suikast girişimi ortaya çıktı.[^15] Bu olayların ardından Sencer ordusuyla [Semerkant'a](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semerkant) yürüdü ve şehri kuşattı. Sencer komutasındaki Selçuklu ordusu Semerkant'ı ele geçirdi.[^16] ### Kaşgar Muharebesi (1130) Batıya göç eden [Karahitaylar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karah%C4%B1taylar), [Karahanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karahanl%C4%B1lar) topraklarına vardıklarında, [Doğu Karahanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Karahanl%C4%B1lar) hükümdarı Ahmed Han, 1122 yılında Karahitaylar'ı yenerek onları hizmetine aldı. Ahmed Han'ın ölümünden sonra, Doğu Karahanlı tahtına çıkan hükümdarın saltanatı sırasında, Doğu Karahanlı topraklarında başta [Oğuzlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar) ve [Karluklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karluklar) olmak üzere birçok boyun katıldığı bir isyan çıktı. Bu isyandan yararlanan Karahitaylar, [Balasagun'u](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balasagun) ele geçirdiler. Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun vasalı olan Doğu Karahanlılar, Büyük Selçuklu Sultanı Sencer'den yardım istediler. Sencer de 1130 yılında ordusuyla Doğu Karahanlı topraklarına bir sefer düzenledi. İsyancıların elebaşı, Sencer'in gelişini duyunca kaçtı. Sencer, Doğu İslam topraklarına doğru ilerleyen Karahitay ordusunu [Kaşgar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9Fgar) yakınlarında yendi ve ardından Oğuzlar, Karluklar ve diğer boyları yendi.[^17] ### Dinever Muharebesi (1132) [Mahmud'un](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud_%28B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_sultan%C4%B1%29) ölümünden sonra diğer kardeşleri [Mesud](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mesud_%28Irak_Sel%C3%A7uklu_meliki%29), [Tuğrul](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Tu%C4%9Frul) ve Selçukşah arasında iktidar mücadelesi başladı.[^18] Bu mücadeleyi sona erdirmek isteyen Sencer, Mahmud'dan sonra [Irak Selçuklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak_Sel%C3%A7uklular%C4%B1) tahtına Tuğrul'u tayin etti. Tuğrul'un diğer kardeşleri Sencer'in kararına karşı çıktılar ve halife [Müsterşid](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCster%C5%9Fid) ile ittifak kurdular.[^19] Bu yaşananlar üzerine Sencer, ordusunu hazırladı ve onlara karşı sefere çıktı. İki ordu Dinever yakınlarında karşılaştı. Muharebenin sonunda müttefikler yenildi. Sencer daha sonra Mahmud'dan sonra Irak Selçuklu tahtına Tuğrul'u getirdi.[^20] ### Harezm Seferi ve Hazarasp Muharebesi (1138) Sencer'in valilerinden [Atsız](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ats%C4%B1z_%28Harezm%C5%9Fah_h%C3%BCk%C3%BCmdar%C4%B1%29), [Cend](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cend) ve [Mangışlak'ı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mang%C4%B1%C5%9Flak_Yar%C4%B1madas%C4%B1) ele geçirdi ve bu bölgede düşman unsurlara karşı savaşan Müslümanları öldürdü.[^21] Bu olaylardan sonra Sencer, Atsız'a karşı [Harzem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm) üzerine sefer düzenlemeye karar verdi. 1138'de Sencer, ordusuyla Harezm'e yürüdü ve [Hazarasp](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazarasp) Muharebesi'nde Atsız ve ordusunu yendi ve Harezm'i ele geçirdi. Daha sonra Harezm valiliğine yeğeni [Süleyman Şah'ı](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_%28Irak_Sel%C3%A7uklu_meliki%29) getirdi ve başkenti [Merv'e](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merv) geri döndü.[^22] ### Katvan Muharebesi (1141) Sultan Sencer komutasındaki [Selçuklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ordusu ile [Karahitaylar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karah%C4%B1taylar) ve [Karluklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karluklar) üzerine sefere çıktı. Sultan Sencer komutasındaki Selçuklu ordusu ve [Gürhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yel%C3%BC_Dashi) komutasındaki Karahitay-Karluk ordusu [Semerkand'ın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semerkant) kuzeyindeki Katvan bozkırlarında karşılaştı iki taraf arasında yaşanan muharebede Selçuklu ordusu yenildi. Sultan Sencer başarılı bir yarma hareketı yaparak esir düşmekten kurtuldu. ### Harezm Seferi (1143) [Atsız](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ats%C4%B1z_%28Harezm%C5%9Fah_h%C3%BCk%C3%BCmdar%C4%B1%29), 1141 yılında Süleyman Şah ile mücadeleye girdi ve [Harezm'i](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm) ele geçirdi. Atsız, [Karahıtaylar'a](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karah%C4%B1taylar) karşı sefere çıkmaya hazırlanan Sencer'e tâbbiyetini bildirdi. Sencer de Karahıtaylar'a karşı sefere çıktığı için Harzem üzerine ordu göndermedi ve Atsız'ı Harezm valisi olarak bıraktı. Katvan Muharebesi'nden sonraki yenilgiden faydalanan Atsız, Horasan'a saldırdı, başkent [Merv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merv) de dahil olmak üzere birçok şehri işgal edip yağmaladı ve şehirlerde bulunan alimleri esir aldı.[^23] Katvan Muharebesi'nde esir olmaktan kurtulan Sencer, kurduğu yeni orduyla Atsız'ın üzerine sefere çıktı. Sencer'in yeni ordusu ile sefere çıkması üzerine Atsız Harezm'e kaçtı. Sencer daha sonra 1143 yılında ordusuyla Harezm'e yürüdü.[^24] Atsız'ın bulunduğu Harezm'in başkenti [Ürgenç'e](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Crgen%C3%A7) kadar ilerledi ve şehri kuşattı. Sencer ile baş edemeyeceğini anlayan Atsız, Sencer'den aff diledi ve yağmaladığı malları ve ele geçirdiği âlimleri geri teslim etti.[^25] ### Harezm Seferi (1147) Sencer, [Atsız'ın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ats%C4%B1z_%28Harezm%C5%9Fah_h%C3%BCk%C3%BCmdar%C4%B1%29) itaatsizliğini sürdürdüğünü haber alınca ona bir elçi gönderdi. Elçi Atsız'ın yanındayken Sencer'e, Atsız'ın Sencer karşı suikast düzenlenmek için plan kurduğu ve bu amaçla [Horasan'a](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan) iki suikastçi gönderdiğini haber verdi. Elçinin Sencer'e suikast olayını haber verdiğini öğrenen Atsız, elçiyi öldürdü. Bu olayların ardından Sencer, 1147 yılında ordusuyla [Harezm'e](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm) yürüdü.[^26] Sencer, önce [Hazarasp](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazarasp) kalesini kuşattı ve ele geçirdi.[^27] Sencer, daha sonra Harezm'in başkenti [Ürgenç'e](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Crgen%C3%A7) doğru ilerledi. Sencer tarafından yenileceğini anlayan Atsız, elçiler gönderdi, aff diledi ve itaat edeceğini bildirdi. Bunun üzerine Sencer, onu affetti ve Harezm valisi olarak bıraktı.[^28] ### Nab Muharebesi (1152) Katvan Muharebesi'nden sonra [Gazneliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazneliler)e bağlı Alaeddin Hüseyin komutasındaki [Gurlular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gurlular) [Herat'ı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Herat) ele geçirerek [Belh'e](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belh) doğru ilerlediler.[^29][^30] Bu gelişmelerin ardından Gurluları durdurmak için harekete geçen [Selçuklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) komutanı Emir Kumaç yenildi. Daha sonra Alaeddin Hüseyin Selçuklulara bağlı Gaznelilere saldırdı. Gaznelilerin başkenti [Gazne'yi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazne) işgal etti ve şehri yaktı.[^31] Daha sonra Alaeddin Hüseyin bağımsızlığını ilan etti. Bu olayların ardından Sencer, Alaeddin Hüseyin'e karşı bir sefer düzenledi. İki ordu 24 Haziran 1152'de Herat yakınlarındaki Nab adlı yerde karşılaştı. Ardından gelen savaşta Alaeddin Hüseyin kesin bir yenilgiye uğradı ve Sencer tarafından esir alındı.[^32] ### Sultan Sencer ve Oğuzlar 1153'te Selçuklu Sultanı Ahmed Sencer, aralarında ittifak etmiş bir müttefik Oğuz boyları grubuna karşı, daha önceki anlaşmalara uymayarak yıllık 20 bin koyun tazminatı vermedikleri için bir sefere çıktı. Fakat Sultan Ahmed Sencer, Oğuz müttefikler ordusu ile yaptığı muharebeyi kaybedip bu Oğuz ittifakına esir düştü. Oğuz ittifakı Horasan'ı ele geçirdi. Sultan Sencer ise Oğuz ittifakı tarafından hükümdar olarak tanınmakla birlikte esir tutulmaya devam edildi.[^33] Horasan bir keşmekeş içine büründü ve keşmekeş döneminde büyük bir nüfus kaybına sahne oldu. Nüfusunun eski seviyesine gelmesinin 40 yıl aldığı belirtilir. Sultan Sencer esaret altındayken eşi olan [Terken Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Terken_Hatun_%28Ahmed_Sencer%27in_e%C5%9Fi%29) onun yerine hükûmeti yürütmeye çalıştı. Oğuzlar, sultan olarak eski [Karahanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karahanl%C4%B1lar) hükümdarı ve Ahmed Sencer'in yakın akrabası olan Mahmud Han'ı sultan olarak ilan ettiler. Fakat Selçuklu ordusunun önemli bir kısmı Mahmud Han'ı sultan kabul etmedi. Bu sefer Mahmud Han Oğuzlara karşı çıktı. Atsız, Oğuzların ittifakına katılmamış ve Selçuklulara sadık kalmıştı. Mahmud Han, Atsız ile bir ittifak kurarak Atsız aracılığı ile Selçuklu ordusundan Horasan'a dönmeyenlerin geri gönderilmesi için müzakereler başladı. Fakat diğer Harezmşahlar bu keşmekeşten faydalanmayı fırsat bildiler. 1154'te Atsız'ın kardeşi [İnal Tekin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nal_Tekin) komutasında bir Harezm ordusu Horasan'a talan hücumu gerçekleştirdi. Önemli bir tarım alanı olan Bayhak'a (günümüzde [Sebzevar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sebzevar)'a) kadar ilerleyip bu arazileri talan etti. 1156'da Terken Hatun öldü. Sultan Sencer'de yaklaşık 3 yıllık esaretin ardından Nisan 1156'da esaretten kurtulmayı başardı.[^34] Sultan Sencer Büyük Selçuklu Devleti idare dizginlerini tekrar eline aldı. Tekrar Horasan'da idareyi eline geçirdi.[^35] Bu arada Sultan Sencer, Harezmşahların tekrar tabi devlet olarak yine Selçuklulara bağlanmasını sağladı. Sultan Sencer ayrıca yeniden bir Oğuz ittifakı hücumuna uğramamak için [Gurlular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gurlular) ve [Bâvendîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%A2vend%C3%AEler) ile antlaşmalar da yaptı. 1156 başlarında, Sultan Sencer kendisini esir almış olan Oğuzlara karşı askerî sefer düzenledi. Atsız, Sultan Sencer'in bu seferine tabi bir devlet sultanı olarak katıldı. Daha sonra oğlu [II. Arslan](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Arslan)'ı varisi olarak seçtikten sonra 1156'da öldü. ### Saltanatının sona ermesi Sultan Ahmed Sencer, 8 Mayıs 1157'de öldü. [Merv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merv)'de bulunan türbesine gömüldü. Sultan Sencer'in ölümünün hemen ardından [Horasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan_%28%C4%B0ran%29) ve [Maveraünnehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%A2ver%C3%A2%C3%BCnnehir) arazileri [Harezmşahlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%A2rezm%C5%9F%C3%A2h)'ın kontrolü altına girdi. ## Ailesi Sultan Sencer'in karısı Türkan/Terken Hatun. Karahanlı hanedanındandır ve bu evlilik Karahanlı-Selçuklu arasında yapılan siyasi evliliklerden biridir. Ancak ikisinin birbirini çok sevdiği dönem kaynaklarında geçmektedir. Türkan Hatun, Sultan Sencer'in Oğuzlar'ın esaretinden kurtulmasından hemen önce 1156'da ölmüştür.[^36][^37][^38] Sultan Sencer ile Türkan Hatun'un iki oğlu ve dört kızı toplamda altı çocuğu bulunmaktaydı. Oğulları Melikşah ve Tuğrulşah çocuk yaşlarda ölmüştü. Kızları Gevher Neseb Hatun'u Sultan Sencer, yeğeni Sultan Mahmud'a vererek yeğenini damadı yaptı ve veliahdı ilan etti. Gevher Neseb Hatun ölünce de, yeğeni Sultan Mahmud'a diğer kızı Mahmelek Hatun'u verdi. Kızlarından Emire Hatun, Halife (1118 -1135) Müsterşid Billah ile evlendi. Bu suretle Halife de Sultan Sencer'in damadı oldu. Kızı Melike Hatun'u ise Karahanlı Büyük Kağanı (1102– 1130) Arslan Muhammed Han'a verdi (bundan doğan II. Mahmud Han, sonradan altı yıl büyük babası Sultan Sencer'e saltanat naibi olacaktır).[^39] Sultan Sencer çok sevdiği eşi Türkan Hatun'un ölümünden sonra Sultan Mesud Demirek'in dul karısı olan ve Gürcistan Kralı [I. Demetre](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Demetre)'nin kızı *Rusudan* ile evlilik yaptı ama bu evlilik Sultan Sencer'in ölümü sebebiyle çok kısa sürdü. Bu evlilikten çocuğu olmadı.[^40][^41] ## Türbesi ![Ahmed Sencer Türbesi, Türkmenistan'in Merv şehri sınırları içinde yer alan, Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun önemli hükümdarlarından Sencer'in mezarının bulunduğu yapıdır.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/SultanSanjarMausoleum1.jpg/1280px-SultanSanjarMausoleum1.jpg) *Ahmed Sencer Türbesi, Türkmenistan'in Merv şehri sınırları içinde yer alan, Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun önemli hükümdarlarından Sencer'in mezarının bulunduğu yapıdır. (Hergit, CC-BY-SA-3.0)* [Sultan Sencer'in türbesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultan_Sencer_T%C3%BCrbesi) (günümüzde [Türkmenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenistan)'da olan) eski [Merv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merv) şehrinde bulunmaktadır.[^42] Bu türbe 1221 yılında Cengiz Han'ın emrindeki Moğollar tarafından Merv'in yağma edilmesi ve halkının tamamının neredeyse öldürülmesi sırasına Moğollar tarafından yıkılmıştır.[^43] Sultan Sencer'in türbesi; 20. yüzyılda [Türkmenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenistan_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti) [SSCB](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi)'ye bağlıyken birkaç defa restore edilmiş, Sovyetler'in dağılmasından sonra Türkiye Cumhurbaşkanı [Süleyman Demirel](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_Demirel)'in ziyaretinde bakımsız ve dökük durumda görülmesi nedeniyle [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye) tarafından restore edilmiştir. Türbe son olarak UNESCO idaresi altında ve UNESCO fonları ile restore edilmiştir.[^44] ## Popüler kültürdeki yeri - [TRT 1](https://turkipedia.org/tr/wiki/TRT_1)'de yayınlanan [Uyanış: Büyük Selçuklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uyan%C4%B1%C5%9F%3A_B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu) dizisinde kendisini [Ekin Koç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ekin_Ko%C3%A7) canlandırmıştır. - [TRT 1](https://turkipedia.org/tr/wiki/TRT_1)'de yayınlanan [Mavera](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mavera_%28dizi%29) dizisinde kendisini [Alkan Kızılırmak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alkan_K%C4%B1z%C4%B1l%C4%B1rmak) canlandırmıştır. [^1]: Özaydın, Abdülkerim. Sencer. Türkiye Diyanet Vakfı, 2009, s. 507-511. [^2]: Köymen, Mehmet Altay. Büyük Selçuklu imparatorluğu tarihi çerçevesi içinde: Sancar'ın meliklik devri. Türk Tarih Kurumu, 2023. [^3]: Sevim, Ali. Selçuklu Devletleri Tarihi Siyaset,Teşkilat ve Kültür. Türk Tarih Kurumu, 1 Ocak 2014, s. 151. [^4]: Nadir Kitap, s. 222. [^5]: SENCER. [^6]: Nadir Kitap. [^7]: SENCER. [^8]: Nadir Kitap, s. 245. [^9]: Nadir Kitap. [^10]: SENCER. [^11]: Nadir Kitap, s. 283-286. [^12]: Franzius, Enno. WorldCat.org, s. 59. [^13]: Bernard, Lewis. WorldCat.org, s. 30. [^14]: Esir, İbnü'l. İslam Tarihi (el-Kamil fi’t-Tarih Tercümesi) (10 Cilt). Ocak Yayıncılık, 9 Haziran 2016. [^15]: Köymen, Mehmed A.. İkinci imparatorluk devri. Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1984. [^16]: Turan, Osman. Selçuklular târihi ve Türk-İslâm medeniyeti. Ötüken, 2019. [^17]: Turan, Osman. Selçuklular târihi ve Türk-İslâm medeniyeti. Ötüken, 2019, s. 238-239. [^18]: Öngül, Ali. Büyük Selçuklular. Çamlıca Basım Yayın, 3 Mart 2017. [^19]: Turan, Osman. Selçuklular târihi ve Türk-İslâm medeniyeti. Ötüken, 2019. [^20]: Sevim, Ali. Selçuklu Devletleri Tarihi Siyaset,Teşkilat ve Kültür. Türk Tarih Kurumu, 1 Ocak 2014. [^21]: Öngül, Ali. Selçuklular Tarihi (2 Cilt Takım). Çamlıca Basım Yayın, 5 Şubat 2014. [^22]: Kafesoğlu, İbrahim. Selçuklular ve Selçuklu Tarihi Üzerine Araştırmalar. Ötüken Neşriyat, 13 Aralık 2018. [^23]: Merçil, Erdoğan. Müslüman Türk Devletleri Tarihi. Bilge Kültür Sanat, 13 Ocak 2024. [^24]: Sevim, Ali. Selçuklu Devletleri Tarihi Siyaset,Teşkilat ve Kültür. Türk Tarih Kurumu, 1 Ocak 2014. [^25]: Köymen, Mehmet Altay. Büyük Selçuklu İmparatorluğu Tarihi 2. Cilt İkinci İmparatorluk Devri. Türk Tarih Kurumu, 1 Ocak 2011. [^26]: Sevim, Ali. Selçuklu Devletleri Tarihi Siyaset,Teşkilat ve Kültür. Türk Tarih Kurumu, 1 Ocak 2014. [^27]: Cüveyni, Alaaddin Ata Melik. Tarih-i Cihan Güşa. Türk Tarih Kurumu, 1 Ocak 2013. [^28]: Köymen, Mehmet Altay. Büyük Selçuklu İmparatorluğu Tarihi 2. Cilt İkinci İmparatorluk Devri. Türk Tarih Kurumu, 1 Ocak 2011. [^29]: Turan, Osman. Selçuklular târihi ve Türk-İslâm medeniyeti. Ötüken, 2019. [^30]: Sevim, Ali. Selçuklu Devletleri Tarihi Siyaset,Teşkilat ve Kültür. Türk Tarih Kurumu, 1 Ocak 2014. [^31]: Nadir Kitap. [^32]: Öngül, Ali. Büyük Selçuklular. Çamlıca Basım Yayın, 3 Mart 2017. [^33]: Özaydın, Abdülkerim. Sencer. Türkiye Diyanet Vakfı, 2009, s. 507-511. [^34]: Özaydın, Abdülkerim. Sencer. Türkiye Diyanet Vakfı, 2009, s. 507-511. [^35]: Malcolm. John (1821), Histoire de la Perse depuis les temps les plus anciens jusqu'à l'époque açtuelle, Pillet aîné s.93 [^36]: Türk Tarihinde Terkenler. Selçuk Üniversitesi, 2011. [^37]: Sultan Sencer kimdir, nasıl öldü?. 16 Kasım 2020. [^38]: Sencer'in kaç çocuğu var? Sultan Ahmet Sencer'in çocukları - Yeni Akit. [^39]: Türk Tarihinde Terkenler. Selçuk Üniversitesi, 2011. [^40]: Sultan Sencer kimdir, nasıl öldü?. 16 Kasım 2020. [^41]: Sencer'in kaç çocuğu var? Sultan Ahmet Sencer'in çocukları - Yeni Akit. [^42]: Sultan Sencer'in Merv'deki türbesinin uydu fotoğrafı şu koordinatlarda görülebilir: . "Wikimedia common"'da da türbenin ayrıntılı büyük ölçekli bir fotosu bulunmaktadır. [^43]: Saunders, John Joseph (1971) The History of the Mongöl Conquests University of Pennsylvania Press [^44]: "Eski Merv" Tarihsel ve Kültürel millî Park.