# Sefâretnâme > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Sef%C3%A2retn%C3%A2me > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Sefâretnâme, https://tr.wikipedia.org/wiki/Sef%C3%A2retn%C3%A2me (CC-BY-SA-4.0) **Sefâretnâme**, özellikle [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) döneminde, bir dış merkeze sefir (elçi) olarak atanan kişinin, döneminin siyaset ve diplomasisine ve bu arada da sefirlik görevinde bulunduğu şehrin ve ülkenin güncel hayatına ilişkin izlenim ve görüşlerini kitap şeklinde bir araya getirdiği eserdir. [Divan edebiyatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divan_edebiyat%C4%B1)nın çoğunlukla nesir şeklinde kaleme alınan önemli türlerinden biri olan sefaretnameler, aynı zamanda Osmanlı modernleşme ve diplomasi tarihinin önemli belgeleri arasındadırlar. İlk örneklerine, genellikle 17. yüzyılın ikinci yarısından sonraki dönemde rastlanmış, aralarında oldukça fazla ilgi uyandırmış ve manzum örnekleri de bulunan bu eserlerin sayıları özellikle 18. yüzyılda yani Osmanlı'nın yavaş yavaş Batı'ya yönelişinin arttığı dönemlerde daha da çoğalmıştır.[^1] Sefaretnâme türündeki bilinen ilk vesika [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya)'ya gönderilen [Hacı Zağanos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1_Za%C4%9Fanos)’un raporudur. Bu rapor [Fatih](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) döneminin ilk on yılına rastlar. Kimi kaynaklar, Kara Mehmet Çelebi'nnin [Viyana Sefaretnâmesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana_Sefaretn%C3%A2mesi)'ni ilk sefaretname örneği sayar. Sefaretnâmelerin sonuncusu ise [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)’da 1872-77 yılları arasında elçilik yapan [Mehmed Tahir Münif Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCnif_Pa%C5%9Fa)’nın risalesidir.[^2] En tanınmış örnekleri [Yirmisekiz Mehmed Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yirmisekiz_Mehmed_%C3%87elebi) ve [Ahmed Resmi Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Resm%C3%AE_Efendi)'nin sefaretnameleridir. Gözlem ve edebiyat yönünden ziyade, üstlenilmiş görev üzerinde yoğunlaşmış rapor özelliği olanlar "*takrir*" şeklinde anılırlar. Elçilerin gezip gördükleri yerlerin idarî, sosyal, askerî, kültürel ve teknik hayatları; maarif, sanayi ve medeniyet seviyeleri hakkında bilgiler verenler “*genel sefaretname*” şeklinde adlandırılır. Sefaretname ve takrirler, ait oldukları dönem hakkında verdikleri bilgilerin günümüz bakış açısının oluşturulmasına sağladıkları katkının yanı sıra, [18. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/18._y%C3%BCzy%C4%B1l)da Osmanlı Devleti'nin reform arayışları süreci içinde kayda değer bir tarihi önem de arz etmişler, bu arayışlara kaynak oluşturmuşlardır. Çoğunlukla resimlendirilmiş lerdir.[^3] Sayıları kırkın üzerinde olan sefaretnamelerin bir kısmı sonradan tarihçiler ya da vakanüvisler tarafından kaynak olarak kullanılmış ve bazıları da yayımlanmıştır. Yirmisekiz Mehmet Çelebi’nin Paris Sefâretnâmesi orta öğretim ders kitaplarına girerek öğrencilere de sunulmuştur.[^4] Günümüzde diplomatlar tarafından yazılmış anı kitapları sefaretname türünün uzantısı sayılabilir. ## Başlıca sefaretnameler - [Kara Mehmed Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana_Sefaretn%C3%A2mesi)'nin [Viyana Sefaretnâmesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana_Sefaretn%C3%A2mesi) (1665), - [Zülfikar Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Z%C3%BClfik%C3%A2r_Pa%C5%9Fa)'nın "Mükaleme Takriri" ([Viyana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana) sefaretnâmesi) (1688-1692), - [İbrahim Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Pa%C5%9Fa)'nın [Viyana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana) sefaretnâmesi (1719), - [Yirmisekiz Mehmed Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yirmisekiz_Mehmed_%C3%87elebi)'nin [Fransa Sefaretnamesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa_Sefaretnamesi) (1720), - [Ahmed Dürri Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCrri_Ahmed_Efendi)'nin [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran) sefaretnâmesi (1721), - [Nişli Mehmed Ağa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9Fli_Mehmed_A%C4%9Fa)'nın [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya) sefaretnâmesi (1722-1723), - [Mehmed Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Efendi)'nin [Lehistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lehistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) sefaretnâmesi (1730), - [Yirmisekizzade Mehmed Said Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yirmisekizz%C3%A2de_Mehmed_Said_Pa%C5%9Fa)'nın [İsveç](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sve%C3%A7), Lehistan ve Rusya [takrir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Takrir)i (1732-1733), - [Salim Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salim_Efendi)'nin [Hindistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hindistan) sefaretnâmesi (1744-1749), - [Mustafa Nazif Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Nazif_Efendi)'nin [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran) sefaretnâmesi (1746), - [Hatti Mustafa Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hatti_Mustafa_Efendi)'nin [Nemçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya) sefaretnâmesi (1748), - [Ahmed Resmî Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Resm%C3%AE_Efendi)'nin [Berlin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berlin) sefaretnâmesi (1763-1764), - [Seyyid İsmail Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyyid_%C4%B0smail_Efendi)'nin [Fas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fas) sefaret takriri (1785-1786), - [Alemdar Mehmed Ağa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alemdar_Mehmed_A%C4%9Fa)'nın [Buhara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buhara) sefaretnâmesi (1787-1791), - [Vasıf Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vas%C4%B1f_Efendi)'nin [İspanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0spanya) sefaretnâmesi (1787-1788), - [Ebubekir Ratip Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ebubekir_Ratib_Efendi)'nin [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_Ar%C5%9Fid%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC) sefaretnâmesi (1791-1792), - [Yusuf Agâh Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Agah_Efendi)'nin Havadisname-i [İngiltere](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngiltere) sefaretnâmesi (1793-1796), - [Yasincizade Abdülvehhab Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yasincizade_Abd%C3%BClvehhab_Efendi)'nin [İran Sefaretnamesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran_Sefaretn%C3%A2mesi) (1811), - [Mehmed Sadık Rıfat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Sad%C4%B1k_R%C4%B1fat_Pa%C5%9Fa)'nin [İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya) sefaretnâmesi (1838), - [Abdürrezzak Bahir Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BCrrezzak_Bahir_Efendi)'nin [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris)-[Londra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Londra) sefaretnâmesi (1845), [^1]: Esin Şahin, Edebî Bir Tür Olarak Klasik Edebiyatımızda Sefaretnameler, A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi Sayı 33 Erzurum 2007. [^2]: Hasan Korkut, Osmanlı Sefaretnâmeleri Hakkında Yapılan Araştırmalar, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, Cilt 1, Sayı 2, 2003. [^3]: Esin Şahin, Edebî Bir Tür Olarak Klasik Edebiyatımızda Sefaretnameler, A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi Sayı 33 Erzurum 2007. [^4]: Esin Şahin, Edebî Bir Tür Olarak Klasik Edebiyatımızda Sefaretnameler, A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi Sayı 33 Erzurum 2007.